Kultura nepoznate nacije na prostoru koji su stručnjaci nazvali Stara Evropa zainteresovala je ljubitelje umjetnosti u Sjedinjenim Američkim Državama.
Djela ovog naroda sada su predstavljena u vidu izložbe "Izgubljeni svijet Stare Evrope" koja je otvorena u Institutu za antički svijet na Univerzitetu Njujork. Više od 250 predmeta iz muzeja u Bugarskoj, Moldaviji i Rumuniji su po prvi put izloženi u Sjedinjenim Američkim Državama.
"Na svom vrhuncu oko 4500. godine p.n.e Stara Evropa je bila jedna od najsofisticiranijih i tehnološki najnaprednijih mjesta na svijetu i razvila je mnoge političke i ideološke znakove civilizacije", objasnio je Dejvid Entoni, kurator izložbe.
Prije slavnih carstava Rima i Grčke, čak prije gradova Mesopotamije i hramova duž Nila, u dolini Donjeg Dunava i na balkanskim brdima živjeli su ljudi koji su bili ispred svog vremena u pogledu umjetnosti, tehnologije i prodaje.
Tokom perioda od 1.500 godina, koji je trajao između 5000. i 3500. godine p.n.e, oni su se bavili poljoprivredom i pravili gradove, od kojih su neki imali čak 2.000 koliba. Oni su bili majstori za topljenje bakra koja je bila nova tehnologija za to doba. Njihovi grobovi imaju impresivnu kolekciju odjeće i nakita, a u jednom od njih je pronađena kolekcija zlatnih predmeta koja predstavlja prvi pronalazak veće količine zlatnih predmeta na svijetu. Nevjerovatni dizajn grnčarije govori o razvijenosti njihovog vizuelnog jezika. Sve donedavno za najinteresantnije predmete su smatrane figure boginja za koje se u početku mislilo da su dokaz spiritualne i političke moći žena u tom društvu. Novo istraživanje je proširilo razumijevanje ove dugo godina zapostavljene kulture, za koju se vjeruje da je gotovo postigla nivo rane civilizacije. Pismo tada još nije bilo izmišljeno i zato niko ne zna kako su se ovi ljudi međusobno nazivali. Neki učenjaci i eksperti ove ljude i njihov prostor stanovanja jednostavno su nazvali Stara Evropa.
Istoričari vjeruju da je dolazak ljudi iz stepa doprinio kolapsu kulture Stare Evrope 3500. godine p.n.e.
Uoči otvaranja izložbe, direktor Instituta Rodžer Banjal, ekspert za egipatsku arheologiju, je rekao da mnogi od arheologa nisu čuli ranije za kulturu Stare Evrope.
"Egipćani nisu pravili ovako naprednu grnčariju", dodao je on.
Iako su u iskopavanjima tokom prošlog vijeka pronađeni tragovi antičkih naseobina i figurine boginja, tek se sa otkrićem velikog groblja koje datira iz 5000. godine p.n.e od strane lokalnih arheologa 1972. godine počelo sumnjati da to nisu bili siromašni ljudi koji su živjeli u nesređenom društvu. Vijest o ovom otkriću nije mogla da se proširi svijetom u toku Hladnog rata i tek je u zadnje dvije decenije počela da privlači veću pažnju.
Na izložbi su, takođe, prikazane i zlatne figure životinja, alati i pomenute glinene figure boginja. Izložba traje do 25. aprila 2010. godine.