Procedura registracije preduzetničke djelatnosti i preduzeća u većini opština u RS nije nimalo jednostavna i zahtijeva mnogo vremena i novca, ali bi se to uskoro moglo promjeniti na bolje.
Republička agencija za razvoj malih i srednjih preduzeća pojedinačnim projektima i inicijativama pokušava olakšati i ubrzati ovaj proces, a konačni cilj je da registracija djelatnosti može biti završena za jedan dan, a registracija preduzeća za maksimalno pet dana.
"Na Zapadu ova procedura je znatno pojednostavljena i onaj ko želi da otvori preduzeće jednostavno se prijavi i počinje raditi, a tek onda slijedi provjera, dok se kod nas ne može početi raditi, dok se ne sakupi sva dokumentacija i ne završe sve provjere. Problem je i što je teret svih procedura na preduzetniku, kao i sama korespodencija između institucija koje izdaju odobrenje za početak rada", kaže Bojan Kovačević, saradnik za pravna pitanja u Republičkoj agenciji za razvoj malih i srednjih preduzeća RS.
Cijela procedura, navodi, dugo traje i oduzima preduzetniku puno vremena i novca, što je posebno problem u prvoj fazi kada je preduzetniku najteže. "Registracija biznisa trebalo bi da bude formalna stvar", smatra Kovačević.
Prema njegovim riječima rješenje za situaciju je izmjena sistema registracije u sistem formalne prijave gdje nema mnogo kontrole prije samog početka rada preduzeća.
"U registraciji preduzeća je situacija teža, jer registraciju vrše sudovi i u prosjeku, čak i kada je sva dokumentacija pripremljena potrebno je oko 25 dana za dobijanje rješenja o registraciji preduzeća", navodi Nikola Vukmirović, direktor Republičke agencija za razvoj malih i srednjih preduzeća RS.
Tvrdi da Agencija kroz različite informacije, izvještaje, u saradnji s Privrednom komorom i drugim institucijama nastoji da utiče i ukaže na potrebu za ubrzanjem proces registracije preduzeća kod sudova.
"Ta procedura bi se mogla skratiti na desetak dana, a konačni cilj nam je da se to svede na pet dana. Insistiraćemo da, ako nije moguće riješiti ovaj problem kod sudova, da se kao u Srbiji osnuje agencija za registar privrednih subjekata koja bi to mogla", ističe Vukmirović.
Dodaje da su druge zemlje otišle i dalje, te je na primjer u Kanadi otvoren veliki broj privatnih agencija, sertifikovanih od strane države, koje se bave registracijom biznisa.
Registracija djelatnosti, iako manje komplikovana, takođe nije dovoljno jednostavna.
Postoje primjeri dobre prakse u opštinama u kojima ovaj proces traje veoma kratko, kao što su Banjaluka, Mrkonjić Grad i Laktaši, koji su unaprijedili registraciju djelatnosti između ostalog i u okviru USAID-ovog projekta SPIRA. Procedura registracije u Trebinju, Prijedoru, Palama i Ljubinju traje oko osam dana.
Radana Daljević, samostalni stručni saradnik za upravno-pravne poslove u oblasti privrede u opštini Prijedor, kaže da su zakonski pojednostavljene procedure, a da je opština maksimalno ubrzala proces izdavanje odobrenja za obavljanje djelatnosti.
"Kad dobijemo zahtjev rješavamo ga istog dana, a sva potrebna dokumentacija može se prikupiti isto za jedan dan", navodi Daljevićeva.
Prema njenim riječima, duže se čeka za proizvodne djelatnosti gdje komisije izlazi na teren, a u slučaju postojanja nedostataka čeka se njihovo otklanjanje za izdavanje rješenja.
"Organizacijom sistema 'One stop shopa', kada na jednom mjestu završite kompletnu proceduru, i 'First stop shopa', gdje na jednom mjestu možete dobiti informacije o važnim procesima, i u drugim lokalnim zajednicama ova procedura biće mnogo brža. Taj posao pokrenuli smo u Istočnoj Ilidži i nastavićemo u Bileći, Bijeljini i Zvorniku, te u većini drugih opština gradova gdje postoje lokalne agencije za razvoj malih i srednjih preduzeća", navodi Vukmirović.
Dodaje da je pokrenuta inicijativa u opštinama koje nemaju lokalne agencije za njihovo osnivanje.
Zahvaljujući sistemima "One stop shop" i "First stop shop" u opštinama u kojima je zaživio ovaj način registracije djelatnosti proces je skraćen sa 35 na osam dana.
Prema riječima Vukmirovića, cilj Republičke agencije za razvoj malih i srednjih preduzeća RS biće realizovan kada ovaj proces bude trajao samo jedan dan, što je trenutno moguće samo u Laktašima.