Američki projekat protivraketnog štita „Zlatna kupola“, koji promoviše predsjednik Donald Tramp (Trump), mogao bi postati jedan od najskupljih vojnih sistema u istoriji.
Prema novom izvještaju nestranačkog Kongresnog budžetskog ureda (CBO), razvoj, raspoređivanje i održavanje sistema tokom 20 godina moglo bi koštati čak 1,2 biliona dolara.
To je višestruko više od ranijih procjena.
CBO navodi da je riječ o iznosu koji je više nego dvostruko veći od njihove prošlogodišnje procjene od 542 milijarde dolara, ali i čak sedam puta većem od cifre koju je Bijela kuća iznijela prilikom predstavljanja projekta u maju 2025. godine, kada je govoreno o 175 milijardi dolara.
Štit protiv balističkih i hipersoničnih raketa
Takozvana „Zlatna kupola za Ameriku“ zamišljena je kao masivni odbrambeni sistem koji bi štitio SAD od balističkih i hipersoničnih raketa, ali i drugih vazdušnih prijetnji.
Plan uključuje mrežu naprednih satelita za praćenje projektila, kao i svemirske presretače – satelite sposobne da uništavaju rakete usmjerene prema američkoj teritoriji.
Prema željama američkih Svemirskih snaga, prvi operativni sistemi trebalo bi da budu spremni već 2028. godine.
Međutim, detalji čitave arhitekture projekta i dalje nisu javno objavljeni, zbog čega je CBO morao da pravi procjene na osnovu izvršne naredbe iz 2025. godine i dostupnih podataka.
Četiri sloja odbrane
Izvještaj opisuje sistem sa četiri sloja presretača, od kojih bi jedan bio smješten direktno u svemiru.
„Sistem uključuje dodatne senzore, komunikacione sisteme i sisteme za upravljanje borbom kako bi koordinisao djelovanje svih slojeva“, navodi se u izvještaju.
Dodaje se da bi višeslojna struktura omogućila istovremeno djelovanje protiv više projektila koje lansira protivnik, čak i u slučaju poremećaja u komandnom sistemu.
Najskuplji dio – svemirski presretači
Najveći dio troškova odnosio bi se upravo na svemirski presretački sistem.
„Najskuplja komponenta je presretački sloj baziran u svemiru, koji čini oko 70 odsto troškova nabavke i 60 odsto ukupnih troškova“, navodi CBO.
U zamišljenom modelu „Zlatne kupole“ taj sistem bi se sastojao od čak 7.800 satelita raspoređenih u gotovo polarnoj niskoj Zemljinoj orbiti.
Cilj bi bio da sistem može odgovoriti na napad do 10 gotovo istovremeno lansiranih interkontinentalnih balističkih raketa tokom njihove početne faze leta.
Glavna prijetnja – Sjeverna Koreja, Kina i Rusija
U izvještaju se kao primjer „regionalnog protivnika“ navodi Sjeverna Koreja, čiji nuklearni arsenal ubrzano raste.
Istovremeno, dokument razmatra i scenario sukoba sa „ravnopravnim ili gotovo ravnopravnim protivnicima“, pod čime se misli na Kinu i Rusiju.
Ipak, autori upozoravaju da ni ovako skup sistem ne bi garantovao potpunu bezbjednost.
„Sistem bi mogao biti preopterećen napadom velikih razmjera koji bi pokrenuo ravnopravan ili gotovo ravnopravan protivnik“, navodi se u izvještaju.
Dodaje se i da „potpuno angažovanje“ sistema ne znači automatski i „potpuni poraz“ svih prijetnji, jer nijedna odbrana ne funkcioniše savršeno u svakom trenutku, prenosi N1.
Pentagon procjenjuje znatno manje troškove
CBO navodi i da se njihove procjene značajno razlikuju od onih koje iznosi američko Ministarstvo odbrane.
Pentagon procjenjuje da bi projekat u narednih deset godina mogao koštati oko 185 milijardi dolara.
Prema mišljenju CBO-a, ta razlika može značiti ili da Pentagon planira mnogo skromniji sistem od onoga koji su oni analizirali, ili da očekuje dodatno finansiranje iz drugih vojnih budžeta.