Analize

Prava radnika u BiH: Štrajkovi bez efekta, strah od otkaza

Prava radnika u BiH: Štrajkovi bez efekta, strah od otkaza
Radio Slobodna Evropa - 14.02.2013 11:48

SARAJEVO- U Bosni i Hercegovini svakodnevno se krše prava radnika, a zbog ogromnog broja nezaposlenih upravo kod radnika najveći je strah za očuvanje radnog mjesta.

Borba za radna mjesta putem štrajkova i protesta ne donosi željene efekte. Čini se da su radnici u toj borbi ostali potpuno sami i bez pomoći sindikata. Inicijative za strože kažnjavanje poslodavaca su sve glasnije. Zahtijeva se da osim novčanih kazni u Krivični zakon uđe i odredba o zatvorskoj kazni.

Za prava koja ga sljeduju, radnik Konjuha Šahbaz Subašić četiri puta je pješice iz Živinica išao za Sarajevo. 34 godine je zaposlen u živiničkoj fabrici namještaja, a sada zbog nelegalne privatizacije i blokiranog računa firme ne ide na posao. Vremena su takva, kaže Šahbaz, da radnici nemaju prava.

„Nikakva prava. Nemam pravo liječenja, nemam nikakva primanja za život, znači da nemam pravo da živim - ukinuto mi je svo pravo“, rekao je on.

Šahbaz Subašić je samo jedan od hiljade radnika koji su prava tražili putem štrajkova i protesta. To je jedan od načina borbe na koji se odlučuju obespravljeni radnici, ali čini se bez željenog efekta:

Prošla godina u BiH bila je rekordna, ali po broju nezaposlenih. 550.000 nezaposlenih, a oko 200.000 onih koji rade „na crno“. Otkaz je postao jedan od najvećih strahova bh. radnika jer su svijesni da ih neće niko zaštititi. Kažu da se sindikalne vođe bore za vlastite interese.

„Ta zamjena teza je nešto što je već prihvaćeno u javnosti – dakle da se sindikat bori samo za sebe, u smislu da ljudi koji su izabrani u sindikalnu infrastrukturu na bilo kojim pozicijama jesu zadovoljni time što su to i da pokušavaju da obezbijede samo tu egzistenciju vezanu za položaj na kojem se nalaze unutar sindikata. To jednim dijelom i jeste tako, u sindikalnom pokretu postoji i takav pristup. Sindikat u ovom trenutku nije uradio ni izbliza onoliko koliko je mogao da smo se unutar sindikta čvršće povezali, da smo jedinstveniji, da sindikalni angžaman zaista nose ljudi koji su sindikalno orijentisani“, kaže Avad Bahto, iz Saveza samostalnih sindikata BiH.

Bez obzira na postojanje entitetskih zakona o radu, radnici i dalje ne primaju plate, nemaju pravo na odmor, pauzu, bolovanje, trudničko i porodiljsko odsustvo. Veoma često žene dobiju otkaze kada zatrudne ili kada su na porodiljskom odsustvu. Posljednji primjer je iz Gradiške. Kada je saopštila da je trudna, Ana Dovedan proglašena je tehnološkim viškom.

Protest radnika Konjuha krajem januara 2013.Protest radnika Konjuha krajem januara 2013.

„Poslodavac je upoznat od prvog dana - i prije nego što sam ja došla od doktorice šefica ga je nazvala i rekla da sam ja trudna i on je meni čak i čestitao.“

Da bi se prestalo sa ovakovom praksom, vlasti RS su se odlučile na radikalan potez. U proceduru uputile su nacrt izmjena i dopuna Krivičnog zakona, kojim će se, između ostalog, poslodavci koji ne isplaćuju plaće radnicima, kažnjavati višegodišnjom robijom, čak i do pet godina.

Kao krivičnio dijelo tretiraće se i nepoštivanje ugovora o radu, radnog vremena, zaštite žena i trudnica, kaže ministarka pravde Republike Srpske Gorana Zlatković.

„Ako je djelo imalo za posljedicu neopravdano neplaćanje tri plate djelimično ili u cjelini, ili gubitak prava koja proističu iz neplaćenih doprinosa, učinilac će se kazniti zatvorom od šest mjeseci do pet godina. To je obilježje ovog krivičnog djela“, navodi Zlatkovićeva.

Očekivano, poslodavci smatraju da će se ovim zakonom dodatno otjerati potencijalni investitori i otežati poslovanje. Poslanici u Narodnoj skupštini RS Miladin Stanić i Dragutin Škrebić i sami su poslodavaci:

„Tako sam u stanju izdržati trudnice kad je prosjek godišnji jedna - nije strašno, ali šta će moj kolega Škrebić koji ima 300 žena?“

„Moram iskreno reći da sindikat i vlada misle na ovaj način da bace prašinu u oči radnicima, da se bore za zaštitu radnica i trudnica, od ovoga nema ništa.“

Možda je ovo jedan od načina izlaska iz krize, ali ostvaranje radničkih prava moguća su i ukoliko su radnici ujedinjeni u svojoj borbi, kaže analitičar Žarko Papić.

„Poenta je u tome da se radnici sad za svoja prava bore uvijek izlovano. Isto tako štrajkuje se izolavano, štrajkuje fabrika xy – dakle, nemate kolektivnog protesta koji bi onda mogao da zadevera vlast na najozbiljniji način i da je tim pritiskom natjera da ozbiljnije o konsekvencama gluposti koje su rađene oko privatizacije ili o potrebi bolje zaštite radničkih prava. Ovo što su štrajkovi u BiH je u posljednjih nekoliko godina oblik samonasilja – to su npr. štrajkovi glađu, ili s druge strane na ivici su nasilja, to je, recimo, blokada ptuteva. Za ozbiljnu političku i sociološku analizu to je jako bitan indikator - da sve to može naglo puknuti u neku socijalnu eksploziju“, zaključuje Papić.

Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne odražavaju stavove redakcije Nezavisnih novina.

Ostali naslovi

  • U maju registrovano 85.034 turista

    24.07.2014 09:28 - Srna

    SARAJEVO - BiH je u maju posjetilo 85.034 turista, što je manje za 8,4 odsto u odnosu na isti mjesec prošle godine, ali je više za 17 odsto u odnosu april ove godine.

  • Kratak san na poslu, veća produktivnost

    23.07.2014 18:39 - Agencije

    PARIZ - Nedostatak sna znatno smanjuje produktivnost zaposlenih, a kratak san u trajanju od 20-ak minuta je odličan za bolji učinak na poslu, tvrde naučnici za neuropsihijatriju sa Okforskog univerziteta.

  • Ista cijena kvadrata stana u Banjaluci i Skoplju

    23.07.2014 15:01 - N.N.

    BEOGRAD - Za 100.000 evra u strogom centru Beograda može da se kupi stan od 55 kvadrata.

  • Junska sindikalna potrošačka korpa 1.800 KM

    23.07.2014 13:40 - Srna

    BANJALUKA - Sindikalna potrošačka korpa u junu za četvoročlanu porodicu u Republici Srpskoj koštala je 1.800 KM, koju je prosječna isplaćena neto plata za ovaj mjesec od 837 KM pokrivala sa 46,47 odsto.

  • Prerađivačka industrija nadoknadila deficit struje

    23.07.2014 09:13 - Zorica Dragović

    BANJALUKA - Industrijska proizvodnja u RS, uprkos snažnom padu u sektoru proizvodnje električne energije, uspjela je održati isti nivo, i to najvećim dijelom zahvaljujući sve većem obimu rasta domaće prerađivačke proizvodnje.

  • Benzin podstakao inflaciju u SAD

    22.07.2014 16:12 - Agencije

    VAŠINGTON - Potrošačke cijene u SAD su u junu porasle, ali nešto sporijim tempom nego u maju, zbog poskupljenja benzina na pumpama, saopštilo je danas američko ministarstvo rada.

  • BDP po stanovniku RS 6.145 KM

    22.07.2014 15:16 - Srna

    BANJALUKA - Bruto domaći proizvod /BDP/ Republike Srpske u prošloj godini iznosio je 8,761 milijardi KM ili 6.145 KM po stanovniku i realno je veći za 1,9 odsto u odnosu na 2012. godinu, podaci su Republičkog zavoda za statistiku.

  • Norveška bi do 2020. mogla postati zemlja bez keša

    22.07.2014 13:43 - Agencije

    OSLO - U Norveškoj se, trenutno, keš koristi u samo pet odsto transakcija, a vodeća norveška finansijska korporacija, Finans Norge, smatra da bi ta nordijska zemlja trebalo da iskorijeni korišćenje keša do 2020, prenosi Russia Today.

  • Prosječna majska plata 830 KM

    22.07.2014 12:17 - Srna

    SARAJEVO - Prosječna mjesečna isplaćena neto plata u BiH za maj izosila je 830 KM i nominalno je niža za 0,2 odsto u odnosu na isti mjesec lani, te nominalno niža za 0,9 odsto u odnosu na decembar 2013. godine.

  • Pionir i Kraš među 100 najvećih konditora u svijetu

    21.07.2014 16:07 - Agencije

    TROJ - Dvije konditorske kompanije iz regiona, srpski "Pionir" i hrvatski "Kraš", našle su se među 100 najvećih proizvođača slatkiša na svijetu, prema rang listi američkog magazina Kendi Indastri (Candy Industry).

  • Objavljena »bijela lista« Crne Gore

    21.07.2014 15:18 - Srna

    PODGORICA - Crnogorsko Ministarstvo finansija i Poreska uprava objavili su danas novu, petu "bijelu listu", odnosno spisak 131 poreskog obveznika sa najvećim stepenom fiskalne discipline, koji su u prvoj polovini godine platili više od 100.000 evra poreza.

  • BiH po inovacijama i izumima sve lošija

    20.07.2014 19:57 - D. Raduški

    PARIZ - S indeksom 32,4 Bosna i Hercegovina zauzela je 81. mjesto od 143 zemlje u istraživanju globalnog indeksa inovacija, koji rangira zemlje prema masovnosti novih tehnoloških i naučnih izuma i inovacija.

  • Stanić: Neće biti sredstava za kapitalne investicije

    20.07.2014 16:48 - Srna

    BANJALUKA - Poslanik SDS-a u Narodnoj skupštini Republike Srpske Miladin Stanić izjavio je da u ovoj godini neće biti kapitalnih ulaganja u poljoprivredu jer resorno ministarstvo za to nema novca.

  • Smanjuje se kupovna moć građana

    19.07.2014 11:32 - Srna

    BEOGRAD - Kupovna moć građana Srbije u maju je bila manja u odnosu na april ove godine, a za pokriće prosječne potrošačke korpe bilo je potrebno 1,49 prosječnih zarada, koje su iznosile 44.184 dinara /380 evra/.

  • Potrošačka korpa 797,2 evra

    18.07.2014 15:35 - Srna

    PODGORICA - Minimalna potrošačka korpa u Crnoj Gori u junu iznosila je 797,2 evra, odnosno 0,6 odsto više nego u maju, saopšteno je iz Zavoda za statistiku /Monstata/.

Oglasi za posao

Newsletter

Registrujte se na besplatni newsletter.

Svako jutro najvažnije vijesti.

Upišite vašu e-mail adresu:

Delivered by FeedBurner