Formiranje planeta predstavlja svojevrsnu trku sa vremenom, pokazalo je novo istraživanje u kojem su astronomi pomoću svemirskog teleskopa Džejms Veb proučavali 72 mlade zvijezde slične našem Suncu.
Rezultati pokazuju da se materijal neophodan za nastanak planeta veoma brzo gubi iz protoplanetarnih diskova, odnosno oblaka gasa i prašine koji okružuju mlade zvijezde. Zbog toga određene vrste planeta imaju veoma malo vremena da se u potpunosti formiraju prije nego što zvjezdani vjetrovi odnesu materijal u svemir.
Gasni divovi moraju brzo da nastanu
Vođa istraživačkog tima Naman Badžadž sa Univerziteta u Arizoni objasnio je da gasni divovi poput Jupitera moraju da formiraju svoje ogromne atmosfere dok u protoplanetarnom disku još postoji dovoljno materijala.
Ukoliko taj materijal nestane pod uticajem snažnih mlazeva i zvjezdanih vjetrova, mogućnost za nastanak takvih planeta praktično nestaje.
Zahvaljujući posmatranjima teleskopa Džejms Veb, naučnici su mogli da prate kretanje molekularnog vodonika i prvi put dobiju potpuniju sliku načina na koji mlade zvijezde vremenom ostaju bez materijala potrebnog za formiranje planeta.
Zračenje "čisti" prostor oko zvijezde
U početnoj fazi, dok je oblak oko mlade zvijezde još gust, snažna magnetna polja stvaraju vjetrove koji počinju da potiskuju materijal.
Kako vrijeme prolazi i oblak postaje sve rjeđi, svjetlost mlade zvijezde lakše prolazi kroz njega, a snažno zračenje počinje da zagrijava i odnosi preostali gas. Ovaj proces naučnici nazivaju fotoisparavanje.
Brzina kojom gas nestaje direktno utiče na to kakve će se planete formirati u određenom zvjezdanom sistemu.
Za Jupiter je kasno kada gas nestane
Kada mlada zvijezda ukloni okolne oblake gasa, prestaje mogućnost stvaranja velikih planeta poput Jupitera i Saturna. Manje, stjenovite planete nalik Zemlji imaju nešto više vremena za formiranje.
Novo otkriće naučnicima pruža jedan od najboljih dosadašnjih uvida u procese koji su prije približno 4,6 milijardi godina oblikovali i naš Sunčev sistem.
Rezultati istraživanja objavljeni su u naučnom časopisu "The Astronomical Journal".