Četiri godine, devet pokušaja glasanja i stotine odluka nadležnih institucija nisu bili dovoljni da se završe lokalni izbori u Šavniku, započeti 23. oktobra 2022. godine.
Koliko je vremena prošlo najbolje pokazuju podaci Ministarstva unutrašnjih poslova Crne Gore, prema kojima je na dva biračka mjesta, na kojima glasanje još nije okončano, čak 189 birača u međuvremenu promijenilo prebivalište, dok su 24 preminula.
Dok se izborni proces i dalje vodi kao nezavršen, opštinom upravlja lokalna vlast, a u skupštinskim klupama sjede odbornici izabrani još 2018. godine.
Član Državne izborne komisije Damir Suljević upozorava da političku odgovornost za četvorogodišnju krizu niko nije snosio, dok su pojedinci zbog incidenata na biračkim mjestima kažnjavani novčanim i uslovnim kaznama, prenose Vijesti.
Kako su izbori ostali nezavršeni četiri godine?
Godišnjica početka šavničkih izbora nije za slavlje, već za opomenu. Dijete rođeno na dan tih izbora - 23. oktobra 2022, danas puni četiri godine, prohodalo je i progovorilo, dok glasanje u Šavniku još nije završeno.
Tim riječima Suljević opisuje četvorogodišnji izborni cirkus u Šavniku, koji ni nakon brojnih pokušaja, političkih pregovora i institucionalnih intervencija nije dobio epilog.
Izbori u Šavniku počeli su 23. oktobra 2022, kad su održani u još 13 opština, ali nisu okončani jer članovi biračkih odbora iz opozicione koalicije “Za budućnost Šavnika”, koju predvodi nekadašnji Demokratski front (DF), nisu dozvoljavali dijelu tada novoupisanih birača da glasaju, jer su, kako su tvrdili, prepisani da bi podržali tamo vladajuću Demokratsku partiju socijalista (DPS). Da je bilo “izbornog turizma”, potvrdili su nadležni organi.
Na dva birališta, u zgradi Opštine i selu Kruševice, gdje pravo glasa ima 541 birač, glasalo se u devet navrata, posljednji put 18. decembra 2022, kad su izbori opet prekinuti, nakon čega tamošnja Opštinska izborna komisija nije mogla da se dogovori o tome da ih ponovi.
Koliko je osoba osuđeno zbog incidenata?
Do sada je pred pravosudnim organima procesuirano više desetina lica zbog dešavanja u vezi s izborima u Šavniku, koja su uključivala brojne incidente, pa i fizičke sukobe.
Koje su precizne brojke, odnosno, koliko je ukupno osoba osuđeno zbog dešavanja tokom lokalnih izbora i koje kazne su im izrečene, “Vijestima” nisu odgovorili iz Osnovnog suda u Pljevljima.
"Obavještavam Vas da je ukupno 21 osoba osuđena pred Osnovnim sudom u Bijelom Polju, vezano za lokalne izbore u Šavniku, kao i da je svaka kazna bila uslovna osuda", saopstio je savjetnik u Osnovnom sudu u Bijelom Polju Miodrag Jelić.
Zbog “izbornog turizma”, neki su osuđeni na uslovne i kazne kućnog zatvora, dok su zbog nereda na biralištima (povreda prava glasanja) ljudi kažnjavani novčano.
Dok se čeka na okončanje izbornog procesa, DPS ide ka devetoj godini otkako upravlja Opštinom Šavnik (Jugoslav Jakić je skoro šest u gradonačelničkoj fotelji), a u lokalnom parlamentu i dalje sjede odbornici izabrani 2018.
Za četiri godine, kaže Damir Suljević, na biračkim mjestima bilo je devet pokušaja da se izbori završe, a pred institucijama preko 360, pošto se blokada s birališta preselila u šavničku izbornu komisiju.
Prema informacijama “Vijesti”, DIK je donio 298 rješenja kojima je naloženo ponavljanje glasanja, dok je u 64 slučaja uputio obavještenja da nije u mogućnosti da odlučuje.
“Radi se o narušenom integritetu izbornog procesa i urušavanju vladavine prava, ali i o pravu građana na političko učešće, koje obuhvata aktivno i pasivno biračko pravo”, ocijenio je Suljević za “Vijesti”.
Prema njegovim riječima, država je pogriješila već na početku, kad nije prepoznala opasnost od masovne promjene prebivališta uoči izbora i njene posljedice po izborni proces.
Međutim, tvrdi da je pogriješila “i na kraju”.
Kada bi izbori u Šavniku konačno mogli biti završeni?
“Jer je, umjesto da krizi pristupi ciljano, posreduje u političkom dijalogu ili predloži mjere kojima bi se izbori okončali, odlučila da tačku stavi na pola rečenice, kroz izbornu reformu kojom je produžila mandate lokalnih vlasti do opštih lokalnih izbora zakazanih za jun 2027. godine”, istakao je Suljević.
Izmjenama izbornog zakonodavstva predviđeno je da se svi lokalni izbori održe 13. juna sljedeće godine. Prema izmijenjenim propisima, ako u nekoj opštini nisu okončani izbori do raspisivanja svih lokalnih (90 dana prije dana njihovog održavanja), odlukom o tome biće raspisani i u toj samoupravi. Ta odredba odnosi se na Šavnik, što znači da je finalni rok za završetak izbora u toj varošici - 15. mart 2027.
“Političku odgovornost za ono što se desilo nije snosio niko, a lična se svela na pojedince s biračkih mjesta, kažnjene novčanim i uslovnim kaznama. Tako je šavnička lokalna vlast počašćena s još četiri i po godine nelegitimnog mandata, a građanima Šavnika uskraćeno je pravo da svojim glasom odluče ko će upravljati njihovom opštinom”, poručio je Suljević.