STOKHOLM - Nobelova nagrada za hemiju 2011. godine dodijeljena je danas izraelskom naučniku Danijelu Šehtmanu za otkriće kvazi-kristala, saopštio je danas u Stokholmu Nobelov komitet.
Šehtman je 8. aprila 1982. otkrio kristal "u kojem su atomi bili sastavljeni u neponovljivom modelu", što je suprotno zakonima prirode, navodi se u saopštenju Komiteta.
To otkriće nazvano kvazi-kristali podudara se sa "fascinantnim arabeskama koje su reprodukovane u atomskom nizu - pravilnoj formi koja se nikada ne ponavlja".
Šehtmanovo otkriće iz 1982. potpuno je promijenilo način na koji hemičari gledaju na čvrstu materiju. On je zbog njega u početku bio oštro kritikovan u naučnim krugovima, a svojevremeno i izbačen iz istraživačke grupe u SAD u kojoj je radio.
Šehtman je došao do otkrića 8. aprila 1982, kada je pod mikroskopom posmatrao mješavinu aluminijuma i mangana. Tada je video strukturu sličnu arabeskama - koja se nikad nije ponavljala. Kristal je imao pentagonalnu simetriju, što je većina naučnika smatrala nemogućim.
Tek dvije godine nakon otkrića, Šehtman je uspio da o tome objavi članak - koji je naišao na podsmijeh.
Njegovi prijatelji u Francuskoj i Japanu uspjeli su da 1986. godine razviju kvazi-kristale koji su bili dovoljno veliki da se uoče na rentgenu i da time dokažu njihovo postojanje.
Od tog vremena laboratorije su proizvodile kvazi-kristale, a jedna švedska kompanija ih je našla u jednoj od najotpornijih vrsta čelika koja se danas koristi za proizvodnju žileta i tankih igala za operacije oka.
Kvazi-kristali su prvi put nađeni u prirodi u Rusiji 2009. godine.
Naučnici vrše eksperimente u kojima koriste kvazi-kristale kao oblogu za tiganje i toplotnu izolaciju u motorima i uređajima koji emituju svjetlost.
Šehtman je rođen 1941. godine u Tel Avivu i profesor je na Tehnološkom institutu u Haifi.
Nobelova nagrada za književnost biće dodijeljena sutra, dobitnik nagrade za mir će biti objavljen u petak, 7. oktobra u Oslu, a laureat za ekonomiju 10. oktobra.