Prvi njemački lovac tipa Tranša 4, u okviru programa Kvadriga (Quadriga), poletio je 14. jula iz pogona Erbas Difens end Spejsa (Airbus Defence and Space) u Manhingu kod Minhena.
Riječ je o jednosjedu s vojnom oznakom 34+02, kojeg je pilotirao test-pilot Erbasa Štefan Auer.
Let tokom kog je testiran avion trajao je nešto više od sat vremena.
Erbas je saopštio da su tokom leta provjereni osnovne letne karakteristike, performanse motora, sistem upravljanja, hidraulika, električni sistemi i navigaciona oprema, te da je "sve funkcionisalo besprijekorno".
Šta je tačno testirano 14. jula?
Riječ je o standardnom probnom letu prihvatanja proizvodnje, a ne o demonstracionom letu.
Cilj je bio da se potvrdi da je konkretni trup aviona - prvi iz serije Kvadriga - izašao iz fabrike u skladu sa specifikacijama.
Erbas je let predstavio kao korak ka "tehnologiji sljedeće generacije za evropsku odbranu i suverenitet".
Eurofighter Kvadriga ipak nije potpuno nov avion, već modernizovana verzija Eurofightera zamišljenog osamdesetih godina prošlog vijeka i uvedenog u operativnu upotrebu 2003. godine - spoljašnja konstrukcija, dva motora, delta krilo i kanari ostali su u osnovi nepromijenjeni.
Zašto je Njemačkoj potreban novi Eurofighter?
Njemačka je porudžbinu za 38 aviona Tranše 4 (30 jednosjeda i osam dvosjeda) potpisala u novembru 2020, s ciljem da njima zamijeni isti broj najstarijih Eurofightera Tranše 1, uvedenih u upotrebu između 2003. i 2008. godine, čije su mogućnosti dalje modernizacije ograničene.
Luftvafe trenutno raspolaže sa oko 138 Eurofightera iz tri ranija proizvodna standarda.
Nezavisne novine su još u julu 2025. pisale o najavi narudžbe 20 dodatnih aviona Eurofighter, kada se procjenjivalo da će koštati između četiri i pet milijardi eura.
Njemački Bundestag je 8. oktobra 2025. odobrio finansiranje za tih 20 aviona naprednije Tranše 5.
Ugovor je na kraju bio nešto niži od prvobitne procjene i vrijedan oko 3,75 milijardi eura - potpisan je sedam dana kasnije, 15. oktobra 2025.
Time se ukupan broj novih narudžbina za Luftvafe popeo na 58 aviona, sa isporukama Tranše 5 planiranim između 2031. i 2034. godine.
Tranša 5 zamijeniće dio flote zastarjelih aviona Tornado, koji se koriste za elektronsko izviđanje i borbu.
Avion 34+02 prvi put je javno predstavljen u Manhingu kod Minhena 20. maja 2026, kada još nije letio niti bio predat Luftvafeu.
Prvi let 14. jula potvrđuje prelazak programa u fazu letnih ispitivanja, ali paket Kvadriga time nije zaokružen: početni primjerci nose prelazni radar u konfiguraciji Step 0, dok napredniji standard Step 1 tek treba da se pojavi od sredine 2027. godine, prema podacima magazina Aviation Week, koji prati testni raspored programa.
Isporuke prvih aviona Luftvafeu očekuju se do kraja 2026. godine, nakon dobijanja sertifikacije tipa, a sve isporuke Tranše 4 trebalo bi da budu završene do 2030. godine.
Šta novi radar donosi Luftvafeu?
Centralni dio modernizacije je radar ECRS Mk1 sa aktivnim elektronskim skeniranjem (AESA), koji zajednički razvijaju njemački Hensoldt i španska Indra, i koji zamjenjuje stariji mehanički skenirani radar Captor-M.
Prema opisu Erbasa, ECRS Mk1 trebalo bi da poboljša otkrivanje vazdušnih ciljeva, mapiranje terena i otpornost na elektronsko ometanje, uz veću računarsku snagu za buduće nadogradnje.
Njemačka i Španija biće prve od partnerskih zemalja Eurofightera s operativnim AESA radarom.
Do sada su takvi radari izvoženi jedino u Katar i Kuvajt, navodi Aviation Week.
Poseban dio programa čini 15 aviona namijenjenih verziji za elektronsko ratovanje, opremljenih Saabovim kapsulama Arexis i američkom protivradarskom raketom AGM-88E AARGM.
Ove kapsule i raketa trebalo bi da preuzmu dio zadataka aviona Tornado ECR, čiji se radni vijek bliži kraju.
Ova verzija još nije spremna za operativnu upotrebu - sertifikacija je planirana za 2030. godinu.
Prema pisanju portala Defence Blog, zvaničnici su najavili da će avioni Tranše 4 vremenom moći da nose i krstareću raketu dugog dometa Taurus KEPD 350, što bi Eurofighteru dalo mogućnost gađanja ciljeva van dometa većine sistema protivvazdušne odbrane.
Ovaj podatak nije nezavisno potvrđen u zvaničnom saopštenju Erbasa o letu 14. jula, pa ga treba tretirati kao najavu koju tek treba provjeriti.
Kako Njemačka stoji u odnosu na ostale partnere?
Program Kvadriga dio je šireg oživljavanja proizvodnje Eurofightera u Evropi.
| Zemlja | Broj aviona | Napomena |
|---|---|---|
| Španija | 45 | Programi Halkon I i II; prvi avion Tranše 4 predstavljen početkom juna 2026. |
| Italija | 24 | Tranša 4. |
| Turska | 20 | Novi izvozni kupac od 2025. godine. |
| Velika Britanija | 0 | Nije naručila Tranšu 4 za sebe; oslonila se na projekat GCAP, ali podržava izvoz Turskoj. |
Da li je rok isporuke izvjestan?
Portal Defence Security Asia, regionalni analitički portal fokusiran na odbrambene teme u Aziji, ocjenjuje da bi rok isporuke koji navodi Erbas trebalo tretirati kao "korporativnu projekciju, a ne zagarantovan ishod".
Razlog je, prema istom izvoru, to što složeni programi borbenih aviona istorijski trpe kašnjenja u fazama finalne integracije i sertifikacije.
Isti izvor navodi i da tačan raspored povlačenja iz upotrebe najstarijih njemačkih Eurofightera Tranše 1 još nije javno precizno objavljen.
Šta se dešava sa lovcem šeste generacije?
Prema pisanju portala Defence Blog, projekat evropskog lovca šeste generacije FCAS, koji Njemačka razvija zajedno sa Francuskom i Španijom, u posljednjim je mjesecima suočen sa finansijskim i političkim sporovima među partnerima.
Ovaj navod treba tretirati kao procjenu jednog izvora, do zvanične potvrde učesnika programa.
Program Kvadriga svakako se odvija u sjenci zastoja FCAS-a, koji ne bi trebalo da uđe u operativnu upotrebu prije 2040-ih godina.
Do tada modernizovana flota Eurofightera ostaje okosnica njemačke i evropske vazdušne odbrane, navodi magazin Afterburner (MiGFlug), specijalizovani avijacijski portal.
U Evropi se istovremeno očekuje da broj američkih lovaca pete generacije F-35 premaši broj Eurofightera.
Evropske države su naručile nešto manje od 600 aviona F-35, dok je Eurofighter Typhoon do sada ugovoren u više od 740 primjeraka u devet zemalja korisnica.
Napomena: Zvanična reakcija njemačkog Ministarstva odbrane ili Luftvafea na prvi let do trenutka objave nije bila dostupna ni u glavnom materijalu ni u pronađenim izvorima. Vijest će biti dopunjena ako reakcija bude objavljena.
Povezani vijesti
- Njemačka u odbranu ulaže milijarde - Nezavisne novine, 31. jul 2025.
- Pistorijus pod pritiskom: Gdje je nestalo 111 milijardi evra za Bundesver - Nezavisne novine, 3. maj 2026.
- Poljaci prvi put pokazali F-35 Husarz: Novi stub vojne moći - Nezavisne novine, 12. jun 2026.
Korišteni izvori
- Airbus Defence and Space - zvanično saopštenje o prvom letu Eurofightera Kvadriga, 14 – 15. jul 2026 (prvobitni izvor informacije o letu).
- Aviation Week, "Airbus Flies First Tranche 4 Eurofighter", 14. jul 2026 - stručni avijacijski magazin, dio Informa Markets.
- Aviation Week, "Tranche 4 Eurofighters Advance Toward First Flight", 10. jun 2026 - korišten za podatke o narudžbinama i rasporedu radara Step 1.
- FlightGlobal, "Germany's first Quadriga-programme Eurofighter makes flight debut", 14 – 15. jul 2026 - stručni avijacijski magazin, dio Informa.
- Defence Security Asia, analitički tekst o programu Kvadriga, 15 – 16. jul 2026 - regionalni odbrambeni analitički portal.
- Afterburner (MiGFlug), "Germany's First Quadriga Eurofighter Flies", 15. jul 2026 - specijalizovani avijacijski portal švajcarske kompanije MiGFlug.
- Defence Blog, "Germany's newest fighter jet just made its first flight", 15 – 16. jul 2026 - specijalizovani portal za odbrambene teme.
- The Aviationist, "Germany Signs Eurofighter Tranche 5 Deal", 15. oktobar 2025 - specijalizovani avijacijski portal.
- Nezavisne novine, "Njemačka u odbranu ulaže milijarde", 31. jul 2025 - matična redakcija; ranija najava iste narudžbe.