Ministarstvo za izbjeglice i raseljena lica RS će do decembra obezbijediti stanove za 203 porodice u RS, koje trenutno žive u kolektivnom smještaju. U većini slučajeva se radi o starijim osobama, a trećina porodica nema nikakva primanja, ističe Omer Branković, ministar za izbjeglice i raseljena lica RS.
"U Srebrenici i Bratuncu će se graditi dva stambena objekta sa po 32 stana. Izdvojena su sredstva za kupovinu četiri stambene jedinice na području opštine Bratunac i devet na području opštine Doboj. Na području opštine Kotor Varoš i Istočno Novo Sarajevo izgradiće se po dvadeset stambenih jedinica", pojašnjava Branković.
Govoreći o lokalnim zajednicama u kojima se realizuju projekti povratka izbjeglica, Branković ističe da Ministarstvo korektno sarađuje sa opštinama na planu obnove stambenih jedinica, infrastrukture i projektima održivog povratka.
"Sa opštinama zajednički provodimo procedure odabira krajnjih korisnika pomoći u obnovi, izgradnji i sanaciji porušenih objekata. Najvažnije je da kroz zajednički napor doprinesemo boljem životu raseljenih, izbjeglica i povratnika, a time i cijele lokalne zajednice u kojoj radimo", kaže Branković.
NN: Ministarstvo za izbjeglice i raseljena lica do kraja godine će obezbijediti stanove za 200 porodica koje sada žive u kolektivnom smještaju. Koliko novca je izdvojeno za izgradnju tih stanova?
BRANKOVIĆ: Ministarstvo za izbjeglice i raseljena lica obezbijedilo je sredstva u iznosu od 5.743.000 KM za izgradnju stanova za 203 porodice koje trenutno žive u kolektivnom vidu smještaja. U ovoj godini završeno je 86 objekata po CEB projektu, koji se realizuje iz kreditnih sredstava Razvojne banke Vijeća Evrope, sa ciljem obnove kuća za korisnike alternativnog smještaja za šta je izdvojeno 2.193.000 KM. Preostali iznos odnosi se na izgradnju 117 objekata. Oni su u fazi izgradnje. U Srebrenici i Bratuncu će se graditi dva stambena objekta sa po 32 stana. Izdvojena su sredstva za kupovinu četiri stambene jedinice na području opštine Bratunac i devet na području opštine Doboj. Na području opštine Kotor Varoš i Istočno Novo Sarajevo izgradiće se po 20 stambenih jedinica.
NN: S obzirom na to da trenutno u kolektivnom smještaju živi 479 porodica, na koji način će se vršiti izbor onih porodica, kojima će do kraja godine biti dodijeljeni stanovi?
BRANKOVIĆ: Prvi kriterijum za izbor porodica, kojima će se dodijeliti stanovi, bili su odgovori stanovnika kolektivnih vidova alteranativnog smještaja, koje su dali u anketi prošle godine. Tada su se izjašnjavali o poželjnom rješavanju stambenog pitanja. Najviše njih, 45 odsto, se izjasnilo za sanaciju stambenog objekta u mjestu prijeratnog življenja. Oni su obuhvaćeni CEB projektom. Za smještaj u gerijatrijske ustanove opredijelilo se 17 odsto lica. Za smještaj u sadašnjim mjestima prebivališta izjasnilo se 38 odsto porodica, kojima je potrebna pomoć u kupovini ili izgradnji stambene jedinice. Za ove porodice grade se stambeni objekti u onim opštinama u kojima su najteži uslovi kolektivnog stanovanja.
NN: U kojim opštinama u Srpskoj ima najviše porodica koje žive u kolektivnom smještaju i da li će se u tim opštinama graditi najviše stanova?
BRANKOVIĆ: U Doboju živi najveći broj porodica smještenih u kolektivnom vidu smještaja. U ovoj opštini u Domu penzionera i motelu "Podnovlje" živi ukupno 147 porodica, odnosno 342 lica. U Domu penzionera trenutno boravi 141 porodica. To je ujedno najveći objekat kolektivnog stanovanja u Republici Srpskoj. U Bratuncu i Srebrenici, u kolektivnom smještaju živi 89 porodica sa 193 lica. Stambeni objekti će se graditi u opštinama Srebrenica, Bratunac, Kotor Varoš i Istočno Novo Sarajevo, za 29 porodica iz kolektivnih vidova alternativnog smještaja na Palama i Sokocu. Odabrane su opštine u kojima su najlošiji uslovi stanovanja, a ujedno i velika koncentracija korisnika.
NN: Kakva je struktura porodica koje žive u kolektivnim smještajima?
BRANKOVIĆ: Od 479 porodica koje su u kolektivnim vidovima stanovanja, većina su ih samci i dvočlane porodice. U većini slučajeva radi se o starijim osobama. Trećina porodica nema nikakva primanja. Većina je u stanju socijalne potrebe, a njih 15 odsto su stalni korisnici socijalne pomoći. Isto toliko, odnosno njih 15 odsto su nepokretne i polupokretne osobe, odnosno osobe izuzetno lošeg zdravstvenog stanja.
NN: Koliko novca je sljedeće godine planirano za projekte održivog povratka i za infrastrukturu u povratničkim naseljima?
BRANKOVIĆ: Budžet Ministarstva za izbjeglice i raseljena lica, za sljedeću godinu, projektovan je na osnovu rebalansa budžeta iz ove godine. Međutim, Ministarstvo za izbjeglice i raseljena lica je pripremilo Prijedlog budžeta kakav je bio prije izvršenog rebalansa. To znači na nivou od 28,5 miliona KM, od čega je tri miliona bilo predviđeno za izbjeglička naselja, a 1,7 miliona za održivi povratak.
NN: Kolika je zainteresovanost izbjeglica za povratak u svoje predratne domove?
BRANKOVIĆ: Trenutno u Republici Srpskoj boravi 20.219 raseljenih porodica. Kada je bio popis raseljenih 2000. godine porodice su izražavale i svoju volju za povratkom. Prema tadašnjim izjavama, 8.526 porodica je izrazilo želju za povratkom, 4.706 porodica izjasnilo se da nije sigurno da bi se vratilo u predratno mjesto prebivališta, dok se 6.987 porodica izjavilo da ne želi da se vrati u svoje predratno mjesto. Međutim, prema zahtjevima za pomoć u obnovi imovine, koji su se podnosili nadležnom državnom ministarstvu, više od 17.347 porodica srpske nacinalnosti je izrazlio volju za obnovu svojih kuća u predratnim mjestima. Istu volju je iskazalo 18.648 bošnjačkih porodica i 5.939 porodica hrvatske nacionalnosti.
NN: Da li ste zadovoljni saradnjom sa lokalnim zajednicama u kojima se realizuju projekti povratka?
BRANKOVIĆ: Mislim da je saradanja veoma korektna. Naša saradnja sa opštinama je kontinuirana. Odvija se na planu obnove stambenih jedinica, infrastrukture i projektima održivog povratka. Prošle godine smo, realizujući program, radili u 78 opština na prostoru cijele BiH, od toga u 53 opštine Republike Srpske i 25 opština Federacije BiH. Sa opštinama zajednički provodimo procedure odabira krajnjih korisnika pomoći u obnovi, izgradnji i sanaciji porušenih objekata. Takođe, razmatramo njihove prijedloge i liste prioriteta u vezi sa implementacijom infrastrukturnih projekata. Najvažnije je da kroz zajednički napor doprinesemo boljem životu raseljenih, izbjeglica i povratnika, a time i cijele lokalne zajednice u kojoj radimo.
NN: Ministarstvo učestvuje u radu Komisije za izbjeglice i raseljena lica. Na koji način su raspoređena novčana sredstva za ovu godinu?
BRANKOVIĆ: Kao član Komisije za izbjeglice i raseljena lica BiH redovno učestvujem u njenom radu. Na 15. redovnoj sjednici Komisija za izbjeglice i raseljene osobe BiH je usaglasila Sporazum o udruživanju i načinu realizacije sredstava za podršku procesu povratka u 2009. godini. Sredstva u Fondu za povratak BiH, u iznosu od 46.883.300 KM, raspoređuju se prema posebnim namjenama. Ugovorne strane obezbjeđuju sredstva u zajedničke projekte prema sljedećem: Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice 3.233.300 KM, Federalno ministarstvo za izbjeglice i raseljena lica 4.000.000 KM, Ministarstvo za izbjeglice i raseljena lica Republike Srpske 4.000.000 KM, Brčko distrikt 650.000 KM i Fond za povratak BiH izdvojiće iznos od 35.000.000 KM.
Iznos od 20.012.000 KM raspoređen je za potrebe rekonstrukcije individualnih stambenih jedinica povratnika u BiH. Za interventne potrebe povratnika u BiH izdvojen je iznos od 3.186.788 KM, za rješavanje pitanja kolektivnih centara i alternativnog smještaja u BiH 5.000.000 KM, za rješavanje pitanja održivog povratka kroz rekonstrukciju i obnovu komunalne i socijalne infrastrukture i druge vidove održivosti u mjestima realizovanog povratka 8.383.000 KM, za potrebe rekonstrukcije objekata kolektivnog stanovanja, zgrade - kondominijumi 4.160.000 KM, za potrebe elektrifikacije povratničkih naselja i stambenih jedinica u BiH 5.491.512 KM, za podršku projektu povratka izbjeglica, duševnih bolesnika iz Mađarske u BiH 200.000 KM i za podršku projektima nevladinih organizacija koje se bave povratkom 450.000 KM.
NN: Koliko Ministarstvo pomaže obnovu vjerskih objekata?
BRANKOVIĆ: Ministarstvo polazi od toga da su vjera, običaji i kulturne navike sastavni dio integracije povratnika u lokalnim zajednicama. Zato kroz projekte održivog povratka pomažemo obnovu i rekonstrukciju domova kulture, sportskih dvorana, čitaonica, pa i vjerskih objekata. U periodu od 2006. do 2008. godine Ministarstvo je pomoglo u izgradnji i sanaciji 74 vjerska objekta svih vjerskih zajednica, za što je ukupno izdvojeno 1,5 miliona KM.