Za Ameriku, cilj je osigurati globalnu dominaciju velikih tehnoloških firmi. Ako bi se EU složila sa stavom SAD-a, to bi rezultiralo neprihvatljivim potkopavanjem vladavine prava.
Sjedinjene Države svjesne su ogromne moći digitalne privrede. Kako bi maksimizovali potencijal profita Sjedinjenih Država u ovom području, trgovinski pregovarači zemlje igraju pametnu igru.
Američki trgovinski pregovarači igraju strip poker
Njihov je cilj proširiti globalnu dominaciju svojih podatkovnih platformi kao što su Meta, Google, Amazon i Apple, nastojeći ukloniti sva zamisliva ograničenja za maksimizovanje svog globalnog potencijala prihoda.
U tu svrhu, žele ukloniti čak i legitimna pitanja konkurencije, inovacija, građanskih i drugih ustavnih pitanja putem trgovinskog sporazuma koji je po mogućnosti jednostrano nametnut.
... ali kroz zadnja vrata
Kako bi odvratili pažnju od ovog krajnjeg cilja pregovora, prvi potez američkih trgovinskih pregovarača jeste ponuditi svojim evropskim trgovinskim partnerima male ustupke u područjima poput automobila i poljoprivrede.
Kao drugi potez, rutinski ubacuju naizgled bezazlene klauzule u trgovinske sporazume kojima je cilj dodatno učvrstiti dominaciju američkih tehnoloških divova.
U jednom sporazumu za drugim, uključujući Sporazum o ekonomskom prosperitetu između Sjedinjenih Država i Ujedinjenog Kraljevstva te trgovinski sporazum s Meksikom i Kanadom, Vašington ubacuje odredbe o digitalnoj trgovini koje na prvi pogled zvuče beznačajno.
U stvarnosti, te odredbe imaju za cilj zabraniti, a ne zaštititi, zahtjeve za lokalizaciju podataka koji su ključni za očuvanje evropskog digitalnog suvereniteta.
Njemačka kao američki pijun
U sprovođenju svoje pregovaračke strategije, Vašington se dugo oslanjao na njemačku vladu kao spremnu podršku američkih napora da potkopaju koheziju unutar EU.
Američka poluga u tome je njemačka fiksacija na maksimalnu zaštitu izvoza svoje stagnirajuće automobilske industrije. Takva opsesija može zaslijepiti vladu za širu sliku.
To bi bila tragedija za Evropu. S jedne strane, njemačka automobilska industrija postala je žrtvom kroz godine samoodrađenih strateških grešaka. S druge strane, dugoročni ekonomski potencijal ove industrije prilično je skroman u poređenju s potencijalom digitalne ekonomije.
Jedna od najvećih strateških prednosti za američku stranu u ovom sporu jest ta što Njemačkoj, uprkos tome što je najveća privreda EU, dugo nedostaje ozbiljna digitalna agenda na nivou vlade. To je takođe značilo da joj je nedostajala strateška dubina za pažljivo vaganje relevantnih činilaca donošenja odluka.
Zaštita evropskog digitalnog suvereniteta
Niko ne bi trebao biti spreman prodati evropsku digitalnu budućnost za nekoliko carinskih koncesija na izvoz automobila. A da ne spominjemo posljedice za već uveliko smanjeni suverenitet evropskih građana.
To bi moglo povući cijelu Evropu sa sobom u ponor. S obzirom na izuzetno agresivan stav američke trgovinske politike pod Donaldom Trampom, nema nikakve sumnje da bi to dovelo do neprihvatljivog potkopavanja vladavine prava.
Evropljani bi rizikovli gubitak mogućnosti regulisanja vlastitih podataka, oporezivanja digitalnih usluga ili izgradnje vlastitih tehnoloških prvaka. To je gubitak suvereniteta skriven u sitnim slovima.
Ako bi Berlin bio spreman staviti digitalnu budućnost Evrope na stranu interesa njemačke automobilske industrije, rizikovao bi još jednu katastrofu Sjevernog toka 2. Bio bi to sporazum koji učvršćuje zavisnost, ovaj put ne o ruskom gasu, već o američkoj tehnologiji.
Trampov poziv za buđenje
Srećom za sve koji su zabrinuti zbog ovih problema, Donald Tramp nedavno je poslao nepogrešiv poziv na buđenje ne samo svim Evropljanima, već i cijelom svijetu.
Kategorički je na "Truth Socialu" izjavio da su digitalni porezi, zakoni o digitalnim uslugama i propisi o digitalnom tržištu usmjereni na nanošenje štete ili diskriminaciju američke tehnologije te da namjerava nametnuti carine i ograničenja izvoza svim zemljama koje to žele učiniti.
S obzirom na Trampovu sklonost jednostranom mijenjanju uslova bilo kojeg trgovinskog sporazuma koji je potpisao, po vlastitom nahođenju i kad god smatra prikladnim, jednostavno nije mudro da Evropa odustane od temeljno važnih digitalnih prava u zamjenu za ono što bi se vrlo lako moglo pokazati samo kao privremeni ustupci industrijskoj robi.
Zašto Evropa mora reći ne
Ako članice EU žele održati nadu da Evropa može postaviti vlastita pravila u doba vještačke inteligencije i moći utemeljene na podacima, sve članice EU moraju se usprotiviti takvom poduhvatu.
Popuštanje po ovom pitanju imalo bi nekoliko negativnih posljedica. To bi učinilo EU još ovisnijom o američkim platformama, potkopalo njen već oslabljeni potencijal da djeluje kao globalni postavljač standarda i dodatno oslabilo njenu sposobnost da se brani od dominacije monopola digitalnih platformi.
Da bi zadržala svoj manevarski prostor, Evropa se ne mora povući iz trgovine sa Sjedinjenim Državama. Mora zahtijevati pravu vrstu sporazuma - a ne onaj koji joj oduzima slobodu regulisanja ili naplate poreza na poslovne operacije sprovedene unutar EU.
Srećom, zahvaljujući Trampovom pozivu na buđenje, koji je razotkrio "prikriveni manevar" njegovih pregovarača, stav njemačke vlade takođe postaje pametniji, što je postalo jasno na nedavnom francusko-njemačkom samitu.
Evropa ima uticaj
Ako Vašington odbije razuman kompromis, Evropa takođe ima uticaj. Sjedinjene Države imaju veliki višak usluga s EU. A zaštita intelektualnog vlasništva mogla bi postati adut za pregovaranje kako bi se evropskom tehnološkom sektoru dao prostor za rast.
Međutim, to će funkcionisati samo ako Evropa izgradi puno integrisanije jedinstveno tržište. Zajednički ministarski sastanak Njemačke i Francuske takođe se čini obećavajućim u tom pogledu, s potencijalom da se konačno postigne značajan napredak. Ipak, trenja unutar EU su unaprijed programirana, prenosi "The Globalist".