OKSFORD - Bosna i Hercegovina može imati evroatlantsku budućnost samo ako budu ispunjena tri uslova: da sva tri konstitutivna naroda budu ravnopravna, da bude obezbijeđena temeljna prava svim ostalim građanima i da dođe do dopune Dejtona kroz rješenja koja bi omogućila efikasniji put BiH ka EU.
Stav je ovo hrvatskog diplomate Mate Granića izrečen na Majami univerzitetu u gradu Oksfordu, u blizini američkog grada Dejtona, gdje je u srijedu kasno po našem vremenu završena dvodnevna konferencija posvećena 20 godina Dejtonskog mirovnog sporazuma.
Ključni govornici bili su Mate Granić i Muhamed Šaćirbej, hrvatski i bošnjački pregovarači u Dejtonu, a na novinarskom panelu, na kojem su panelisti bili novinari iz Srbije, Hrvatske, BiH, Amerike i sa Kosova učestvovao je i predstavnik "Nezavisnih novina" Dejan Šajinović.
Granić i Šaćirbej iskazali su dosta različite stavove o budućnosti Dejtona. Dok je Granić upozorio da će se BiH raspasti ako bi bio uveden sistem "jedan čovjek, jedan glas" i da je potrebno obezbijediti sistem poštovanja prava sva tri naroda i svih građana, Šaćirbej je istakao da je Dejton cementirao etničke podjele i legalizovao sistem koji se temelji na etničkoj osnovi i legalizovao rezultate ratnih osvajanja, u prvom redu Srba. Prema mišljenju Šaćirbeja, stvoren je pogrešan narativ da se ljudi na Balkanu mrze i da je rat devedesetih bio neizbježan. Naveo je da su crkve i džamije koje su rušene za vrijeme rata građene vijekovima prije toga, što je, po njemu, najbolji dokaz da su ljudi u BiH najveći dio svoje istorije živjeli u miru.
On smatra da dejtonska ustavna rješenja "idu na ruku Vladimiru Putinu" i podstiču ideologiju Islamske države zato što stvaraju lažan utisak da je takva struktura jedino što može ljude odvratiti da se međusobno ne ubijaju i da ne podlegnu etničkom nasilju.
Granić se osvrnuo i na ono što je, prema njegovom mišljenju, dovelo do Dejtona: zaustavljanje rata Bošnjaka i Hrvata kroz potpisivanje Vašingtonskog sporazuma i udruživanje protiv Vojske RS, kako bi došlo do vojnog balansa koji bi bio preduslov za potpisivanje sporazuma.
Istakao je da je u interesu Hrvatske da ima dobre odnose sa BiH s kojom, kako je podsjetio, ta zemlja ima granicu od 1.001 kilometar.
Na novinarskom panelu, osim Šajinovića, učestvovali su i Dejan Anastasijević iz Srbije, Davor Glavaš iz Hrvatske koji je tokom devedesetih sarađivao sa "Nezavisnim" kroz projekte sa USAID-om, Kelmendi Hapčiju s Kosova i fotograf Ron Aviv iz Amerike.
Šajinović je u svom izlaganju rekao da ako novinari žele da doprinesu trajnom pomirenju u BiH i na Balkanu, onda bi trebalo da više izvještavaju o lošim stvarima vlastite strane u ratu, kao što su "Nezavisne" činile tokom devedesetih i da izbjegnu otvaranje kontroverznih tema, poput zločina u Srebrenici, na način koji će stvarati nove podjele, umjesto da prevazilazi stare.
Poseban gost u večernjem dijelu programa bio je Kenet Merten, donedavni ambasador SAD u Hrvatskoj i diplomac Majami univerziteta. On je istakao da su SAD u prvom dijelu balkanske krize inicijativu prepustile Evropljanima, ali su se aktivnije uključile nakon potpisivanja Vašingtonskog sporazuma, što je rezultovalo i potpisivanjem Dejtona. Dodao je da taj sporazum nije savršen, ali da je stvorio temelj na kojem se može graditi.
Učesnici konferencije narednog dana krenuli su za Dejton na centralnu proslavu, na kojoj će se prisutnima obratiti i Bil Klinton, bivši američki predsjednik.
Gradovi potpisali sporazum o saradnji
U američkom gradu Dejtonu potpisan je Memorandum o razumijevanju između gradova Dejtona, Banjaluke, Sarajeva i Mostara.
Memorandum su potpisali Nan Vejli, koji je zamjenik gradonačelnika Dejtona, te gradonačelnici Sarajeva Ivo Komšić, Banjaluke Slobodan Gavranović i Mostara Ljubo Bešlić. Memorandum je potpisan i u cilju razmjene informacija i ideja koje se odnose na područje građanskog posredovanja, preduzetništva, umjetnosti i kulture. Cilj je i razmjena informacija o proizvodnji, visokom obrazovanju, zatim u oblasti naučnog istraživanja, vodosnabdijevanja i upravljanja otpadnim vodama, te o sportu i rekreaciji. Memorandum je rezultat razgovora tokom susreta gradonačelnika Banjaluke, Sarajeva, Mostara i zamjenika gradonačelnika Dejtona na konferenciji posvećenoj 20 godina od potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma, koja je u septembru u organizaciji "Nezavisnih" održana u Banjaluci.