STOKHOLM - Britanska književnica Doris Lesing dobitnica je ovogodišnje Nobelove nagrade za književnost, saopštila je juče u Stokholmu Švedska akademija.
Nobelov komitet je odlučio da nagradi spisateljicu epskog narativnog dara o ženskom iskustvu, koja sa skepticizmom, strašću i vizionarskom snagom posmatra civilizaciju koja je podijeljena, navodi se u saopštenju akademije. Doris Lesing, koja 22. oktobra puni 88 godina, debitovala je 1950. djelom `Trava pjeva`, a među njenim najpoznatijim knjigama je i poluautobiografska serija od tri romana `Djeca nasilja`, čija se radnja uglavnom dešava u Africi.
Njen najpoznatiji roman je `Zlatna bilježnica` iz 1962., kojim je, kako je navela Akademija, feministički pokret u povoju dobio pionirsko djelo i koji spada u malobrojne knjige koje su prikazale kako u 20. vijeku izgledaju muško-ženski odnosi. Među njenim najznačajnijim romanima su i `I ponovo ljubav`, `Ljeto prije mraka`, te `Peto dijete`.
`Vizija globalne katastrofe koja primorava čovječanstvo da se vrati primitivnijem životu, posebno je privlačna za Doris Lesing. Ona se ponovo pojavljuje u njenim knjigama posljednjih godina`, dodaje se u saopštenju.
Rođena kao Doris Mej Tejlor 1919. godine u Perziji (današnjem Iranu) ubrzo se s porodicom preselila u britansku koloniju Južnu Rodeziju (sada Zimbabve). Pohađala je samostansku školu, zatim opštu djevojačku gimnaziju, iz koje je izbačena s trinaest godina, čime je završilo njeno formalno obrazovanje. S petnaest se godina zaposlila kao kućna pomoćnica. U to je vrijeme već pisala pripovijetke, čak je dvije prodala južnoafričkim časopisima. Preselila se u Salisburi 1937. godine i u kratkom vremenu zaposlila kao telefonistica, udala se i rodila dvoje djece. Nakon nekoliko godina, osjećajući se zatočenom, napustila je porodicu. Pridružila se grupi komunista `Left Book Club` i upoznala Gotfrida Lesinga za kojeg se ubrzo udala i rodila sina. Nakon rata izgubila je iluzije o komunističkom pokretu. U London se preselila 1949. s djetetom, objavila prvi roman `Trava pjeva` i započela karijeru profesionalnog pisca.
Njen je opus uglavnom autobiografski, većinom podstaknut iskustvima iz Afrike. Lesingova piše o sukobu kultura, velikim nepravdama i rasnim nejednakostima te sterilnosti bjelačke kulture u Južnoj Africi. Kao odgovor na njeno kritičko pisanje, 1956. joj je zabranjen ulazak u Južnu Rodeziju i Južnu Afriku. Sedamdesetih se neočekivano okreće naučnoj fantastici. Knjiga `Kratka uputstva za silazak u pakao` uvod je u seriju od pet SF romana, a 1984. godine s djelom `If the Old Could...` napušta SF i vraća se u poslijeratni London. Osim romana, Lesingova piše i razne druge žanrove, od pripovijetki i drama do eseja do poezije.
Doris Lesing je drugi britanski autor koji je u posljednje tri godine dobio Nobelovu nagradu za literaturu - prije nje to je bio Harold Pinter 2005.
Prošle godine, Nobelovu nagradu za književnost dobio je turski pisac Orhan Pamuk. Laureatima Nobelove nagrade priznanja će biti uručena 10. decembra, na dan smrti Alfreda Nobela, izumitelja dinamita, bogataša i filantropa. Novčana vrednost ovogodišnje Nobelove nagrade za književnost je 1,1 milion evra.
Tek 11. dobitnica `Nobela` za književnost
Nobelovu nagradu od 1901. godine ukupno su dobile 34 žene, a Doris Lesing je tek 11. dobitnica nagrade za književnost (1909 - Selma Lagerlof, 1926 - Grazia Deledda, 1928 - Sigrid Undset, 1938 - Pearl Buck, 1945 - Gabriela Mistral, 1966 - Nelly Sachs, 1991 - Nadine Gordimer, 1993 - Toni Morrison, 1996 - Wislawa Szymborska i 2004 - Elfride Jelinek).