Zaboravljeni umjetnici

Centralna izborna komisija ustanovila je kako je Gradimir Gojer u sukobu interesa, jer je zastupnik u Gradskoj skupštini Sarajeva i u još jednoj opštinskoj skupštini, a istovremeno je predsjednik Društva pisaca BiH. Odmah nakon toga, Gojer je podnio ostavku na mjesto među piscima, jer je njemu i tako ta funkcija samo još jedan orden na odijelu. Pri tom je Gojer sasvim tačno rekao da tu suštinski nema nikakvog sukoba interesa, pošto su finansije u Društvu pisaca veoma mizerne. CIK ne istražuje mnogobrojne sukobe interesa kod naših političara koji su evidentno vezani s krugovima finansijske moći. A opet, Gojer jeste u sukobu interesa, jer sjedi na dvije stolice koje su povezane između davatelja sredstava i primatelja, što je pravno tačno.

 Ovaj slučaj nije uopšte bitan, njime se niko ozbiljno nije bavio, jer se radi o jednoj umjetničkoj organizaciji, koja nikoga posebno ne interesuje, a što se tiče samog Gojera, on je toliko prisutan u javnosti da jedna njegova funkcija manje jeste i jedna manje gnjavaža širokih narodnih slojeva. Samo može intelektualac biti tako kritičan prema aktuelnoj vlasti, kao što parolaški čini Gojer, a istovremeno je član vladajuće stranke! Njegovi oštri komentari na jednoj lokalnoj televiziji protiv Republike Srpske i Milorada Dodika, kao i zapjenušana odbrana Ejupa Ganića, samo su odraz njegove lojalnosti aktuelnoj federalnoj vlasti.

 Krajnje marginalna ličnost kao što je Gradimir Gojer samo mi je primjer kako su naši umjetnici u većini slučajeva društveno angažovani. A, zapravo stvaraoci u umjetnosti, ma kako izražavali svoja mišljenja, kod vladajućeg sloja ne izazivaju nikakve reakcije, pošto su umjetnici i umjetnost oblast za koju smatraju da je gotovo nepotrebana. Političara nema u pozorištu, na koncertima ozbiljne muzike, na izložbama, a uvjeren sam da većina tih glavešina živi u dobro opremljenim stanovima, gdje nema mjesta za kućnu biblioteku. I kada slušam kako naši predstavnici govore u našim parlamentima, potpuno mi je jasno da su svoj mlađani život proveli bez doticaja s knjigom. To su ljudi koji su kao đaci osnovne škole boravili u nekom zaseoku kod Bijeljine, Trebinja ili Bihaća, srednju školu pohađali u opštinskom centru, a fakultet završili u gradu gdje nema profesionalnog teatra. Kakav je to akademski građanin koji nikada nije ušao u pozorište?

 Sasvim je normalno da umjetnici, pisci, slikari i filmadžije imaju svoja udruženja, jer kao zanatlije moraju se organizovati da bi sebe i svoj posao pravno zaštitili. Međutim, ta udruženja su asocijacije koje nemaju ni na šta uticaja. Primjer da umjetnici iz srodnih udruženja Federacije BiH i Republike Srpske ne sarađuju najbolje govori koliko su ti umjetnici uskogrudni, koliko im nedostaje širina pogleda. To je stravično da dva pisca ili slikara ne sarađuju samo zato što su na različitim stranama zemlje ili što su drugačije nacionalnosti. Nijedan političar iz nacionalnih stranaka nije toliko ogrezao u nacionalizam kao što su umjetnici koji su se zatvorili u svoju nacionalnu ljušturu. Siguran sam da nijedan političar, ma koliko zatomljen nacijom, umjetnicima svog entiteta ne savjetuje da se toliko začaure.

 Još važnija stvar za ova umjetnička udruženja je socijalno staranje prema svojim članovima, onim ostarjelim i bolesnim. Nekada prisutni u javnosti, često veoma priznati i popularni, u poznim godinama postaju zaboravljeni od svakoga. Još ako nemaju svoje porodice, to je zaista tragična situacija. U sarajevskom glumačkom svijetu sva je sreća što je aktivan na sceni Vlado Jokanović, ali je zato potpuno zaboravljena Darinka Gvozdenović, za koju ne znam ništa, da li je mobilna i je li još među živima? Takođe, i o Olji Kostić ništa ne znam. A, i nema udruženja dramskih umjetnika, mada, da postoji, nisam siguran da bi se starali o svojim nekadašnjim brljantnim glumcima.

 U ovom vremenu teškog materijalnog života, penzionerima je možda najteže, a umjetnicima penzionerima posebno. Nikada plate stvaraocima nisu bile velike, ali su ih oni upotpunjavali brojnim honorarima. Stari umjetnik je ostao i bez plate i bez honorara, ali sada nema više ni brojne publike koja bi mu aplaudirala, koja mu je život činila sretnim. I zato su meni danas umjetnička udruženja nehumana, jer jedan od najvažnijih zadataka, da se pobrinu za svoje vremešne članove, potpuno su zanemarila.

 Novac koji bi bio koliko-toliko dovoljan za egzistenciju naše umjetnosti, a svakako i umjetnika, zanemarljiv je prema troškovima što ih čine političke oligarhije i administracija koja se preko mjere nakotila. Ako se umjetnost shvati kao nužno zlo, kako je ona prihvaćena od političara, govori o neciviliziranoj primitivnoj zemlji. Naravno da nije samo stvar o materijalnoj stimulaciji umjetnosti, nego i o nedostatku razumijevanja. A, ono što se ne razumije, nema nikakvu prođu.