Kolumne

Društvo i obrazovanje

Ilija Džombić
Ilija Džombić

Obrazovanje je proces koji je imanentan čovjeku i ljudskoj zajednici, odnosno društvu. Kao elemenat društvene strukture obrazovanje je njegova determinanta i uslov njegovog opstanka i napretka.

Za razliku od drugih živih vrsta, čovjek nema urođene instinkte koji vode do tipičnih načina ponašanja, zbog čega obrazovanje treba posmatrati kao jednu od životnih arena u kojima se odvija proces socijalizacije.

Društvo, bez obzira na njegov karakter, ima određene funkcionalne preduslove koji moraju biti zadovoljeni. To pretpostavlja da svi dijelovi društva moraju funkcionisati skladno kako bi održali samo društvo. Da bismo to postigli, siguran sam, moramo postići usklađenost političkog, ekonomskog, obrazovnog i ostalih podsistema koji funkcionišu po zajedničkim načelima i vrijednostima, odnosno usvojenom sistemu vrijednosti. Na individualnom nivou to znači da svi pojedinci unutar istog društva dijele zajedničke vrijednosti, tj. da je vrijednosni sistem funkcionalan.

Smisao obrazovanja, u kojem god sistemu obrazovanja da se ostvaruje, uvijek je isti: pojedinca učiniti sposobnim za samostalan lični i normalan socijalni život, osposobiti ga za samostalno djelovanje i učiniti ga društveno korisnim članom zajednice. U tom smislu smatram da je Manhajm u pravu kada tvrdi da je tematika obrazovanja oduvijek bila formiranje čovjeka, oblikovanje generacije koja stasava u skladu sa nekim svjesnim ili nesvjesnim idealom i oduvijek je pokušavalo da upravlja svakim faktorom formiranja ličnosti. Ali, kao i svako važno područje društvenog života, i obrazovanje je slika društva i ono što se u njemu dešava u velikoj mjeri govori o tom društvu. Ako prihvatamo stanovište da obrazovni proces može uticati na formiranje karaktera ličnosti i, s druge strane, ako se prihvati shvatanje da vaspitanje igra značajnu ulogu u procesu društvenog razvoja, moguće je pravilno uočiti karakter i ulogu vaspitno-obrazovnog procesa u razvoju društva u cjelini.

Obrazovanje je u stalnom razvoju, a razvojem industrije ono je još više dobilo na intenzitetu. Zato želim posebno naglasiti da sistem obrazovanja treba posmatrati kao najvažniji elemenat životne i razvojne infrastrukture svakog pojedinca i društva. Njegov ukupan efekat određuje obim, kvalitet i efekte izgradnje i korišćenja svih drugih sistema i resursa, kao i ukupan kvalitet života i razvojne potencijale pojedinca i zajednice. Zbog toga, sistem obrazovanja treba razvijati tako da svoju ulogu ostvaruje pravovremeno, kvalitetno i efikasno.

Okolnosti koje nastaju u okruženju, posebno u Evropskoj uniji, ukazuju da je potreban veoma promišljen, organizovan i kvalitetan razvoj sistema obrazovanja jer to predstavlja jedan od ključnih uslova za razvoj društva zasnovanog na znanju koje treba da obezbijedi dobru zaposlenost stanovništva. Ove okolnosti ukazuju da će, u suprotnom, društvo ostati na civilizacijskoj periferiji, slabo konkurentno, neprivlačno za investitore, izloženo daljem odlivu talentovanih i kreativnih kadrova i potencijala za razvoj demokratskog i pravičnog društva. Te okolnosti traže harmonizaciju sistema obrazovanja sa evropskim prostorom obrazovanja.

 Obrazovne potrebe našeg društva proističu iz sljedećih pretpostavljenih opredjeljenja:

Dalji razvoj proizvodnog sistema mora se ubrzano zasnivati na znanju, preduzetništvu i obrazovanoj populaciji, tehnološkim inovacijama bez štetnog uticaja po životnu sredinu, tržišnoj ekonomiji i međunarodnoj poslovnoj, tehničkoj i drugoj kooperaciji, Da se privreda, nauka, kultura, obrazovanje i druge djelatnosti integrišu na zajedničkom regionalnom i evropskom prostoru kako bi naša ekonomija postala konkurentan i produktivan činilac ukupnih razvojnih stremljenja koja slijedi Evropa sažeto iskazanim u dokumentu "Evropa 2020", ka ekonomiji zasnovanoj na znanju uz očuvanje životne sredine.

Univerzitet PIM i njegov srednjoškolski centar u kontinuitetu se prilagođavaju novonastalim uslovima i učenicima omogućavaju cjelovitu pripremu za učešće u životu odraslih. Da bismo to postigli, obrazovne sadržaje u značajnoj mjeri usmjeravamo na sadržaje koji treba da otvore vrata životnim i ljudskim vrijednostima i mogućnostima. To bi, siguran sam, trebalo da bude jedan od najefikasnijih načina da se sistem (poželjnih) vrijednosti afirmiše i omogući povratak etici u svijest mladih ljudi, na njima razumljiv način. To znači da se vaspitnim ciljevima, u savremenoj školi, mora posvetiti mnogo više pažnje, čemu poklanjamo posebnu pažnju u procesu školovanja mladih u obrazovnim ustanovama PIM-a.

U prethodnim godinama rada mnogo studenata iz Republike Srpske je na našem univerzitetu sticalo svoja znanja, a danas ih primjenjuju obavljajući odgovorne poslove u privatnom i javnom sektoru društva u kojem živimo. Neki od njih svoje školovanje i stručno usavršavanje nastavili su na nekom od uglednih svjetskih univerziteta. Takođe, mnogi od njih bili su i stipendisti Univerziteta.

Univerzitet PIM je 21. juna 2019. godine na održanom  8. Grand pri - Biznis samitu 2019 u Vrnjačkoj Banji  proglašen za najbolju visokoobrazovnu ustanovu na zapadnom Balkanu u kategoriji najbolja naučna visokoobrazovna institucija zapadnog Balkana.

(autor je direktor Univerziteta PIM)

Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne odražavaju stavove redakcije Nezavisnih novina.

Najčitanije