BANJALUKA - U BiH se i dalje nastavlja negativan trend rađanja u kasnijoj životnoj dobi, što znači da je šansa za komplikacije i poremećaje kod novorođene djece mnogo veća nego kod žena koje rađaju u optimalnoj reproduktivnoj dobi, odnosno u srednjim ili kasnim dvadesetima.
Potvrdio je ovo Nenad Babić, nacionalni koordinator za reproduktivno zdravlje RS, koji kaže da se razlozi za odlaganje majčinstva kreću od psihološke spremnost žene da postane majka, potrebe za socijalnom i društvenom sigurnošću, preko edukacije žena koje idu na fakultete, pa sve do razloga duhovne prirode, koje prati neka vrsta egoizma.
"Postoji dosta ljudi koji se ne odlučuju na brak, jer misle da je on kao institucija prevaziđen", kazao je Babić, dodajući da žene ili ne rađaju uopšte ili rađaju samo dvoje djece.
Kako navodi, stopa plodnosti je niska i iznosi 1,3 djeteta po ženi, te se, s tim u vezi, RS nalazi u velikom problemu.
Naime, smatra se da će do 2050. uz ovakav trend RS imati 800.000 stanovnika, a danas taj broj iznosi oko 1.300 000.
Prema njegovim riječima, ukoliko žena prvi put rađa u 35. ili 38. godini, takva trudnoća zahtijeva mnogo veći ljekarski nadzor zbog niza komplikacija i poremećaja koji mogu da se pojave u toj dobi, dok rađanje poslije 40. godine nije povoljno po zdravlje žene.
Kao najčešće poremećaje, koji su prisutniji kod žena koje rađaju poslije 35 godine, Babić navodi Daunov sindrom, zatim Edvardsov i Patauov sindrom, ističući da jedan problem nikad ne dolazi sam, već je vezan i stvara domino efekat.
"Učestalost rađanja u kasnijoj životnoj dobi, a misli se na žene koje zatrudne ili rađaju poslije 35. godine života, iznosi dva do četiri odsto svih porođaja, a učestalost starih prvorotkinja je 0,5 do 1,6 odsto, te ima tendenciju stalnog rasta", kazala je Gordana Grgić, doktor na Klinici za ginekologiju i akušerstvo UKC Tuzla.
Ona navodi da kod starijih trudnica češće dolazi do pojave kongenitalnih fetalnih anomalija, posebno trisomije, a kod trudnica starijih od 40. godina učestalost trisomija veća je od jedan odsto, a povećana je i poslije 35. godine.
Grgićeva objašnjava da se u razvoju djevojaka mora razlikovati hronološka od ginekološke dobi, te da se ginekološka dob računa od pojave prve menstruacije, a hronološka predstavlja godine koje djevojka ima.
"Od menarhe do potpune morfološke i funkcionalne zrelosti potrebno je da prođe oko pet godina i zbog toga su trudnoće i porodi u prve dvije ginekološke godine često praćeni komplikacijama, bez obzira na hronološku dob", zaključila je ona.
Lejla Imšrija, doktor na Klinici za ginekologiju i akušerstvo UKC Sarajevo, smatra da se žene odlučuju na rađanje u kasnim tridesetima zbog bračnog steriliteta, ali i školovanja, kao i obezbjeđivanja egzistencije.
Ona kaže da je statistički dokazano rađanje djece sa poremećajem hromozoma kod majki starije životne dobi, a taj procenat se povećava sa godinama starosti trudnice.
S obzirom na faktore koji označavaju savremeni način življenja, navodi Branka Čančarević-Đajić, doktor na Klinici i akušerstvo UKC Banjaluka, u našem okruženju je odavno prisutan trend rađanja u starijoj dobi.
Ona objašnjava da jajne ćelije, sa kojima je žena rođena, stare zajedno sa njom, te da plodnost žene doseže vrhunac između 20. i 25. godine, a počinje lagano opadati od 25. do 30. godine.
Naime, nakon 35. godine života slijedi ubrzani pad plodnosti, dok je nakon 40. godine vjerovatnoća začeća 20 odsto.
"Istovremeno, neredovnim ovulacijama može doći do istovremenog otpuštanja više od jedne jajne ćelije, što kod žena preko 35 godina povećava mogućnost nastanka blizanačke trudnoće", kazala je Čančarević-Đajićeva, dodajući da je zabilježena i neobična pojava oko 39. godine, tzv. posljednji zalet, koja označava iznenadni rast plodnosti, kao i porast neplaniranih trudnoća u toj dobi.
Statistika u svijetu
Svaka peta žena u svijetu odlaže materinstvo do 35. godine. Broj žena u svijetu koje svoje prvo dijete dobiju u periodu između 30. i 39. godine starosti se udvostručio unazad petnaest godina, a broj onih koje rađaju sa 40 i više godina porastao je za 50 odsto.