SARAJEVO, BANJALUKA - Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine uskoro će potvrditi rezultate izbora i određeni broj zvaničnika koji su dobili mandat poslanika, a koji se nalaze na izvršnoj funkciji, po svemu sudeći, zamrznuće svoje mandate, odnosno ostaće na pozicijama ministara, ali se neće odreći mandata.
Najvažnije:
- Izmjene Izbornog zakona omogućile su zamrzavanje poslaničkih mandata.
- Srđan Amidžić, Elmedin Konaković, Zukan Helez i Borjana Krišto osvojili su mandate u Predstavničkom domu PSBiH
- Ministri mogu ostati na izvršnim funkcijama, a mandate u zakonodavnoj vlasti staviti u mirovanje
- Mandat se u tom periodu dodjeljuje sljedećem kandidatu sa liste
- Nakon prestanka izvršne funkcije, moguće je ponovo aktivirati mandat
To je omogućeno izmjenama Izbornog zakona BiH iz marta 2024. godine, koje je nametnuo Kristijan Šmit.
U poziciji da mogu zamrznuti mandat, a kada je riječ o nivou Bosne i Hercegovine, trenutno su Srđan Amidžić, ministar finansija i trezora, zatim Elmedin Konaković, ministar spoljnih poslova, a tu su i Zukan Helez, ministar odbrane, kao i Borjana Krišto, predsjedavajuća Savjeta ministara BiH.
Svi oni su, osim toga što su ministri, bili i na listama na nedavno završenim izborima i osvojili su mandat u Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine BiH. Pored njih, tu su i brojni drugi ministri na kantonalnom i entitetskom nivou koji takođe imaju osvojene mandate i koji nakon potvrđivanja rezultata izbora imaju izbor da li mandat da zamrznu ili da ga se u potpunosti odreknu.
"Lice koje je izabrano u zakonodavni organ na bilo kojem nivou vlasti u Bosni i Hercegovini, a na osnovu prethodnog mandata obavlja izvršnu funkciju i odluči da je nastavi, dužno je da svoj mandat u zakonodavnom organu stavi u mirovanje prije konstitutivne sjednice zakonodavnog organa u koji je izabrano dok se drugo lice ne imenuje na istu izvršnu funkciju ili dok ne podnese ostavku. U periodu u kojem mandat miruje, mandat se dodjeljuje sljedećem kandidatu s liste s koje je izabrano lice s mandatom u mirovanju", piše u Izbornom zakonu Bosne i Hercegovine.
Nakon što prestane obavljati izvršnu funkciju, izabrani član zakonodavnog organa koji je svoj mandat stavio u mirovanje može ponovo obavljati mandat, pod uslovom da podnese pisani zahtjev Centralnoj izbornoj komisiji BiH najkasnije u roku od osam dana od dana prestanka obavljanja izvršne funkcije.
Inače, ranije, prije 2024. godine nije bila mogućnost zamrzavanja mandata. Izborni zakon BiH u tom dijelu govorio je da "jedno lice može vršiti najviše jednu neposredno izabranu javnu funkciju ili najviše jednu neposredno i jednu posredno izabranu funkciju. Nespojivo je istovremeno vršenje ovih funkcija sa vršenjem funkcija u izvršnim organima vlasti. Takođe je nespojivo istovremeno vršenje više od jedne funkcije u izvršnim organima vlasti."
Obrazloženje za izmjenu zakona i zamrzavanje mandata bilo je da bi se riješio problem nespojivosti funkcija jer su ranije pojedinci imali dvije funkcije, odnosno imali su mandat ministra, ali su bili i u mandatu u parlamentima, uglavnom u Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine BiH.
Takva situacija, recimo, bila je sa Denisom Zvizdićem, koji je kao predsjedavajući Savjeta ministara Bosne i Hercegovine na izborima 2018. godine osvojio i mandat u Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine BiH. Kasnije, konstituisanjem Parlamentarne skupštine BiH Zvizdić je čak izabran i za predsjedavajućeg Predstavničkog doma Parlamentarne skupštine BiH, a to znači da je u jednom periodu bio i predsjedavajući Savjeta ministara BiH i Predstavničkog doma Parlamentarne skupštine BiH, što je izazvalo brojne komentare i negodovanja.
Jedno od obrazloženja bilo je i to da kandidati ne gube trajno teško osvojene mandate u zakonodavnoj vlasti, ali i činjenice da bi institucije izvršne vlasti nakon izbora u slučaju preuzimanja mandata poslanika ostale desetkovane.
