Zemljino magnetno polje neprestano prolazi kroz naša tijela, a novo istraživanje pokazalo je da bi ova nevidljiva sila mogla imati mnogo veći uticaj na biologiju živih organizama nego što se dosad pretpostavljalo.
Naučnici sa Univerziteta u Notingemu otkrili su da gotovo potpuno uklanjanje uticaja Zemljinog magnetnog polja može promijeniti životni vijek i fizičke sposobnosti voćnih mušica, ali rezultati nisu bili isti kod zdravih jedinki i onih sa poremećenom funkcijom mitohondrija.
Studija, objavljena 23. septembra u naučnom časopisu "Aging", otvara zanimljiva pitanja o vezi između magnetnog okruženja, rada ćelija i procesa povezanih sa starenjem.
Šta su naučnici uradili?
Zemljino geomagnetno polje ima intenzitet od približno 25 do 60 mikrotesli. Iako ga ljudi ne osjećaju, ono nas okružuje tokom cijelog života, prolazeći kroz naše tijelo i ćelije.
Istraživači su zato napravili posebno zaštićeno okruženje u kojem je jačina magnetnog polja smanjena na svega oko 0,0056 mikrotesli.
U takve uslove smjestili su voćne mušice Drosophila melanogaster i posmatrali šta će se dogoditi sa njihovim životnim vijekom i sposobnošću kretanja.
Eksperiment je obuhvatio zdrave mušice, ali i one kod kojih gen Pink1 nije normalno funkcionisao. Takve mušice imaju poremećenu funkciju mitohondrija, dijelova ćelije zaduženih za proizvodnju energije.
Pink1 modeli koriste se i u istraživanjima pojedinih mehanizama povezanih sa Parkinsonovom bolešću, uključujući probleme sa mitohondrijama i kretanjem.
Živjele duže, ali su se lošije kretale
Upravo kod mušica sa poremećenom funkcijom mitohondrija naučnici su dobili jedan od najzanimljivijih rezultata.
Kada su bile izložene gotovo nepostojećem magnetnom polju, njihov životni vijek povećao se za oko 20 odsto.
Međutim, duži život nije značio i bolje fizičko stanje.
Na testovima penjanja ove mušice imale su lošije rezultate. Drugim riječima, živjele su duže, ali su njihove motoričke sposobnosti bile slabije.
Kod zdravih mušica efekat je bio drugačiji. Njihova sposobnost penjanja poboljšala se u veoma slabom magnetnom polju, ali nije zabilježeno produženje životnog vijeka.
To je istraživačima ukazalo da odgovor organizma na magnetno okruženje može zavisiti od stanja mitohondrija.
Šta se događalo u ćelijama?
Naučnici nisu pratili samo koliko će mušice živjeti i kako će se kretati.
Analizirali su i promjene unutar mitohondrija i utvrdili promijenjenu aktivnost dijelova sistema pomoću kojeg ćelije proizvode energiju. Posebno su zabilježene promjene aktivnosti mitohondrijskog kompleksa II.
Uočene su i promjene povezane sa reaktivnim vrstama kiseonika, molekulima koji imaju ulogu u ćelijskoj signalizaciji, ali su povezani i sa oksidativnim stresom.
Profesorica Lisa Chakrabarti sa Univerziteta u Notingemu, jedna od autora istraživanja, ukazala je na činjenicu da čitav život provodimo unutar Zemljinog magnetnog polja, dok se još relativno malo zna o njegovom uticaju na osnovne procese unutar ćelija.
Zašto je Zemljino magnetno polje toliko važno?
Zemljino magnetno polje uglavnom nastaje kretanjem rastopljenog gvožđa u spoljašnjem dijelu jezgra naše planete.
Prostire se daleko u svemir i ima ključnu ulogu u zaštiti Zemlje od Sunčevog vjetra i naelektrisanih čestica.
Poznato je i da neke životinje mogu da registruju magnetno polje. Ptice selice, na primjer, koriste geomagnetne signale za orijentaciju tokom dugih migracija.
Mnogo manje je, međutim, poznato o tome kako takvo magnetno okruženje utiče na procese koji se odvijaju unutar pojedinačnih ćelija.
Šta će se događati ljudima daleko od Zemlje?
Upravo tu istraživanje dobija još jednu dimenziju.
Ljudi su evoluirali i čitav život provode unutar Zemljinog magnetnog okruženja. Buduće dugotrajne misije na Mjesecu, Marsu ili dalje u svemiru mogle bi ljude izložiti bitno drugačijim magnetnim uslovima.
Zbog toga naučnike zanima kako bi dugotrajno odsustvo uobičajenog geomagnetnog polja moglo uticati na mitohondrije i druge procese u ćelijama.
Rezultati eksperimenta, međutim, ne znače da bi uklanjanje Zemljinog magnetnog polja ljudima produžilo život. Istraživanje je provedeno na voćnim mušicama, a upravo različiti rezultati kod dvije grupe pokazuju koliko bi biološki odgovor mogao biti složen.
Studija zato ne donosi recept za usporavanje starenja, ali ukazuje da sila kojoj su živi organizmi izloženi praktično od nastanka života na Zemlji možda utiče na ćelijske procese na načine koji tek treba da budu istraženi.