Tamna materija i tamna energija ostaju jedne od najvećih misterija moderne fizike, a novi nalazi iz prvih tri godine podataka DESI (Dark Energy Spectroscopic Instrument) ukazuju na to da tamna energija možda nije konstantna, već se vremenom mijenja.

Ovo bi moglo značiti preokret u našem razumijevanju svemira i njegovog krajnjeg ishoda.

Šta je tamna energija i zašto je važna?

Tamna materija je nevidljiva supstanca koja čini oko 27% svemira, dok je tamna energija odgovorna za ubrzano širenje svemira i čini čak 68% ukupnog kosmičkog budžeta. O tamnoj energiji znamo još manje nego o tamnoj materiji. Tamna energija je tajanstvena sila koja pokreće širenje svemira, a čini se da slabi, prema istraživanju koje bi moglo “oboriti” trenutno razumijevanje naučnika o sudbini kosmosa.

Novi nalazi DESI

Tim naučnika koji radi na DESI projektu analizirao je podatke iz prvih tri godine posmatranja, obuhvatajući skoro 15 miliona galaksija i kvazara. Kombinacijom ovih podataka s ranijim istraživanjima, uključujući proučavanje kosmičkog mikrovalnog pozadinskog zračenja, supernova i slabe gravitacione sočivnosti, došli su do iznenađujućih rezultata.

U ovom timu je učestovavao i fizičar bosanskog porijekla, dr Dragan Huterer, inače unuk matematičarke Vere Šnajder. On se pojavljivio i u emisiji o svemiru Through the wormhole koju je vodio Morgan Freeman, baš na temu tamne energije, prenosi portal Naukagovori.

Standardni model kosmologije, koji pretpostavlja da je tamna energija konstantna (“kosmološka konstanta”), ne može u potpunosti objasniti sva opažanja. Međutim, podaci sugerišu da je uticaj tamne energije varirao kroz vrijeme – što bi moglo značiti da se svemir širio ubrzano ranije nego što se mislilo, a da se to ubrzanje sada usporava.

Zašto je ovo važno?

Ako se potvrdi da tamna energija evoluira, to bi moglo značiti da su postojeće teorije o strukturi svemira nepotpune ili čak pogrešne. Ovo bi moglo dovesti do razvoja novih modela fizike koji bi bolje objasnili sile koje upravljaju kosmičkom ekspanzijom.

DESI projekt, koji uključuje i istraživače sa Univerziteta Michigan i Berkeley Lab, pravi najveće 3D mape svemira do sada, prateći uticaj tamne energije kroz proteklih 11 milijardi godina. Ovi novi rezultati sugerišu da smo možda na pragu revolucionarnog otkrića – preispitivanja kosmološkog modela i potencijalnog razumijevanja nove fizike koja bi mogla objasniti sudbinu svemira.