Severni magnetski pol bježi u Rusiju

Prema izveštaju naučnika sa Univerziteta Oregona objavljenom u časopisu Geoscience, sjeverni magnetski pol Zemlje pomjerio se u 2009. godini iz Kanade prema Rusiji za rekordnih 64 kilometra.

Magnetni polovi Zemlje i njeno magnetno polje se neprestano pomjeraju, ali pomjeranje zabilježeno prošle godine predstavlja najveće pomeranje u poslednjih 200 godina.

Severni magnetski pol se uobičajeno pomjera za četrdesetak kilometra godišnje, tako da naučnici predviđaju da će se on za pedesetak godina naći u Sibiru.

Kretanje magnetnog polja Zemlje zavisi od promjena u njenom jezgru, koje naučnici prate mjerenjem na površini Zemlje ili u njenoj atmosferi. Promene u Zemljinom jezgru dovode ne samo do pomjeranja magnetskih polova i slabljenja Zemljinog magnetnog polja, već i do okretanja magnetnog polja, odnosno do toga da magnetni polovi zamjene mjesta – tamo gde je sada sjeverni, dolazi južni i obrnuto.

Promena položaja magnetnih polova i zamena njihovih mjesta je prirodna pojava koja se, prema paleomagnetnim ispitivanjima, dešava svakih 600.000 godina. Zanimljivo je da sadašnje promene kasne za tim “rasporedom”, budući da je od poslednje zamjene mjesta proteklo oko 750.000 godina.

Naučnici su prvi put locirali Sjeverni magnetni pol 1831. godine, a 1904. je registrovano da se pol pomjera na severoistok za oko 15 kilometara godišnje. Pre dvadesetak godina (1989.) uočeno je da se brzina pomjeranja pola povećala, a 2007. je potvrđeno da se Sjeverni magnetni pol pomjera brzinom između 55 i 60 kilometara.

Zemljino magnetno polje štiti od štetnog kosmičkog i Sunčevog zračenja, tako da promjene u njemu mogu imati loše posledice po zdravlje stanovnika “plave” planete. Osim toga, anomalije u magnetnom polju Zemlje mogu poremetiti rad satelita, aviona i globalnog sistema za pozicioniranje (GPS), ali i život mnogih životinjskih vrsta, kao što su primjera radi, pčele ili ptice selice koje se ravnaju prema svojim unutrašnjim “kompasima”.

Da podsetimo, magnetni Sjeverni pol, mjesto prema kome pokazuju igle na kompasu, nalazi se u blizini, ali ne i tačno na mjestu geografskog Sjevernog pola. Trenutno, magnetni Sjeverni pol se nalazi na obali kanadskog ostrva Elesmer. Pomorci su vjekovima koristili magnetni Sjeverni pol za navigaciju; iako su kompase u plovidbi danas zamjenili GPS uređaji, oni se još uvek koriste za podvodnu i podzemnu orijentaciju.