Porijeklo Ledenog čovjeka ili Ecija, najčuvenije evropske mumije, bilo je značajno različito od porijekla njegovih komšija.
To je pokazala nova analiza drevnog DNK 15 ljudi koji su živjeli u Italijanskim Alpima u slično vrijeme.
„Analizirali smo još 15 individua iz bronzanog doba i sve su imale genetičku strukturu kao Ledeni čovjek. Ali kada smo bolje pogledali DNK da bismo razumjeli porijeklo, a mogli smo da uporedimo rezultate sa Ecijevim, otkrili smo da se porijeklo Ledenog čovjeka razlikuje od drugih alpskih uzoraka tog perioda“, rekla je za LiveScience Valentina Koja, istraživačica na Institutu za proučavanje mumija u Bolcanu.
U studiji objavljenoj u žurnalu Nature Communications, Koja i njene kolege analizirali su genome 47 osoba koji su živjeli u Tirolskim Alpima između mezolita i srednjeg bronzanog doba, otprilike između 6400. i 1300. prije nove ere.
Potomci anadolijskih zemljoradnika
Najčuvenija mumija koju su analizirali bio je upravo Eci, koji je živio prije oko 5300 godina u Alpima, a onda je ubijen u misterioznim okolnostima. Njegov mumificiran i zamrznut leš pronašli su turisti 1991.
Kako su ranije studije pokazale, Eci je imao „neobično visok procenat porijekla anadolijskih zemljoradnika“, istraživači su željeli da vide da li su i njegove komšije imale slično porijeklo ili su bili više potomci lovaca-skupljača iz stepe.
Analiza je pokazala da je većina tih praistorijskih stanovnika Alpa imala visok procenat porijekla anadolijskih zemljoradnika, od 80 do 90 odsto, i mali procenat porijekla stepskih lovaca-skupljača. Većina ljudi imala je sličnu genomsku strukturu i porijeklo, napisali su u studiji.
Primjera radi, podaci iz Y hromozoma, kojima se prati porijeklo po muškoj liniji, otkrili su da su svi muškarci koji su testirani imali slično porijeklo koje je otkriveno i u praistorijskoj Njemačkoj i Francuskoj. Eci je, s druge strane, imao drugačije, mnogo rasprostranjenije patrilinearno porijeklo, napisali su istraživači.
DNK i izumrla loza
Dok je patrilinearno porijeklo muškaraca sa Alpa bilo slično, njihovo matrilinearno porijeklo bilo je različito, što ukazuje da su se žene udavale u bliske grupe muškaraca.
Međutim, Ecijevo matrilinearno porijeklo nikad nije identifikovano kod bilo kog drevnog ili modernog pojedinca, naveli su istraživači, niti je pronađeno kod bilo koje individue sa Alpa ispitane u istraživanju.
„Kako matrilinearna loza nije pronađena, to bi moglo da znači da je izumrla“, rekla je Koja.
Ona je naglasila da je podatke nekad teško interpretirati.
Najčuvenija evropska mumija i dalje krije tajne: Ledeni čovjek poljuljao mnoga znanja o praistoriji
DNK star 9.000 godina iz grobnice u Turskoj otkrio je nešto potpuno neočekivano: Vezano je za žene i djevojčice
„Možda je Ledeni čovjek došao iz potpuno druge grupe zemljoradnika, ali to možemo da otkrijemo samo ako budemo imali više podataka o neolitskim ljudima iz Anadolije i sjeverne Italije“, rekla je ona.
Intolerantni na laktozu
Ranija studija otkrila je da je Eci imao tamnu kosu i tamne oči, pa su istraživači tražili te karakteristike u genomima šest pojedinaca.
„Ovi ljudi su imali braon oči, povezane sa tamnom ili crnom kosom, slično Ledenom čovjeku“, naveli su istraživači.
Njihov genom otkrio je još jednu zanimljivost – svi pojedinci sa Alpa bili su intolerantni na laktozu.
Prije ove studije bila su analizirana samo dva genoma ljudi iz bakarnog doba i sa Italijanskih Alpa. Dodatnih 15 genoma Ecijevih komšija unapređuju razumijevanje života u ovom hladnom regionu na velikoj visini.
„Nemamo nikakve informacije o kulturnoj grupi kojoj je Ledeni čovjek mogao da pripada. Naša otkrića otvaraju neka pitanja o genetskom porijeklu i kulturnim vezama ovog enigmatičnog čovjeka“, naveli su istraživači.
Mumija otkrivena 1991.
Ecijevo tijelo otkriveno je 19. septembra 1991. na južnoj padini Ectalskih Alpa, na visini od 3.210 metara. Tokom sunčanog dana dvoje planinara iz Nirnberga – Erika i Helmut Simon – spuštali su se sa jednog od okolnih vrhova i skrenuli sa staze kada su primijetili nešto braon u snijegu. Prvo su pomislili, svjedočili su kasnije, da je riječ o smeću, ali su onda shvatili da je riječ o ljudskom lešu. Vjerovali su da je u pitanju tijelo nekog planinara koji je nedavno nastradao, pa su slikali mjesto i krenuli ka civilizaciji da svoje otkriće i prijave.
Zanimljivo je da se u trenutku otkrića Ecija mislilo da je on pronađen u austrijskom dijelu Alpa, ali su kasnija ispitivanja granice pokazala da je ipak riječ o teritoriji koja pripada Italiji, tj. provinciji Južni Tirol. Na mjesto otkrića postavljena je četiri metra visoka kamena piramida.
Otkako je započeto proučavanje Ecija, pojavilo se nekoliko njegovih rekonstrukcija. Najpoznatija je ona koju su napravili holandski umjetnici Adri i Alfons Kenis iz 2011. za Arheološki muzej u Bolcanu, gdje se nalazi i sama mumija. Na njoj je predstavljen vitak muškarac svijetle kože, sa dugom bradom i kosom. Međutim, najnovija istraživanja, objavljena u avgustu, pokazala su da je Eci u stvari imao tamnu put, da je bio ćelav i gojazan, da je patio od dijabetesa tipa 2 i metaboličkog sindroma.