SARAJEVO Oko 40 odsto đaka u BiH ne dobija osnovna znanja i vještine, a mnogi učenici upisani u skupe usmjerene škole završavaju školovanje nespremni da se suoče sa izazovima tržišta rada.
Ovo je, između ostalog, navedeno u analizi Svjetske banke, u kojoj je istaknuto da je `ishod obrazovanja u BiH neprihvatljivo nizak`, što je rezultat neefikasne potrošnje na ovu oblast.
`Stope upisa u srednju školu i na univerzitet su i dalje niske. Visokoškolske institucije dozvoljavaju studentima, čije se studiranje finansira iz budžeta, da dugo studiraju do diplome. BiH na obrazovanje troši više od zemalja jugoistočne Evrope`, naglašeno je u analizi.
Procijenjeno je da bi mjere predložene u analizi za unapređenje stepena efikasnosti korištenja resursa i ishoda obrazovanja dovele do uštede od 740 miliona KM u toku pet godina, što je znatno više od novca potrebnog za provedbu tih mjera.
`Institucionalna struktura sektora obrazovanja je kompleksna, neefikasna i neravnopravna. U opštim rashodima na obrazovanje, plate u BiH zauzimaju oko 80 odsto, što istiskuje investicije u školsku infrastrukturu i obuku nastavnika, a to ima negativne posljedice na rezultate obrazovanja`, navode autori izvještaja. U analizi je dalje navedeno da su rezultati učenika u više oblasti ispod standardnih, pri čemu su vidljive geografske razlike.
`Kantoni koji troše više na obrazovanje imaju tendenciju da njihovi učenici postižu bolje rezultate`, stoji u analizi. Autori smatraju da rješavanje ovih problema zahtijeva znatan stepen političke volje. Preporučuju smanjenje broja nastavnika sa smanjenjem stope upisa, povećanje prosječne veličine razreda, finansiranje po broju učenika, smanjivanje ili kontrolisanje rasta plata nastavnika i restrukturiranje srednjeg obrazovanja.
Ističu da reforma visokog obrazovanja ne zahtijeva dodatna budžetska sredstva, te bi javne resurse sa visokog trebalo prenijeti na niže nivoe obrazovanja.
`Školstvo vapi za sredstvima za edukaciju nastavnika. Bez toga nema kvalitetnog učenika, a učenik je proizvod škole. Nastavni planovi i programi su zastarjeli. Borimo se sa elementarnim radom škola. Gospodarstvo je slabo, pa je takav proračun`, kaže pomoćnik ministra obrazovanja Srednjobosanskog kantona Zoran Matošević.
Portparol OSCE-a Mersiha Čaušević-Podžić ističe da mreže škola više reflektuju politiku nego potrebe i interese učenika, te da prevelik broj osoblja i birokratija isisavaju novac od škola koji bi trebalo utrošiti na kompjutere, knjige, naučne laboratorije i obuku nastavnika.