Prava radnika u BiH: Štrajkovi bez efekta, strah od otkaza

Radio Slobodna Evropa - 14.02.2013 11:48
Prava radnika u BiH: Štrajkovi bez efekta, strah od otkaza

SARAJEVO- U Bosni i Hercegovini svakodnevno se krše prava radnika, a zbog ogromnog broja nezaposlenih upravo kod radnika najveći je strah za očuvanje radnog mjesta.

Borba za radna mjesta putem štrajkova i protesta ne donosi željene efekte. Čini se da su radnici u toj borbi ostali potpuno sami i bez pomoći sindikata. Inicijative za strože kažnjavanje poslodavaca su sve glasnije. Zahtijeva se da osim novčanih kazni u Krivični zakon uđe i odredba o zatvorskoj kazni.

Za prava koja ga sljeduju, radnik Konjuha Šahbaz Subašić četiri puta je pješice iz Živinica išao za Sarajevo. 34 godine je zaposlen u živiničkoj fabrici namještaja, a sada zbog nelegalne privatizacije i blokiranog računa firme ne ide na posao. Vremena su takva, kaže Šahbaz, da radnici nemaju prava.

„Nikakva prava. Nemam pravo liječenja, nemam nikakva primanja za život, znači da nemam pravo da živim - ukinuto mi je svo pravo“, rekao je on.

Šahbaz Subašić je samo jedan od hiljade radnika koji su prava tražili putem štrajkova i protesta. To je jedan od načina borbe na koji se odlučuju obespravljeni radnici, ali čini se bez željenog efekta:

Prošla godina u BiH bila je rekordna, ali po broju nezaposlenih. 550.000 nezaposlenih, a oko 200.000 onih koji rade „na crno“. Otkaz je postao jedan od najvećih strahova bh. radnika jer su svijesni da ih neće niko zaštititi. Kažu da se sindikalne vođe bore za vlastite interese.

„Ta zamjena teza je nešto što je već prihvaćeno u javnosti – dakle da se sindikat bori samo za sebe, u smislu da ljudi koji su izabrani u sindikalnu infrastrukturu na bilo kojim pozicijama jesu zadovoljni time što su to i da pokušavaju da obezbijede samo tu egzistenciju vezanu za položaj na kojem se nalaze unutar sindikata. To jednim dijelom i jeste tako, u sindikalnom pokretu postoji i takav pristup. Sindikat u ovom trenutku nije uradio ni izbliza onoliko koliko je mogao da smo se unutar sindikta čvršće povezali, da smo jedinstveniji, da sindikalni angžaman zaista nose ljudi koji su sindikalno orijentisani“, kaže Avad Bahto, iz Saveza samostalnih sindikata BiH.

Bez obzira na postojanje entitetskih zakona o radu, radnici i dalje ne primaju plate, nemaju pravo na odmor, pauzu, bolovanje, trudničko i porodiljsko odsustvo. Veoma često žene dobiju otkaze kada zatrudne ili kada su na porodiljskom odsustvu. Posljednji primjer je iz Gradiške. Kada je saopštila da je trudna, Ana Dovedan proglašena je tehnološkim viškom.

Protest radnika Konjuha krajem januara 2013.Protest radnika Konjuha krajem januara 2013.

„Poslodavac je upoznat od prvog dana - i prije nego što sam ja došla od doktorice šefica ga je nazvala i rekla da sam ja trudna i on je meni čak i čestitao.“

Da bi se prestalo sa ovakovom praksom, vlasti RS su se odlučile na radikalan potez. U proceduru uputile su nacrt izmjena i dopuna Krivičnog zakona, kojim će se, između ostalog, poslodavci koji ne isplaćuju plaće radnicima, kažnjavati višegodišnjom robijom, čak i do pet godina.

Kao krivičnio dijelo tretiraće se i nepoštivanje ugovora o radu, radnog vremena, zaštite žena i trudnica, kaže ministarka pravde Republike Srpske Gorana Zlatković.

„Ako je djelo imalo za posljedicu neopravdano neplaćanje tri plate djelimično ili u cjelini, ili gubitak prava koja proističu iz neplaćenih doprinosa, učinilac će se kazniti zatvorom od šest mjeseci do pet godina. To je obilježje ovog krivičnog djela“, navodi Zlatkovićeva.

Očekivano, poslodavci smatraju da će se ovim zakonom dodatno otjerati potencijalni investitori i otežati poslovanje. Poslanici u Narodnoj skupštini RS Miladin Stanić i Dragutin Škrebić i sami su poslodavaci:

„Tako sam u stanju izdržati trudnice kad je prosjek godišnji jedna - nije strašno, ali šta će moj kolega Škrebić koji ima 300 žena?“

„Moram iskreno reći da sindikat i vlada misle na ovaj način da bace prašinu u oči radnicima, da se bore za zaštitu radnica i trudnica, od ovoga nema ništa.“

Možda je ovo jedan od načina izlaska iz krize, ali ostvaranje radničkih prava moguća su i ukoliko su radnici ujedinjeni u svojoj borbi, kaže analitičar Žarko Papić.

„Poenta je u tome da se radnici sad za svoja prava bore uvijek izlovano. Isto tako štrajkuje se izolavano, štrajkuje fabrika xy – dakle, nemate kolektivnog protesta koji bi onda mogao da zadevera vlast na najozbiljniji način i da je tim pritiskom natjera da ozbiljnije o konsekvencama gluposti koje su rađene oko privatizacije ili o potrebi bolje zaštite radničkih prava. Ovo što su štrajkovi u BiH je u posljednjih nekoliko godina oblik samonasilja – to su npr. štrajkovi glađu, ili s druge strane na ivici su nasilja, to je, recimo, blokada ptuteva. Za ozbiljnu političku i sociološku analizu to je jako bitan indikator - da sve to može naglo puknuti u neku socijalnu eksploziju“, zaključuje Papić.

Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne odražavaju stavove redakcije Nezavisnih novina.

Ostali naslovi

  • Najveća plata u finansijama

    26.11.2014 15:01 - Srna

    BANJALUKA - Najveće prosječne neto plate u iznosu od 1.272 KM u oktobru u Republici Srpskoj isplaćene su u finansijskim organizacijama, a najniže su primili zaposleni u administrativnim i pomoćnim djelatnostima - 506 KM.

  • Srbija izgubila 3,3 milijardi evra

    26.11.2014 14:13 - N.N.

    BEOGRAD - U Srbiji je zbog birokratije i odgađanja reformi u oblasti planiranja i izgradnje u protekle tri godine izgubljeno 3,3 milijarde evra poslova i 65.000 radnih mjesta u građevinarstvu - pokazalo je istraživanje Mreže za poslovnu podršku /BSN/.

  • U septembru više turista u BiH

    26.11.2014 10:57 - Srna

    SARAJEVO - BiH je u septembru posjetilo 97.494 turista, što je više za 5,7 odsto nego u istom mjesecu prošle godine, te manje za 5,2 odsto u odnosu na avgust.

  • Cijena nafte ne zahtijeva hitne mjere

    26.11.2014 10:27 - Srna

    MOSKVA - Cijena nafte između 80 i 90 dolara po barelu može da ostane u srednjoročnom, pa čak i dugoročnom terminu, i ne zahtijeva hitne mjere, izjavio je ruski ministar finansija Anton Siluanov.

  • Hljeb i mlijeko uzimaju na teku

    26.11.2014 08:37 - Bojana Vasić

    BANJALUKA - Ukupan promet u trgovini u prvih devet mjeseci ove godine u RS manji je za više od 11 odsto u odnosu na prošlu godinu, a trgovci kažu da se zbog slabe kupovne moći sve češće susreću sa slučajevima da ih građani mole da uzmu na veresiju prehrambene namirnice ili higijenske proizvode.

  • Francuzi među najvećim potrošačima u Evropi

    25.11.2014 14:08 - Agencije

    PARIZ - Potrošnja po stanovniku u Francuskoj, bilo iz ličnog budžeta, bilo na teret javnih službi, 14 odsto je veća od prosjeka za Evropsku uniju, pokazuje jedno istraživanje francuskog Nacionalnog instituta za statistiku INSEE.

  • Nafta će biti još jeftinija

    25.11.2014 13:37 - AA

    VAŠINGTON - Cijene nafte će najvjerovatnije nastaviti da pada nakon što su prošle sedmice zabilježile najnižu cijenu u posljednje 4 godine, što je posljedica usporavanja globalnog rasta i povećane opskrbe, javlja Anadolu Agency (AA).

  • Izvoz povećan za šest odsto

    25.11.2014 13:29 - Srna

    BANJALUKA - Od januara do oktobra ove godine Republika Srpska ostvarila je izvoz od 2,275 milijardi KM, što je za šest odsto više u odnosu na isti period prošle godine, saopšteno je iz Republičkog zavoda za statistiku.

  • Priliv direktnih stranih investicija 347 miliona evra

    25.11.2014 12:57 - Srna

    PODGORICA - Ukupan priliv direktnih stranih investicija za devet mjeseci ove godine u Crnoj Gori iznosio je 347 miliona evra, dok se istovremeno iz zemlje odlilo 90,6 miliona evra.

  • Prosječna neto plata u oktobru 826 KM

    25.11.2014 12:53 - Srna

    BANJALUKA - Prosječna neto plata zaposlenih u Republici Srpskoj isplaćena u oktobru iznosila je 826 KM i u odnosu na isti mjesec prošle godine realno je veća za 2,4 odsto, dok je u odnosu na septembar ove godine realno manja za 1,6 odsto.

  • Zonama poreskog raja pripada osam odsto globalnog bogatstva

    25.11.2014 11:35 - Agencije

    BERN - Oko 7.600 milijardi dolara, ili osam odsto bogatstva na globalnom nivou drže pojedinci u zonama poreskog raja, dok istovremeno države zbog ovog fenomena gube godišnje oko 190 milijardi dolara budžetskih prihoda, otkrila je studija koju objavljuje Žurnal privrednih perspektiva (Journal Of Economic Perspectives).

  • Žene na vodećim položajima češće u depresiji

    24.11.2014 14:56 - Agencije

    VAŠINGTON - Žene na vodećim položajima češće pokazuju simptome depresije od svojih muških kolega, pokazuje američka studija.

  • Geopolitika kriva za pad cijena nafte?

    24.11.2014 14:52 - Srna

    MOSKVA, KARAKAS, RIJAD - Rusija i Venecuela sve više vjeruju da iza naglog pada cijena nafte stoje geopolitčki ciljevi.

  • Monopol hrvatskog »Agrokora« u Srbiji

    24.11.2014 13:58 - Srna

    BEOGRAD - Unija poslodavaca Srbije /UPS/ saopštila je danas da spajanje trgovinskih lanaca "Idea" i "Merkatora", koji su oba u vlasništvu hrvatskog "Agrokora", potencijalno donosi ozbiljne probleme privredi Srbije.

  • Marketinški menadžer najdeficitarnije zanimanje u SAD

    24.11.2014 13:40 - Agencije

    VAŠINGTON - Marketinški menadžer, softverski programer i medicinska sestra biće najtraženija zanimanja u 2015. u Sjedinjenim Američkim Državama, navodi se u studiji koju je uradila istraživačka kompanija "CareerBuilder", na osnovu ponude i tražnje na tržištu rada.

Newsletter

Registrujte se na besplatni newsletter.

Svako jutro najvažnije vijesti.

Upišite vašu e-mail adresu:

Delivered by FeedBurner

Mali oglasi

Predajte male oglase putem mobilnog telefona 065 1314! Uputstvo.