SARAJEVO - Centar opstrukcije povratka Srba u Federaciju BiH je Sarajevo, tvrdi Dragomir Kovač, sekretar Ministarstva za ljudska prava i izbjeglice BiH.
On kaže da je Komisija za izbjeglice i raseljena lica BiH za povratak Srba u pet sarajevskih opština u 2008. godini izdvojila 2,3 miliona KM. Ali, kako kaže, od tada pa do danas u tim opštinama nije ugrađena nijedna cigla za izgradnju povratničkih kuća.
Kovač podsjeća da je Komisija u 2008. godini ukupno usmjerila 2.675.000 KM za povratak Srba u šest opština Kantona Sarajevo, te da je samo Trnovo završilo ovaj posao.
"Komisija je prije dvije godine željela staviti sarajevske opštine kao prioritet jer je jako malo urađeno za povratnike srpske nacionalnosti u ovom gradu. Željeli smo otvoriti jedan proces koji je bitan sa ekonomskog, socijalnog i političkog stanovišta, kao i za afirmaciju Sarajeva kao glavnog grada BiH. Pokušali smo zaustaviti taj trend odlaska Srba iz Sarajeva. Informacije sa terena, nažalost, pokazuju da Sarajevo prednjači u sporosti, pa čak i opstrukciji povratka Srba", ocijenio je Kovač.
On je apelovao na lokalnu, gradsku i kantonalnu vlast da prekinu sa opstrukcijama, jer ni u jednom gradu u BiH nije to tako izraženo kao u Sarajevu.
Naglašava da se opstrukcije ogledaju u svim oblastima, počevši od odabira korisnika, preko izbora izvođača radova, pa do banalnih sitnica u obnovi kuća.
"U Sarajevu se radi o sistemskoj opstrukciji obnove kuće povratnicima Srbima, jer to je prisutno čak u fazi projektovanja i procjene stepena oštećenosti objekata. Tako u startu ljude navode da ne prihvate te projekte", kaže Kovač i podsjeća da je odobreno 25.000 KM po jednoj stambenoj jedinici.
Naglašava da se za povratak u Sarajevo prijavilo 2.000 porodica, te da će ljudi odustajati ako se ovim tempom nastavi raditi.
Jovo Janjić, predsjednik Udruženja građana Demokratska inicijativa sarajevskih Srba (DISS), kazao je da je osnovni problem u opštinama koje su napravile na stotine administrativnih barijera.
"Traže se uvjerenja o kretanju, urbanističke dozvole, dokumentacija o legalizaciji objekata i niz drugih dokumenata. Imamo i svoje predstavnike u tim komisijama, ali oni su ulagali prigovore i bivali preglasani", kaže Janjić kojem se u Udruženje javljaju Srbi povratnici, ali i oni koji tek treba da se vrate.
Mirhunisa Zukić, predsjednica Saveza udruženja izbjeglica BiH, kaže da su oni Komisiju upozoravali na ove probleme širom BiH.
"Nevjerovatno je da opštinama treba 360 dana da provedu tenderske procedure. To nema opravdanja. Zahtijevali smo da ovaj proces vode opštine, ali ispada da smo napravili grešku jer bi to stranci uradili skuplje, ali i brže kao što se dosad i radilo", primijetila je Zukićeva i predložila da se mijenja Zakon o javnim nabavkama BiH, kako bi se ubrzao taj proces.
Načelnike pet sarajevskih opština juče nismo dobili da prokomentarišu zašto ne troše donirani novac, ali su u ranijim izjavama naglasili da su im javne nabavke osnovni problem i da ne žele kršiti procedure.
"Iste su procedure i u opštini Trnovo, pa su potrošili odobreni novac, obnovili 69 kuća i vratili ljude. Procedure su iste, ali nema volje. Bilo je planirano da se u 2008. godini napravi 100 kuća, a opštine su izabrale korisnike na konkursu i odobrile oko 60 kuća. Tjeraju ljude kroz iglene uši da dobiju ono što im pripada, iako ima propusta i samih korisnika", kaže Kovač, te dodaje da je u ovoj godini izdvojeno oko 1,1 milion KM za povratak u Sarajevo.
Janjić odgovornim za ovakvo stanje smatra kantonalne i federalne vlasti, ali donekle i Vladu RS koja daje novac za povratak Srba u FBiH po kriterijumima opština, dok Vlada Kantona Sarajevo godinama obnavlja kuće Bošnjacima povratnicima u RS. Jedan od takvih primjera je prošlosedmični projekat sarajevske kantonalne vlade, koja je izdvojila oko 1,3 miliona KM za povratak Bošnjaka u istočnu Bosnu.
Povratak neodrživ
Da je povratak Srba u Sarajevo teško održiv pokazuju i primjeri dvoje povratnika na Ilidžu Milke Kovačević i Bore Kenjića. Kovačevićeva nema struju godinama, dok Kenjić šest godina živi bez vode, iako u toj zgradi svi ostali imaju vodu.
"Opština Ilidža javila je Ministarstvu da će Kenjić do kraja godine dobiti vodu, a za Kovačevićevu kažu da nema struje jer je navodno objekat nelegalan, ali po tome pola Sarajevo ne bi imalo struje", kaže Dragomir Kovač, sekretar Ministarstva za ljudska prava i izbjeglice BiH.
Dodaje da bi konstitutivnost naroda trebalo da bude zastupljena i u javnim ustanovama u Sarajevu jer samo oko tri odsto Srba tu rade. Jovo Janjić, predsjednik DISS-a, naglašava da teško opstaje i njihovo udruženje, a ne pojedinci.