Slavko Subotić, direktor Inspektorata RS, tvrdi da su inspektori širom RS krenuli u provjere poskupljenja hljeba poslije najava o dizanju cijena, ali da se u njihovim provjerama ispostavilo da to, ipak, nije raširena pojava. Subotić vjeruje da se ne smije dozvoliti situacija da se cijena hljeba razlikuje od grada do grada, odnosno da bi se, zbog situacije sa kakvom smo suočeni posljednjih dana, trebalo razmisliti o tome da se, možda, saglasnost za dizanje cijena podigne na viši nivo od opštinskog.
NN: Šta Inspektorat može i šta, uopšte, preduzima kako bi ublažio najavljeni udar na džep građana?
SUBOTIĆ: Ono što mi možemo i što, na kraju, radimo ovih dana, jeste da provjerimo da li svi koji prodaju brašano i hljeb imaju saglasnost nadležnih organa za poskupljenje. Naravno, ne možemo uticato na to da li će neko od nadležnih, a to su opštine, prije svih, dati saglasnost za poskupljenje. Neke opštine, kao što je riječ o Bileći, već su požurile da pekarima daju saglasnost za poskupljenje. Bilo je, ipak, i informacija o dizanju cijena koje su se u kontroli pokazale netačnim. Ipak, i sama kontrola je učinila dosta jer oni koji su razmišljali o poskupljenju sada drugačije misle. Nažalost, stvorena je atmosfera po kojoj se obavezno mora ići na dizanje cijena, bilo ono potrebno ili ne. Činjenica je da se sada troši brašno kupljeno po starim, nižim cijenama, a oni već žele da dižu cijene.
NN: Smije li se, uopšte, dozvoliti situacija da se esnafske grupe, poput pekara, same dogovaraju o dizanju cijena i onda to plasiraju kao neminovnost?
SUBOTIĆ: Opštine su dužne da misle o tome. Ali, u svakom slučaju, bilo bi nelogično da se javi razlika u cijeni između opština. Očekujem da će opštine dobro razmisliti o tome jer im nije zakonodavac bez razloga dao nadležnost za to. Nije moja stavar, ali cijenu hljeba bi, zbog ovakvih situacija, možda trebalo određivati na višem nivou od opštinskog. Ima tu argumenata i za i protiv, ali činjenica je da se sada suočavamo sa situacijom u kojoj neke opštine `izlijeću` s ovakvim odlukama.
NN: Pri tom se svakako nameće pitanje kakav mi to hljeb jedemo, ali i druge namirnice. Da li se, s obzirom na rezultate kontrola ispravnosti namirnica, može reći da jedemo zdravu hranu ili ne?
SUBOTIĆ: Tu postoji dosta problema jer mi, na primjer, i pored svih uloženih napora, nemamo u potpunosti obilježene životinje, što je, svakako, preduslov da znamo šta nam se servira na trpezu. Prema nekim podacima, kod nas je obilježeno 70, a u FBiH tek oko 30 odsto životinja, što je svakako nedovoljno. Kad je riječ o veterinarskoj kontroli, mi sada `trčimo` od slučaja do slučaja, ali time se sigurno ne može biti zadovoljan jer ne postoji sistem koji će raditi na preventivnom djelovanju, a ne saniranju posljedica. Takođe, kontrole Sanitarne inspekcije ukazuju da stanje kod namirnica nije loše, ali činjenica je da i danas kuburimo, recimo, s nehigijenskim tretmanom hrane, zbog čega su bakterije u hrani česta pojava.
NN: Od 1. maja inspektori imaju pravo da zatvore objekat i predaju ga sudu ako u njemu otkriju radnike na crno. Kako biste uporedili vaše rezultate na suzbijanju rada na crno s ad hok akcijom federalne inspekcije?
SUBOTIĆ: Oni pričaju o fantastičnom rezultatu te akcije, a meni se više čini da se tu dugo ništa nije radilo. Pa zamislite, oni su u toj akciji našli fabriku sa 400 neprijavljenih radnika?! Uostalom, Federacija znatno kaska za RS kod formiranja Inspektorata uprkos tome što je zakon istovremeno usvojen. Nije moje da se miješam u njihov posao ali, lično, nisam pristalica takvih akcija, već želim samo da se posao redovno i po zakonu obavlja. Naš posao je na tom planu urodio plodom, što ne dokazujemo samo brojevima otkrivenih radnika na crno. Mi nećemo napraviti nikakav posao ako stalno zatičemo ljude u radu na crno. U periodu od marta prošle do juna ove godine u radu na crno naši inspektori su zatekli 7.592 radnika. Od toga je njih 4.742 naknadno prijavljeno. Samo po tom osnovu kod poslodavaca je godišnje ostajalo najmanje devet miliona maraka. Ipak, gotovo da više nema pojava da poslodavci prijave, pa odjave radnike, što se ranije često dešavalo. Ranije smo u jednom objektu znali zateći i po dvadesetak neprijavljenih radnika, a danas je to uglavnom jednocifren broj. Ne treba očekivati senzacionalne cifre, ali naš osnovni cilj je da postepeno povećavamo legalnost rada i mislimo da u tome uspijevamo.
Klađenje bez dozvole
NN: Rad sportskih kladionica ranije je često dovođen u vezu s nezakonitostima. Mnoge od njih su, kako se ranije izvještavalo, radile bez ikakve dozvole?
SUBOTIĆ: Prema posljednjim podacima, u RS su zvanično registrovane 93 kladionice i drugi objekati koji se bave igrama na sreću. Pored toga, neki tek čekaju na registraciju. Za poređenje, prošle godine je bilo registrovano tek njih 39. Samo po tom osnovu u budžet će više od 125.000 maraka.