BEOGRAD - Veterani iz ratova devedesetih sa područja bivše Jugoslavije bore se i petnaestak godina poslije tih oružanih sukoba na više ratišta širom svijeta, tvrde svjetski mediji.
Član Libijskog nacionalnog veća Fatima Mahmud, izjavila je prije nekoliko dana da su se u sastavu Gadafijevih vazdušnih snaga borili dobrovoljci iz zemalja bivše Jugoslavije.
Ona je navela da su "plaćenici iz Hrvatske, Srbije i BiH", bili "oslonac ofanzive vlade u Tripoliju".
U izvještaju specijalnog izvjestioca Ujedinjenih nacija Hoze Luiša Gomeš del Prado zatraženo je od država članica svjetske organizacije, još prije četiri godine, da prekinu sa opasnom praksom tolerisanja regrutacije plaćenika, koji se potom angažuju na kriznim područjima.
Tada je ukazano da čak 23 države praktično tolerišu rad kompanija i ljudi koji regrutuju plaćenike i upućuju ih na križna žarišta, uz opasku da su među njima BiH, kao i Italija i Dominikanska Republika.
Prema podacima pojedinih svjetskih medija, ali i vojnih analitičara na zapadnom Balkanu, procenjuje se da se sada stotinak "profesionalnih ratnika" sa naših prostora kreće po kriznim područjima širom svijeta, a angažovani su posredstvom Legije stranaca i pojedinih "bezbjednosnih agencija".
To je mnogo manji broj nego ranije, jer se, na primjer, prema nezvaničnim podacima, u Zairu krajem devedesetih borilo i oko 1.000 ljudi sa područja bivše Jugoslavije.
Prije sedam godina, 2004, mediji su pisali da se centri Legije stranaca za obuku nalaze na Korzici, u prašumi Francuske Gijane u Južnoj Americi, kao i u pustinji afričke države Džibuti.
Osnovna obuka u "Legiji stranaca" traje oko četiri mjeseca, poslije čega se obavlja specijalistička obuka.
Plata legionara je u prvih nekoliko godina oko 1. 000 evra, a maksimalna, poslije dvije decenije službe, oko 5. 000 evra. Pravo na penziju legionar stiče poslije 15 godina staža.
Nije poznato da li se plaćenici sa prostora bivše SFRJ takođe obučavaju, ili se smatra dovoljnim "iskustvo" koje su stekli tokom sukoba devedesetih.
Prošle godine dva veterana iz BiH (jedan Srbin i jedan Bošnjak) poginula su u Avganistanu, gdje su za privatnu američku firmu radili na obezbjeđenju.
Oni su tokom prethodnog boravka u Iraku upoznali Amerikanca preko kojeg su potom dospjeli u Avganistan.
Sredinom 2008. godine u eksploziji bombe na granici Avganistana i Pakistana poginuo je jedan državljanin BiH, koji je radio za američku firmu KBR.
Plaćenici sa ovih prostora samo su mali dio snaga angažovanih u okviru većih vojnih operacija.
Američko-britanske vojne intervencije u Avganistanu i Iraku su, 2004. godine, pokazale da ni SAD ni Britanija nemaju dovoljno vojnika za velike operacije pa su otuda prinuđene da preko takozvanih kompanija za bezbjednost iznajmljuju plaćenike a, oni su u stvari, privatne armije.
Svjetski mediji su tada navodili i da se u "plaćeničkim poslovima" u svojstvu savjetnika nalazi i ugledni penzionisani general ser Majkl Rouz, a da jedan od Rouzovih pomoćnika u nekadašnjoj misiji Ujedinjenih nacija u Bosni i Hercegovini, penzionisani potpukovnik Tim Spajser vodi najuspješniju britansku plaćeničku agencija "Sandlajn".
Ta agencija je samo u Iraku, sredinom prošle decenije, imala ugovor sa američkom vladom vrijedan 293 miliona dolara.