HAG – Haški tribunal osudio je danas penzionisanog generala Vojske Republike Srpske Zdrava Tolimira na doživotni zatvor, proglasivši ga krivim za genocid nad Bošnjacima iz Srebrenice u ljeto 1995. godine.
Haški tribunal proglasio je Tolimira krivim po šest od osam tačaka optužnice za zločine u Žepi i Srebrenici.
Većinom glasova dvoje sudija, uz protivljenje jednog, sudije iz Zambije Priske Njambe, Haški sud je Tolimira proglasio krivim za genocid, učešće u genocidu, uništenje i zločine protiv čovječnosti, ubistva i kršenja običaja ratovanja, zločine protiv čovječnosti.
Tribunal je, većinom glasova dvoje sudija, uz protivljenje jednog, Tolimira proglasio krivim za genocid, udruživanje radi počinjenja genocida, istrebljenje, ubistva, progon i prisilno Bošnjaka Muslimana iz Srebrenice i Žepe od jula do novembra 1995. Vijeće je odbacilo kao nedokazanu optužbu za deportaciju.
Raspravno vijeće utvrdilo je da je VRS od 13. jula 1995. do avgusta 1995. ubila "najmanje 4.970" Bošnjaka iz Srebrenice, ali je to "konzervativna procjena". Ukupan broj žrtava bliži je brojki od "najmanje 6.000" žrtava, rekao je u obrazloženju presude predsjedavajući sudija Kristof Flige iz Njemačke.
Presudom je utvrđeno da su ta masovna ubistva, ali i ubistvo trojice muslimanskih lidera u Žepi, predstavljala genocid, uz protjerivanje hiljada muslimanskih žena i djece iz Srebrenice i Žepe, zbog toga što su počinjena u namjeri da se Bošnjaci unište, potpuno ili djelimično, kao etnička grupa.
Prema presudi, masovna ubistva srebreničkih Bošnjaka počinjena su u okviru udruženog zločinačkog poduhvata vojnih i političkih lidera RS.
VRS je, po presudi, u okviru paralelnog zločinačkog udruženja protjerala muslimanske žene i decu iz Srebrenice i Žepe.
General Tolimir u presudi je opisan kao "desna ruka, oči i uši" tadašnjeg komandanta VRS Ratka Mladića.
Naglašeno je da je Tolimir sa ostalim učesnicima udruženog zločinačkog poduhvata delio genocidnu namjeru da se svi muslimanski muškarci ubiju, a ostatak stanovništva protjera. Tom zločinačkom poduhvatu, Tolimir je "u značajnoj meri doprinio".
Prema presudi, masovna ubistva srebreničkih Bošnjaka počinjena su u okviru udruženog zločinačkog poduhvata vojnih i političkih lidera RS.
VRS je, po presudi, u okviru paralelnog zločinačkog udruženja protjerala hiljade muslimanskih žena, djece i staraca iz Srebrenice i Žepe.
Većina nalaza u presudi doneta je većinom glasova predsjedavajućeg sudije Fligea i sudije Antoana Mindue, a suprotno mišljenje izrazila je sudija Prisa Matimba Nijambe.
U završnoj riječi, krajem avgusta ove godine, tužioci su zatražili da general Tolimir bude proglašen krivim za genocid nad srebreničkim Bošnjacima i kažnjen doživotnim zatvorom.
Prema optužnici, snage VRS su sistematski pogubile oko 7.000 muškaraca iz Srebrenice na više lokacija u okolini Zvornika i Bratunca, u danima pošto su 11. jula 1995. zauzele tu enklavu na istoku BiH koja je bila pod zaštitom UN.
General Tolimir, koji se branio sam, zatražio je da bude oslobođen optužbi. Na kraju svoje završne riječi, Tolimir je negirao navod optužnice da je ikada od komandanta VRS Ratka Mladića i predsjednika RS Radovana Karadžića dobio naređenje da svi ratni zarobljenici iz Srebrenice budu ubijeni.
U završnoj riječi, međutim, on nije izričito negirao da su zarobljeni srebrenički Bošnjaci u julu 1995. bili strijeljani, već je tvrdio da on nije bio ovlašćen za postupanje s njima i da u kritično vrijeme nije bio prisutan u području oko Zvornika, gdje je, po optužnici, zločin počinjen.
Zdravko (Stanka) Tolimir (Popovići, 27. novembar 1948) je penzionisani general, bivši ratni načelnik Generalštaba Vojske Republike Srpske za bezbjednost i pomoćnik generala Ratka Mladića tokom rata u Bosni i Hercegovini.
Rođen je u selu Popovići pored Glamoča 27. novembra 1948. godine i u njemu je završio osnovnu školu. Završio je vojnu akademiju u Beogradu, a boravio je na doškolavanju u inostranstvu. Od stranih jezika govori ruski i engleski jezik.
Tokom svoje vojničke karijere službovao je u više mjesta širom stare Jugoslavije. Početak sukoba na prostoru SFRJ je dočekao u Splitu, odakle prelazi u Knin. Tu kome mu je nadređeni oficir bio Ratko Mladić, sa kojim 1992. godine prelazi u VRS na mjesto pomoćnika komandanta za bezbjednosno-obavještajne poslove Glavnog štaba VRS. Penzionisan je 1996. godine na osnovu odluke predsjednice RS Biljane Plavšić koja je tom prilikom smijenila i Ratka Mladića.
Igrao je značajnu ulogu u oslobađanju francuskih pilota koji su oboreni i zarobljeni tokom NATO bombardovanja položaja VRS (operacija „Namjerna sila“). Bio je učesnik mirovnih pregovora u Dejtonu, zadužen za implementaciju vojnog dijela Pariskog mirovnog ugovora i pregovora o kontroli naoružanja na prostoru bivše SFRJ održanih u Beču.
Haški tribunal ga je u februaru 2005. godine, zajedno sa generalom Milanom Gverom i Radivojem Miletićem, optužio za zločine nad Bošnjacima u Srebrenici i Žepi 1995. prilikom napada Vojske Republike Srpske na te enklave.
U osam tačaka, Tolimir je optužen za genocid, udruživanje radi počinjenja genocida, istrebljenje, ubistva, progon, prisilno premještanje i deportaciju Bošnjaka iz Srebrenice i Žepe od jula do novembra 1995. godine.
Zvanično je uhapšen 31. maja 2007. godine na Drini kod Ljubovije, pri pokušaju nelegalnog prelaska granice između Srbije i Bosne i Hercegovine. Vlasti Republike Srpske sutradan su ga prebacile u Hag.
Akciju hapšenja je izveo MUP Republike Srpske u saradnji sa MUP-om Republike Srbije koji je blokirao granični prelaz u Srbiji. Vlada Srbije, na čijem čelu je bio Vojislav Koštunica, saopštila je tada da je Tolimir uhapšen u Republici Srpskoj.
Međutim, Tolimir je na prvom saslušanju izjavio da je uhapšen u svom stanu u Beogradu, a da je kasnije preko Drine prebačen u Republiku Srpsku.
Suđenje generalu Tolimiru u Hagu počelo je 26. februara 2010. Tužilaštvo je izvelo 126 svjedoka, a optuženi, koji se sam zastupao, četiri.
U prvom pojavljivanju pred sudijom, on je odbio da se izjasni o krivici, poslije čega je sudija, u skladu s pravilima Tribunala, u spis unio da je optuženi izjavio da nije kriv.
Pravila i transfer
Osuđeni ima pravo da mu se od kazne odbije vrijeme provedeno u pritvoru do dana izricanja presude, kao i vrijeme koje će proteći do okončanja priprema za transfer u državu u kojoj će služiti kaznu.
"Do dana transfera ostaće u pritvoru ovog tribunala", rečeno je na izricanju presude.
