BEOGRAD - Spomenik Nikoli Tesli koji danas u Njujorku otkriva predsjednik Srbije Tomislav Nikolić povodom 70-godišnjice od Tesline smrti, jedan je u nizu spomenika širom svijeta posvećenih uspomeni na velikog američkog naučnika srpskog porjekla.
Spomenik djelo Nikole Koke Jankovića, člana Srpske akademije nauka i umjetnosti nalazi se ispred jedinog očuvanog objekta u kojem je Tesla radio (i živio) - laboratorije u Šorhemu u Njujorku.
Janković je autor i spomen biste Tesli postavljene u Užicu 2008. godine, ispred stare hidroelekrane Đetinja. U tu elektranu na reci Đetinji je još 1900. godine ugrađen genijalni Teslin pronalazak polifazni električni generator, što je prethodno učinjeno na samo nekoliko mesta u svetu (Nijagara, Lozovac kod Šibenika...).
U SAD, na Nijagarinim vodopadima, postavljena je 1976. godine replika Teslinog spomenika, djelo Frana Kršinića, koji se nalazi i u Beogradu.
Sa kanadske strane Nijagarinih vodopada je 30 godina kasnije, 2006. godine postavljen još jedan Teslin spomenik, autora Leslija Drisdejla, a svi vodeći tehnički univerziteti u SAD imaju bistu Nikole Tesle.
U Njujorku, na Menhetnu ispred srpske crkve Svetog Save nalazi se spomenik Nikoli Tesli.
U Kaliforniji je nedavno pokrenut projekat sa ciljem da se prikupe sredstva kojim bi se napravila i postavila Teslina statua u Silikonskoj dolini. Spomenik bi trebalo da bude postavljen u mjestu Palo Alto, za koji je lokaciju obezbjedio Dorijan Porter, a u projekat je uključio i jednog umjetnika iz Berklija, koji će statuu napraviti.
Spomenik Tesli, rad Frana Kršinića, postavljen je u Beogradu ispred zgrade tehničkih fakulteta, prije tačno pola vijeka, 1963. a na aerodromu "Nikola Teslaďż˝, 2006. godine - rad Drinke Radovanović. Spomenik na aerodromu visok je 3,5 metara.
Ime Nikole Tesle nose Elektrotehnički institut u Beogradu, osnovan 1936, srednja tehnička škola u Beogradu, Biblioteka Univerziteta u Nišu, dvije termoelektrane u Srbiji...
Teslinim imenom nazvani su jedno naselje i stara fabrika sijalica u Pančevu, koja je upravo u stečaju, pa je neizvesna i sudbina Tesline statue koja se nalazi nedaleko od ulaza u krug preduzeća. Spomenik je postavljen 1954. godine. Predviđa se njegovo premještanje na neku od lokacija u centru Pančeva.
U Muzeju Nikole Tesle u Beogradu nalazi se bronzana bista koju je po Teslinoj želji izradio njegov prijatelj, vajar Ivan Meštrović. Odlivci ove biste nalaze se i u Tehničkom muzeju u Beču i Muzeju Like u Gospiću.
Spomenik u obliku biste Nikoli Tesli u Novom Sadu, postavljen je 2006. ispred Fakulteta tehničkih nauka godine na dan fakulteta. Autor je vajar Vladimir Jokanović.
Spomenik u Banjaluci, otkriven je 2007. godine, a u Međašima kod Bijeljine prije dvije godine.
Novopostavljeni spomenik Tesli u Njujorku, realizovan je pod pokroviteljstvom predsednika Srbije, Kancelarije Vlade Srbije za saradnju sa dijasporom, Stalne misije Srbije pri UN i Generalnog konzulata Srbije u Njujorku.
Od 2006. u Teslinom rodnom Smiljanu kod Gospića, sada Hrvatska, postavljena je nova statua Tesle, rad Mile Blaževića.
Od te godine, kada je obilježavan vek i po od Teslinog rođenja, statua Tesle, rad Ivana Meštrovića, premještena je u centar Zagreba. Meštrovićeva statua je prethodno bila postavljena u Institutu Ruđer Bošković sredinom pedesetih godina 20. vijeka. U Zagrebu postoje i spomen oblježja u zgradi Tehničkog muzeja, rad Emila Bohutinskog iz 1932. godine, kao i u zgradi Elektrotehničkog fakulteta.
Od 2002. godine u holu zgrade Mađarskog radija u Budimpešti, gdje je Tesla živio i radio, nalazi se jedna bista Nikole Tesle poklon Radio Beograda.
U Pragu, gdje se Tesla školovao, u ulici koja sada nosi njegovo ime postavljen je kamen temeljac za spomenik Nikoli Tesli.
U Japanu, u gradu Jokohami, dvije godine kasnije otkrivena je bista Tesle u Istorijskom muzeju električne energije.
Jedan bista Tesle od septembra 2006. nalazi se u jednoj moskovskoj srednjoj školi.
U Srpskom centru Zapadne Australije postavljena je njegova bista 2006. godine, rad je vajara Jovana Radanovića. Jedna spomen bista nalazi se i u zgradi Univerziteta Zapadne Australije.
Smatra se da u svijetu danas postoji više od četrdeset spomen obilježja Nikoli Tesli, od čega više od polovine u SAD.
Nikola Tesla je rođen 10. jula 1856. u Smiljanu, u Lici, tada Vojna granica (Vojna krajina) u sklopu Austrije, danas Republika Hrvatska.
Genijalni inovator i potpuni usamljenik, Tesla je umro u jeku Drugog svjetskog rata u Njujorku, 7. januara 1943. godine. Urna s njegovim pepelom prenijeta je 1951. godine u Beograd i čuva se u Muzeju Nikole Tesle u Krunskoj ulici.
Rođen je u porodici Milutina Tesle, sveštenika Srpske crkve (tada Karlovačka mitropolija). Njegova majka, Georgina, Đuka rođena je u porodici prote Nikole Mandića i Sofije, rođene Budisavljević, takođe iz ličke svešteničke porodice.
Započeo je školovanje u rodnom Smiljanu, nastavio u Gospiću, Rakovcu kod Karlovca, studirao je u Gracu i Pragu, ali studije nikada nije priveo kraju. Prije 1884. godine, kada je otišao u SAD, radio je u Mariboru, Pešti, Strazburu i Parizu.
Evropu je napustio u nadi da će mu u Njujorku, tada čuveni pronalažac i industrijalac Tomas Alva Edison, za čiju firmu je radio još u Parizu, pomoći da realizuje svoje tehničke inovacije.
On je 1885. u Njujorku osnovao vlastitu kompaniju "Tesla" kada je i započeo izradu prvih modela predviđenih za korišćenje naizmenične struje - inovacija koja je preobrazila svijet. Edison je, inače, bio veliki protivnik Teslinog izuma. Pronašao je obrtno magnetno polje, indukcioni motor, generator i transformator, fenomen elektromagnetne rezonance i patentirao više izuma na kojima se zasniva savremena elektrotehnika.
U Evropu iz SAD-a Tesla je odlazio u dva navrata, 1889. i 1892. godine i oba puta boravio u rodnoj Lici. Aprila 1892. stigao je u Gospić, gdje je tada živjela njegova teško oboljela majka, koja je u njegovom prisustvu i umrla, 16. aprila. Mjesec i po dana potom, na poziv delegacije opštine grada Beograda i Inženjerskog udruženja, doputovao je u kratku posjetu Beogradu.
Teslina zaostavština stigla je u Beograd 1951, na osnovu odluke američkih sudskih vlasti, pošto je za jedinog Teslinog nasljednika proglašen njegov nećak Sava Kosanović.
Arhivska građa iz Tesline zaostavštine je 2003. upisana u registar UNESKO-a Pamćenje svijeta.
Povodom stogodišnjice njegovog rođenja, 1956. jedinica za merenje visokog napona dobila je Teslino ime, kojim je nazvana i jedinica jačine magnetnog polja.