Formula 1 je upala u najveću krizu za 60 godina postojanja pošto je osam od deset timova objavilo planove za osnivanje novog šampionata.
U noći između četvrtka i petka, jedan čas poslije ponoći, Udruženje timova Formule 1 FOTA objavilo je da će od 2010. godine oformiti sopstveno takmičenje pošto Svjetska automobilska federacija (FIA) nije izašla u susret njihovim zahtjevima. Ni na posljednjem sastanku FIA i FOTA nije došlo do dogovora o uvođenju ograničenog budžeta za sve timove, koji bi prema mišljenju Svjetske automobilske kuće trebalo da iznosi oko 45 miliona evra, što je za većinu timova neprihvatljivo. Pokušaji obje strane da nađu kompromis su propali, dok je FIA čak optužila timove da žele da preuzmu kontrolu nad sportom. Upravo zbog toga je FOTA objavila da su BMW Zauber, Bron GP, Ferari, Meklaren Mercedes, Red Bul, Reno, Toro Roso i Tojota odlučili da napuste F1 i da oforme samostalno takmičenje.
Među timovima koji napuštaju F1 nema Vilijamsa i Fors Indije. Ta dva tima su podnijela akreditacije u FIA za sezonu 2010. Posljednji dan da timovi podnesu bezuslovne prijave bio je 19. juni, a oni koji se nisu prijavili rizikuju izbacivanje iz šampionata u korist novih ekipa.
U saopštenju FOTA navodi se i to da "selari kep", odnosno ograničeni budžet, nije jedini razlog raskida s Maksom Mozlijem, predsjednikom FIA, i Bernijem Eklstonom, vlasnikom marketinških prava nad Formulom 1. Problem postoji i u vezi s raspodjelom prihoda, upravljanjem takmičenjem, određivanjem i mijenjanjem pravila. Trenutno stanje je takvo da timove učesnike ni ne konsultuju kada mjenjaju propozicije.
"Želje većine timova su ignorisane. Takođe, dok smo se mi prilagođavali novim pravilima, vlasnik komercijalnih prava zadržao je za sebe desetine miliona dolara po pravilima koja su važila 2006. godine. Uprkos ovom nekompromisnom okruženju, FOTA je djelimično prihvatila nove uslove", podsjećaju timovi u svom saopštenju da su se složili u vezi s uvođenjem "selari kepa", ali da su tražili rok do 2012. godine kako bi se postepeno prilagodili.
U saopštenju se još kaže da će novo takmičenje imati više učesnika, a ne samo osam timova koji su trenutno članovi Asocijacije. Timovi su, takođe, obećali niže cijene za sve gledaoce širom svijeta, partnere, kao i bitne dioničare.
"Najbolji vozači, zvijezde, brendovi, sponzori, osnivači i kompanije koji su kroz istoriju povezivani s najvišim nivom auto-moto sporta biće dio nove serije", stoji u saopštenju FOTA.
Po objavljivanju odluke FOTA vladajući dio Formule 1 je saopštio da neće pristati na ucjene timova u vezi s pokretanjem nove serije i da će danas objaviti reviziranu listu učesnika za sljedeću godinu.
"FIA je razočarana, ali ne i iznenađena nemogućnošću FOTA da dođe do kompromisa koji je u interesu sporta. Jasno je da su pojedinci unutar FOTA željeli upravo ovakav ishod tokom dugih pregovora i nisu se s dobrom vjerom upustili u razgovore. FIA ne može da dozvoli da se u Formuli 1 takmiči novac, kao i da FOTA diktira pravila šampionata", kaže se u saopštenju FIA.
U FIA kažu da će se u sezoni 2010. u Formuli 1 takmičiti Vilijams, Fors Indija, US F1, Kampos i Manor, ali i da se očekuje prijavljivanje još timova, sve do broje 69. Ostaje da se vidi da li će potencijalne nove ekipe, koje su pristale na ograničeni budžet od 45 miliona evra, biti voljne da uđu u šampionat bez velikih timova, kao što su Ferari i Meklaren.
Pravna bitka
Izgledno je da će pred Ferarijem, Red Bulom i ekipom Toro Rosa biti pravna bitka pošto imaju ugovore s FIA o učešću u šampionatu. Sponzorski, kao i medijski ugovori će, takođe, biti pod znakom pitanja pošto će vlasnici prava na prenose ostati bez velikih timova i vozača kojima privlače gledaoce.
Po košarkaškom receptu
Formula 1 drugo je kultno takmičenje koje će doživjeti otcjepljenje od matične asocijacije. Slično su postupili najbolji košarkaški timovi Evrope, koji su se osamostalili od FIBA i formirali ULEB. Već u prvom izdanju ULEB Evroliga dobila je primat nad FIBA i takmičenjem Suproliga, a do danas ULEB šampioni Evrope vode se kao zvanični.
Povratak "otpisanih"
U pogledu kalendara novog šampionata FOTA će imati mnogo opcija, pošto je Formula 1 u posljednjih nekoliko godina izbacila mnoge trke u Evropi i Americi u korist novih staza na Bliskom istoku i Aziji. "Silverston", domaćin prve trke Formule 1 1950. godine, naći će se na listi "otpisanih" staza u nedjelju, po završetku trke za Veliku nagradu Britanije, koja se od sljedeće godine seli na "Donington park".