Prava radnika u BiH: Štrajkovi bez efekta, strah od otkaza

Radio Slobodna Evropa - 14.02.2013 11:48
Prava radnika u BiH: Štrajkovi bez efekta, strah od otkaza

SARAJEVO- U Bosni i Hercegovini svakodnevno se krše prava radnika, a zbog ogromnog broja nezaposlenih upravo kod radnika najveći je strah za očuvanje radnog mjesta.

Borba za radna mjesta putem štrajkova i protesta ne donosi željene efekte. Čini se da su radnici u toj borbi ostali potpuno sami i bez pomoći sindikata. Inicijative za strože kažnjavanje poslodavaca su sve glasnije. Zahtijeva se da osim novčanih kazni u Krivični zakon uđe i odredba o zatvorskoj kazni.

Za prava koja ga sljeduju, radnik Konjuha Šahbaz Subašić četiri puta je pješice iz Živinica išao za Sarajevo. 34 godine je zaposlen u živiničkoj fabrici namještaja, a sada zbog nelegalne privatizacije i blokiranog računa firme ne ide na posao. Vremena su takva, kaže Šahbaz, da radnici nemaju prava.

„Nikakva prava. Nemam pravo liječenja, nemam nikakva primanja za život, znači da nemam pravo da živim - ukinuto mi je svo pravo“, rekao je on.

Šahbaz Subašić je samo jedan od hiljade radnika koji su prava tražili putem štrajkova i protesta. To je jedan od načina borbe na koji se odlučuju obespravljeni radnici, ali čini se bez željenog efekta:

Prošla godina u BiH bila je rekordna, ali po broju nezaposlenih. 550.000 nezaposlenih, a oko 200.000 onih koji rade „na crno“. Otkaz je postao jedan od najvećih strahova bh. radnika jer su svijesni da ih neće niko zaštititi. Kažu da se sindikalne vođe bore za vlastite interese.

„Ta zamjena teza je nešto što je već prihvaćeno u javnosti – dakle da se sindikat bori samo za sebe, u smislu da ljudi koji su izabrani u sindikalnu infrastrukturu na bilo kojim pozicijama jesu zadovoljni time što su to i da pokušavaju da obezbijede samo tu egzistenciju vezanu za položaj na kojem se nalaze unutar sindikata. To jednim dijelom i jeste tako, u sindikalnom pokretu postoji i takav pristup. Sindikat u ovom trenutku nije uradio ni izbliza onoliko koliko je mogao da smo se unutar sindikta čvršće povezali, da smo jedinstveniji, da sindikalni angžaman zaista nose ljudi koji su sindikalno orijentisani“, kaže Avad Bahto, iz Saveza samostalnih sindikata BiH.

Bez obzira na postojanje entitetskih zakona o radu, radnici i dalje ne primaju plate, nemaju pravo na odmor, pauzu, bolovanje, trudničko i porodiljsko odsustvo. Veoma često žene dobiju otkaze kada zatrudne ili kada su na porodiljskom odsustvu. Posljednji primjer je iz Gradiške. Kada je saopštila da je trudna, Ana Dovedan proglašena je tehnološkim viškom.

Protest radnika Konjuha krajem januara 2013.Protest radnika Konjuha krajem januara 2013.

„Poslodavac je upoznat od prvog dana - i prije nego što sam ja došla od doktorice šefica ga je nazvala i rekla da sam ja trudna i on je meni čak i čestitao.“

Da bi se prestalo sa ovakovom praksom, vlasti RS su se odlučile na radikalan potez. U proceduru uputile su nacrt izmjena i dopuna Krivičnog zakona, kojim će se, između ostalog, poslodavci koji ne isplaćuju plaće radnicima, kažnjavati višegodišnjom robijom, čak i do pet godina.

Kao krivičnio dijelo tretiraće se i nepoštivanje ugovora o radu, radnog vremena, zaštite žena i trudnica, kaže ministarka pravde Republike Srpske Gorana Zlatković.

„Ako je djelo imalo za posljedicu neopravdano neplaćanje tri plate djelimično ili u cjelini, ili gubitak prava koja proističu iz neplaćenih doprinosa, učinilac će se kazniti zatvorom od šest mjeseci do pet godina. To je obilježje ovog krivičnog djela“, navodi Zlatkovićeva.

Očekivano, poslodavci smatraju da će se ovim zakonom dodatno otjerati potencijalni investitori i otežati poslovanje. Poslanici u Narodnoj skupštini RS Miladin Stanić i Dragutin Škrebić i sami su poslodavaci:

„Tako sam u stanju izdržati trudnice kad je prosjek godišnji jedna - nije strašno, ali šta će moj kolega Škrebić koji ima 300 žena?“

„Moram iskreno reći da sindikat i vlada misle na ovaj način da bace prašinu u oči radnicima, da se bore za zaštitu radnica i trudnica, od ovoga nema ništa.“

Možda je ovo jedan od načina izlaska iz krize, ali ostvaranje radničkih prava moguća su i ukoliko su radnici ujedinjeni u svojoj borbi, kaže analitičar Žarko Papić.

„Poenta je u tome da se radnici sad za svoja prava bore uvijek izlovano. Isto tako štrajkuje se izolavano, štrajkuje fabrika xy – dakle, nemate kolektivnog protesta koji bi onda mogao da zadevera vlast na najozbiljniji način i da je tim pritiskom natjera da ozbiljnije o konsekvencama gluposti koje su rađene oko privatizacije ili o potrebi bolje zaštite radničkih prava. Ovo što su štrajkovi u BiH je u posljednjih nekoliko godina oblik samonasilja – to su npr. štrajkovi glađu, ili s druge strane na ivici su nasilja, to je, recimo, blokada ptuteva. Za ozbiljnu političku i sociološku analizu to je jako bitan indikator - da sve to može naglo puknuti u neku socijalnu eksploziju“, zaključuje Papić.

Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne odražavaju stavove redakcije Nezavisnih novina.

Ostali naslovi

  • Na neplavljenim oranicama rekordan prinos kukuruza

    31.10.2014 13:16 - Srna

    BIJELJINA - Poljoprivrednici Semberije ove godine imaju rekordan rod od 9 do 13 tona kukuruza po hektaru na polovini oranica u regiji koje nisu uništene poplavama u maju, rekao je danas na konferenciji za novinare Asocijacije poljoprivrednih udruženja Semberije /APUS/ proizvođač Radenko Ćuskić.

  • Ukupni depoziti stanovništva porasli 10 odsto

    30.10.2014 15:50 - N. Salapura

    SARAJEVO - Prema podacima Centralne banke BiH, ukupni depoziti stanovništva kod komercijalnih banaka u BiH, na kraju septembra 2014. godine, iznosili su 8,90 milijardi KM, što je najveći zabilježeni iznos dosad.

  • Industrijska proizvodnja u septembru veća za 4,2 odsto

    30.10.2014 13:29 - Srna

    SARAJEVO - Ukupna desezonirana industrijska proizvodnja u BiH u septembru veća je za 4,2 odsto u odnosu na avgust, podaci su Agencije za statistiku BiH.

  • Agencija za javne nabavke 10 godina bez prijave o korupciji

    30.10.2014 12:43 - Srna

    SARAJEVO - Direktor Agencije za javne nabavke BiH Đinita Fočo rekla je da od postojanja Agencije 2004. nije primljena nijedna prijava niti obavještenje o korupciji.

  • Građani štede 1,75 milijardi KM

    30.10.2014 09:41 - Srna

    BANJALUKA - Štednja građana u Republici Srpskoj od kraja 2008. godine, kada je iznosila 773 miliona KM, bilježi rast i do kraja prvog polugodišta ove godine porasla je za 131 odsto, rečeno je Srni u Agenciji za bankarstvo Srpske, povodom 31. oktobra - Dana štednje.

  • Dijaspora godišnje šalje 1,5 milijardi evra

    30.10.2014 08:04 - Srna

    SKOPLJE - Dijaspora u Makedoniju šalje godišnje oko 1,5 milijardi evra.

  • Ekson mobajl najuspješnija energetska kompanija

    29.10.2014 19:59 - Agencije

    MOSKVA - Američka kompanija Ekson mobajl (ExxonMobil) ponovo je, desetu godinu za redom, zauzela prvo mjesto na listi "250 vodećih energetskih kompanija" koju objavljuje provajder informacija iz energetike, petrohemije, metala i poljoprivrede Plats (Platts).

  • Po uslovima poslovanja BiH najgora u Evropi

    29.10.2014 18:36 - Nikola Salapura

    BANJALUKA - BiH se po uslovima poslovanja za ovu godinu nalazi na 107. mjestu od 189 zemalja svijeta i po tome je najlošije ocijenjena država u Evropi, pokazao je najnoviji izvještaj "Doing Business" Svjetske banke, koji je objavljen danas.

  • BiH pala na 107. mjesto u rangu regulatornih reformi za poslovanje

    29.10.2014 17:01 - Srna

    VAŠINGTON - Novi izvještaj Svjetske banke "Duing biznis 2015" navodi da je BiH po rangiranju regulatornih reformi za poslovanje pala sa 104. na 107. mjesto - uzimajući u obzir reviziju podataka i promjenu metodologije.

  • Prošlogodišnja direktna ulaganja Švajcarske 43 miliona KM

    29.10.2014 15:37 - Srna

    SARAJEVO - Švajcarska je sedmi partner BiH po spoljnotrgovinskoj razmjeni, a njena direktna ulaganja u BiH do sada su iznosila oko 534 miliona KM, a samo prošle godine oko 43 miliona KM, izjavio je danas u Sarajevu predstavnik Komercijalnog odjeljenja Ambasade Švajcarske Almir Tanović.

  • Internet - moćan alat u promociji i prodaji turističkih usluga

    29.10.2014 14:57 - Srna

    TESLIĆ - Internet, kao jedno od masovnih sredstava savremene komunikacije, na području Balkana još nije dovoljno iskorišten u promociji turizma, smatra turizmolog iz Beograda Milan Stojković.

  • Teško stanje u Šumskom gazdinstvu Jahorina

    29.10.2014 14:43 - Srna

    PALE - Skupština opštine Pale na današnjoj sjednici prihvatila je informaciju o zaštiti šuma i gazdovanju šumama na području opštine, sa naglaskom da se Šumsko gazdinstvo /ŠG/ "Jahorina" Pale nalazi u veoma teškoj situaciji.

  • »Dojče banka« u gubitku od 92 miliona evra

    29.10.2014 13:02 - Srna

    BERLIN - "Dojče banka" je zabilježila gubitak od 92 miliona evra u trećem kvartalu zbog visokih pravnih troškova poravnjanja u vezi sa nekoliko istraga.

  • U Crnoj Gori 33.140 nezaposlenih

    27.10.2014 13:45 - Srna

    PODGORICA - U Crnoj Gori, koja ima oko 660.000 stanovnika, ove sedmice je na evidenciji 33.140 nezaposlenih ili 1,4 odsto više nego prošle sedmice, podaci su Zavoda za zapošljavanje.

  • Hrvatska ide ka bankrotu

    27.10.2014 11:38 - Srna

    ZAGREB - Hrvatska ide ka bankrotu - javni dug krajem juna dostigao je 252,8 milijardi kuna, odnosno 77 odsto BDP-a, a do kraja godine mogao bi dostići 81,8 odsto BDP-a, navode ekonomski portali.

Newsletter

Registrujte se na besplatni newsletter.

Svako jutro najvažnije vijesti.

Upišite vašu e-mail adresu:

Delivered by FeedBurner

Mali oglasi

Predajte male oglase putem mobilnog telefona 065 1314! Uputstvo.