JERUSALIM - Misteriozno praistorijsko nalazište Rudžm al Hiri, za koje neki kažu da je odgovor Svete zemlje na Stounhendž, i dalje izaziva kontorverze, jer naučnici ne mogu da se slože šta je ono zapravo predstavljalo.
Neki naučnici vjeruju da je struktura sačinjena od koncentričnih kamenih krugova astrološki hram ili opservatorija, drugi da je riječ o grobnom kompleksu.
Nova teorija, koju je predložio arheolog Rami Arav sa univerziteta u Nebraski povezuje, međutim, stukturu sa drevnom metodom uklanjanja mrtvih.
Ime nalazišta znači "kamena hrpa divljih mačaka" na arapskom. Na hebrejskom je poznato kao Gagal Refaim ili "točak duhova".
Prvi put je primijećeno 1968, godinu dana pošto je Izrael zauzeo visoravan Golan od Sirije i uprkos svojoj misterioznoj prirodi nalazište ne privlači brojne turiste.
Neobilježeno, nalazi se na sat vremena hoda od najbližeg puta u blizini starih minskih polja, napuštenog vojnog bunkera i nekoliko grla stoke, preneo je AP.
Neupečatljiv izgled Rudžm al Hirija zaboravlja se kada se na nalazište gleda iz vazduha. Ono se sastoji od četiri kruga sačinjenih od oko 42.000 tona bazaltnog kamena, ostataka masivnih zidova za koje stručnjaci vjeruju da su bili visoki preko devet metara.
Ovu ogromnu konstrukciju iznjedrilo je prije 6.000 godina društvo o kome se malo zna.
Djeluje da je Rudžm al Hiri služio stanovnicima okolnih sela, koja su bila dio iste agrarne civilizacije koja je postojala u Svetoj zemlji u periodu od 4.500 do 3.500 godine prije nove ere, tri milenijuma prije dolaska Izraelaca kao što je opisano u Bibliji.
Pojedini naučnici vjeruju da je nalazište Rudžm al Hiri astrološki hram ili opservatorija, drugi da je riječ o grobnom kompleksu
Ništa se ne zna o tome zašto je ova konstrukcija koja nije ni selo ni tvrđava sazidana, čija lokacija nije strateška i čija je praktična svrha potpuno nepoznata.
Većina naučnika smatra da je Rudžm al Hiri neka vrsta ritualnog centra, a neki vjeruju da je povezan sa astronomskim kalkulacijama.
Arheolog Džonatan Mizrahi, jedan od prvih koji je istraživao tu, otkrio je da je neko ko je stajao u samom centru krugova na jutro zimske ravnodnevice 3.000 prije nove ere "prvo ugledao sunce na sjeveroistočnoj kapiji spoljnog zida".
Poput engleskog Stounhendža, za koji se vjeruje da je podignut oko 3.000 prije nove ere, Rudžm al Hiri podstiče i na neka druga, ne toliko naučna, objašnjenja. Jedno od mišljenja je da je mjesto grobnica biblijskog džina Oga, kralja Bašana. Grobnica zaista postoji u centru nalazišta, ali stručnjaci smatraju da je dozidana milenijum ili dva poslije podizanja kamenih krugova.
Samoproglašeni stručnjak za natprirodna energetska polja posjetio je nalazište 2007. i tvrdio je da ima visoke nivoe energije i vibracija, što je i bio razlog da se ovdje podignu kružne konstrukcije.
Vidovnjak koji je konsultovan poslije eksperta smatrao je da je Rudžm al Hiri bio mjesto gdje su liječeni ljudi, podignut zahvaljujući znanju koje je došlo iz "drevnog Vavilona" i da ga je vodila sveštenica pod imenom Nogia Nogia.
Ovu ogromnu konstrukciju iznjedrilo je prije 6.000 godina društvo o kome se malo zna
Teorija koju je predložio Arav, koji je vodio iskopavanja na obližnjem nalazištu od 80-ih, zasniva se na širem pogledu na civilizaciju halkolita (Bakarnog doba) i sličnosti sa drugim, udaljenim kulturama. Arav je svoju teoriju objavio u listu "Biblical Archeology Review".
Halkolitski narod Svete zemlje sahranjivao je svoje mrtve u malim kutijama - osuarima - u kojima su čuvane kosti. Prije upotrebe kutija, meso je skidano sa kostiju, tako što je tijelo jedno vrijeme bilo sahranjeno u privremenoj grobnici.
Arheolozi, međutim, nisu pronašli dokaze postojanja takvih grobova iz bronzanog doba, rekao je Arav i dodao da je za uklanjanje mesa korišćen drugačiji metod.
Arav je ideju sa svoju teoriju našao među predmetima iz halkolita otkrivenim na jugu u blizini Mrtvog mora - mali bakarni cilindar sa kvadratnim otvorom koji podsjeća na minijaturnu kapiju i figurama ptica koje sjede na ivici.
On je, takođe, primijetio sličnost sa okruglim visokim strukturama poznatim kao tornjevi tišine u Iranu i Indiji koje su djelo Zoroastrijanaca. Ove zgrade korišćene su za takozvano nebesko sahranjivanje - uklanjanje mesa sa kostiju uz pomoć lešinara i drugih prica. Lešinari i ptice bi u roku od nekoliko sati očistili cijeli skelet.