Zanimljivosti

Pratite nas na Google news

Dogodilo se na današnji datum, 26. avgust

Dogodilo se na današnji datum, 26. avgust
Foto: N.N. | Dogodilo se na današnji datum
Srna

BIJELJINA - Danas je ponedjeljak, 26. avgust, 238. dan 2019. Do kraja godine ima 127 dana.

1346. - U bici kod Kresija na sjeveru Francuske u Stogodišnjem ratu, u kojoj su trupe engleskog kralja Edvarda Trećeg porazile brojčano znatno nadmoćnije francuske teške oklopnike kralja Filipa Šestog, Englezi i Velšani u bici prvi put upotrijebili samo pješadiju i ogromne lukove, nazvane "longbouz", koji su izbacivali strijele na izuzetno veliku daljinu. 

1541. - Sultan Sulejman Drugi osvojio Budim i anektirao Mađarsku, koja je do 1686. bila turska provincija Budimski pašaluk. 

1676. - Rođen engleski državnik Robert Volpol, prvi britanski premijer. Predsjednik vlade bio je od 1721. do 1742, najduže u istoriji Velike Britanije. 

1723. - Umro holandski prirodnjak Antoni fan Levenhuk, koji se - mada po struci knjižar - bavio mikrobiološkim istraživanjima i otkrio do tada nepoznati svijet mikroorganizama. Bruseći optička sočiva, stvorio je prve jednostavne mikroskope, čemu je potom posvetio dosta vremena i konstruisao oko 400 mikroskopa. Rezultate istraživanja krvnih sudova, strukture kostiju, mišića, eritrocita i spermatozoida objavljivao je u izdanjima Londonskog kraljevskog društva, čiji je bio član. 

1740. - Rođen francuski pronalazač Žozef Mišel Mongolfje, koji je s bratom Žakom Etjenom 1783. konstruisao prvi vazdušni balon, napunjen zagrijanim vazduhom. 

1743. - Rođen francuski hemičar Antoan Lavoazije, jedan od tvoraca moderne hemije. Otkrio je da je vazduh smješa kiseonika i azota, dokazao je da je voda spoj kiseonika i vodonika, utvrdio značaj kiseonika za sagorijevanje i oksidaciju, postavio Zakon o neuništivosti materije, izradio niz novih metoda za kvantitativnu hemijsku analizu. Spalivši dijamant, dokazao je da je to kristalizovani ugljenik. Revolucionarni sud ga je, sa još 27 optuženih, osudio na smrt i pogubio istog dana na giljotini u maju 1794. na vrhuncu jakobinskog terora u Francuskoj revoluciji, pod optužbom da je "zastupnik ubiranja kraljevskog poreza". 

1839. - Osnovana Prva beogradska gimnazija, najstarija srednja škola u prijestonici Srbije. Najprije je imala dva razreda, tri godine kasnije pet, a profesori su bili mahom Srbi iz Vojvodine. Kroz nju je prošla plejada istaknutih ličnosti srpske istorije, nauke, umjetnosti i kulture, uključujući Petra Kočića, Milovana Glišića, Jovana Skerlića, Jovana Cvijića, Mihaila Petrovića - Alasa, kralja Petra Prvog Karađorđevića, Živojina Mišića, Stepu Stepanovića, Gavrila Principa, Mošu Pijadu, Svetozara Gligorića. 

1883. - Počela trodnevna erupcija vulkana Krakatoa - na istoimenom indonezijskom ostrvu, između Jave i Sumatre - u kojoj je dvije trećine ostrva odletjelo u vazduh. U erupciji, koja se čula na udaljenosti od 5.000 kilometara i u ogromnim talasima na zapadnoj Javi, život je izgubilo 36.000 ljudi. 

1899. - Rođen srpski pisac Radojko Jovanović, poznat kao Rade Drainac, boem, buntovni anarhoindividualista, vječiti putnik zaljubljen u daleke horizonte, autor neposrednih lirskih ispovijesti. Djela: zbirke pjesama "Modri smeh", "Erotikon", "Lirske minijature", "Dah zemlje", pripovijetke "Srce na pazaru", roman "Španski zid". 

1906. - Rođen američki virusolog, porijeklom poljski Jevrejin - Albert Brus Sejbin, pronalazač vakcine protiv poliomielitisa /zarazna dječja paraliza/. Sejbinova vakcina, spravljena od oslabljenih virusa, prvi put je masovno primijenjena u SSSR-u. Bio je profesor Medicinskog koledža Univerziteta u Sinsinatiju /SAD/, potom predsjednik Vajsmanovog instituta u Izraelu. 

1910. - Umro američki filozof i psiholog Vilijam Džejms, tvorac personalističke verzije pragmatizma, prema kojoj u osnovi istinitog saznanja leži "volja za vjerovanjem". Djela: "Pragmatizam", "Principi psihologije", "Volja za vjerovanjem", "Eseji o radikalnom empirizmu", "Razlike u religioznom iskustvu". 

1914. - Rođen argentinski pisac Hulio Kortasar, jedan od najznačajnijih u latinoameričkoj literaturi, majstor kratke priče. Motivi igre, rituala i mita su ga uvrstili među najveća imena svjetske književnosti. Probleme komunikacije i samoće u megalopilisima Amerike i Evrope rješavao je neočekivanim fantastičnim obrtima, u širokom tematskom dijapazonu, od preispitivanja umjetnosti i stvarnosti do angažovane socijalno-političke sadržine. Djela: zbirke pripovijedaka "Tajno oružje", "Kraj igre", "Sve vatre oganj", "Neko ko ovuda ide", "Toliko volimo Glendu", "Progonitelj", romani "Školice", "Manuelova knjiga", književni ogledi "Posljednja runda", "Istorija kronopija i fama", "Put oko dana za 80 svjetova", putopis "Autonauti kosmoputa". 

1920. - Ratifikovan 19. amandman Ustava SAD, kojim su žene dobile pravo glasa. 

1934. - Adolf Hitler zatražio od Francuske da Njemačkoj ustupi oblast Sar, koja je Versajskim ugovorom poslije Prvog svjetskog rata stavljena pod francusku upravu. 

1939. - Objavljen sporazum jugoslovenskog premijera Dragiše Cvetkovića i vođe Hrvatske seljačke stranke Vladimira Mačeka i uredba o ustanovljenju banovine Hrvatske. U njen sastav su ušle Savska i Primorska banovina i srezovi Dubrovnik, Šid, Ilok, Brčko, Gradačac, Derventa, Travnik i Fojnica, koji nikad dotad nisu bili dio Hrvatske. 

1942. - Njemačka armija stigla do Staljingrada, gdje potom u najvažnijoj bici Drugog svjetskog rata pretrpjela katastrofalan poraz, koji je označio početak kraja njemačke vojne sile. 

1944. - Bugarska, saveznica nacističke Njemačke u Drugom svjetskom ratu - suočena s nezadrživim nadiranjem sovjetskih trupa - saopštila je da istupa iz rata. 

1945. - Treće zasjedanje Antifašističkog vijeća nacionalnog oslobođenja Jugoslavije u Beogradu potvrdilo odluke donesene poslije zasjedanja AVNOJ-a u Jajcu 1943. i usvojilo preporuke savezničke konferencije na Jalti. Donesena je i rezolucija o teritorijalnim pravima Jugoslavije na krajeve koji su poslije Prvog svjetskog rata priključeni Italiji: Slovenačko primorje, Beneška Slovenija, Trst, Istra, Rijeka, Zadar i ostrva Lastovo i Palagruža. AVNOJ je promijenio ime u Privremenu narodnu skupštinu. 

1972. - Otvorene 20. olimpijske igre u Minhenu, upamćene po napadu pripadnika terorističke palestinske organizacije "Crni septembar" na Olimpijsko selo i ubistvu 11 izraelskih sportista. 

1974. - Umro američki pilot Čarls Lindberg, koji je 1927. prvi sam avionom preletio Atlantski okean. 

1978. - Venecijanski kardinal Albino Lučani postao papa Jovan Pavle Prvi. Umro je 33 dana kasnije, zvanično zbog srčanog udara, ali je ostala sjenka sumnje da je otrovan zbog stavova oprečnih vrhovima vatikanske kurije. 

1978. - Jan Zigmund kao prvi Nijemac poletio u kosmos u sovjetskom brodu "Sojuz 31". 

1982. - Argentinska vlada ukinula zabranu djelovanja političkih partija. 

1991. - Poslije napada hrvatskih paravojnih jedinica na kasarnu JNA počele su borbe u Vukovaru. Prethodno su hrvatske snage kidnapovale građane kao taoce, namjeravajući da ih upotrijebe kao živi štit. Snage JNA su pozvale hrvatske jedinice na predaju, koje su to odbile, pa su borbe nastavljene do oslobođenja Vukovara 18. novembra 1991. 

1993. - Predsjednik Rusije Boris Nikolajevič Jeljcin potpisao sporazum o prijateljstvu sa Češkom, pošto je osudio invaziju armija Varšavskog pakta na Čehoslovačku 1968. 

1996. - Južnokorejski sud osudio bivšeg predsjednika Južne Koreje Čun Du Hvana na smrt pod optužbom da je 1979. izveo vojni udar kojim je prigrabio vlast, a njegovog nasljednika Ro Te Vua na 22,5 godine zatvora. 

1997. - Frederik Vilem de Klerk, posljednji bijelac predsjednik Južne Afrike, dao je ostavku na funkciju šefa opozicione Nacionalne partije i povukao se iz političkog života. 

2001. - U Beogradu nestao bivši predsjednik Predsjedništva Srbije Ivan Stambolić. 

2004. - Radikalni islamski sveštenik Abu Hamza al Masri uhapšen zbog sumnje da je počinio ili pripremao teroristička djela u Velikoj Britaniji. 

2004. - Vrhovni sud Čilea ukinuo imunitet bivšem diktatoru Augustu Pinočeu /88/, čime je omogućeno da bude krivično gonjen zbog kršenja ljudskih prava tokom svoje 17-godišnje vladavine. 

2006. - Devet lica teže i lakše povrijeđeno od eksplozije bombe koju je na kafić u neposrednoj blizini mosta koji razdvaja sjeverni od južnog dijela Kosovske Mitrovice bacio 16-godišnji albanski mladić. 

Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne odražavaju stavove redakcije Nezavisnih novina.

Najčitanije