koliko su Sovjeti analizirali napad Njemačke na Poljsku i da li su obratili
pažnju na doktrinu blitzkriega?
Isksutvo iz Poljske je itekako uzeto u obzir.Odmah po završetku nemačke okupacije Poljske,počeli su se u SSSR pojavljivati stručni radovi koji su ukazivali na karakter tadašnjih operacija.Konkretno mislim na G.S. Isersona-znam da ti ime ništa ne znači (nije ni važno),ali reč je o vrlo sposobnom oficiru i teoretičaru koji je i pored velikog doprinosa završio u GULAGU,i to pred sam početak rata (uhapšen je 07.06.1941!-15 dana pre početka napada).Nisu u obzir uzimana samo iskustva iz Poljske,nego i iz italijanskog upada u Abisiniju,španskog građanskog rata,kao i napada Japana na Kinu.Generalštab Crvene amije se istinski trudio da u vojnim akademijama (izdat je veliki broj udžbenika,brošura-naprimer Generalštab je izdao „Istoriju rata i ratnog iskustva“ u tri toma,pa knjiga gore navedenog Isersona „Nove forme borbe“…) njihovi polaznici upoznaju suvremeni rat.Naročito se ukazivalo da neće biti diplomatskih „igara“ i manevara pred početak rata nego da će odmah uslediti napad neprijateljske avijacije i oklopnih jedinica,da će neprijatelj pokušati razbiti prvi (granični) ešelon i na taj način onemogućiti mobilizaciju snaga u dubini rasporeda…Zauzimanje Čehoslovačke (iako bez borbe) je pokazalo da države (reč je o Poljskoj i Nemačkoj-Poljska je imala teritorijalne pretenzije prema Čehoslovačkoj) mogu da izvrše brzu i skrivenu mobilizaciju svojih armija-to je takođe uzeto u obzir.Mobilizacije će se provoditi kao zamaskirane vežbe,i opšta mobilizacija u državama napadača zapravo neće biti objavljena javno.
Analizom dejstava sovjetski Generalštab je pravilno zaključio da će budući rat biti manevarski,da će protivnik pokušati brzo da slomi otpor jer bi se produžavanjem rata napadaču počeli trošiti resursi (ali uzimano je u obzir i dugotrajno trajanje rata kao što je pokazao rat u Kini).Ukazivano je da front neće biti kompaktan i da će udari dolaziti sa krila i pozadine.
Jasno je da je Sovjetski Generalštab itekako pratio „trendove“ i vršio stalne korekcije sopstvene vojne doktrine kao i vojnog školstva.
Mislim da je potrebno skrenuti pažnju i na jedan događaj koji je ljudima koji samo površno prate ovo razdoblje relativno nepoznat.Sovjetski Savez je izvodio borbena dejstva protiv Japana na reci Halhin-Gol 1939.I tu je bukvalno prvi puta isprobana taktika blickriga (sadejstvo avijacije sa tenkovima,brzi prodori oklopa…).Zapravo bila je reč o bici u dubini (ta sovjetska teorija ima mnogo sličnosti sa Blickrigom).Znači da je određeno iskustvo u samoj taktici postojalo.Inače rat u Španiji se uzima kao prva proba Blickriga (Štuka-Pancer) međutim i sam Hajnc Guderijan je priznao kako su u Španiji angažovane male snage da bi se moglo govoriti o nekim ozbiljnim operacijama i izvlačenju iskustava oko upotrebe snaga kao što se planiralo za Blickrig.
Iz gore izloženog je vidljivo da je bilo mnogo teoretskih radova o Blickrigu,kao i proučavanja na vojnim akademijama.Sada da vidimo šta je rađeno u trupi…Od 23-31.12.1940. provedeno je savetovanje najvišeg komandnog kadra na kojem su učestvovali najviši vojni rukovodioci iz Narodnog komesarijata odbrane,Generalštaba i komandanti-načelnici štabova vojnih okruga sa svojim pomoćnicima kao i pojedini komandanti divizija i korpusa.Bilo je mnogo diskusija i polemika…Neki oficiri su kritikovani usled zastarelih shvatanja,neki opet kritikovani zbog preterivanja (naprimer general Potapov,komandant jednog od mehanizovanih korpusa je predložio da svaki mehanizovani korpus ima svoju avijacijsku diviziju-što je ocenjeno sa pravom kao neostvarivo i nepotrebno).Uglavnom savetovanje je ocenjeno kao uspešno jer su analizirana iskustva iz Francuske i Poljske.Neke od tema su bile:
„Karakter savremene napadne operacije“ (general armije G.K. Žukov)
„Ratno vazduhoplovstvo u napadnoj operaciji i borbi za nadmoćnost u vazduhu“ (general-lajtnant avijacije P.V. Ričagov)
„Karakter savremene odbrambene operacije“ (general armije I.V. Tjulenjev)
„Upotreba mehanizovanih snaga u savremenoj napadnoj operaciji i uvođenje mehanizovanog korpusa u prodor“ (general-pukovnik tenkovskih jedinica D.G. Pavlov)
Zašto sam dao nazive ovih radova?Da se vidi,da su Sovjeti analizirali prethodna dejstva!
Pored savetovanja provođene su i ratne igre u cilju obuke komandnog sastava.Kao protivnik je uzimana Nemačka.U toku januara 1941. provedene su dve operativno-strateška igra sa ciljem:
1.) Razraditi i usvojiti osnove savremene odbrambene i napadne operacije
2.) Dati praktiku višem komandnom sastavu u organizaciji i planiranju frontovske i armijske operacije u rukovođenju i komandovanju,kao i sadejstvu osnovnih rodova sa ratnom mornaricom
3.) Razraditi pitanja:odbrane granice pri napadu nadmoćnijih snaga protivnika,povlačenje na pripremljenu liniju odbrane,provođenje ograničenih operacija sa ciljem nanošenja poraza protivniku u prigraničnoj bici,ovlađivanje utvrđenim rejonima,proboj odbrambene linije protivnika,organizacija gonjenja protivnika i forsiranje reke sa konjičko-mehanizovanom armijom, i takođe savlađivanje brdskih prelaza
4.) Izučavanje Pribaltičkog (Estonija,Litvanija,letonija) i Jugozapadnog (Belorusija,Ukrajina,Moldavija) vojišta
Sovjetski generali se slažu da su igre podsećale na događanja koja će uslediti početkom Barbarose!Zamerke se svode na očito precenjivanje mogućnosti jedinica branioca (SSSR),kao i na podatak da su jedinice branioca u trenutku napada već izvršile mobilizaciju,koncentraciju,razvođenje i posele granična utvrđenja (što u Barbarosi nije bio slučaj),nije uzeta u obzir nadmoćnost protivnika u ljudstvu.Pored toga promašaj u igrama je bio i što se uzelo u obzir da su granična utvrđenja (utvrđeni rejoni) dovršeni fortifikacijski (što nije bio slučaj 22.06.1941.).
Pored svega ovoga provođene su i komandno-štapske igre u komandama nižih sastava!
Iako je vojni vrh pratio „trendove“ nije dovoljno u obzir uzeta jedna stvar-provođenje odbrane.U komandno-štapskim igrama se stalno provodila protivofanziva.Paradoksalno je,da se razmišljalo samo o protivofanzivi,a ne o odbrani (iako je uspešna odbrana ključ za protivofanzivu).Ovo će imati teške posledice!
