BEOGRAD - Na Kosovu i Metohiji teško bi bilo primijeniti teritorijalnu organizovanost po ugledu na Republiku Srpsku i to bi moglo da našteti i srpskim interesima na Kosovu, smatraju srpski analitičari.
Profesor na Fakultetu političkih nauka u Beogradu Predrag Simić ističe da Srpska ima teritorijalni kontinuitet i na njenom prostoru živi veći broj Srba, te da Srbi u BiH imaju dovoljno snage da samostalno organizuju svoj entitet, dok bi funkcionisanje srpskog entiteta na Kosovu gotovo bilo nemoguće bez uticaja Beograda.
Komentarišući navode da se u platormi za Kosovo i Metohiju državnog vrha Srbije pominje model entiteta za sjever Kosova po ugledu na Republiku Srpsku, Simić je rekao Srni da u Ahtisarijevom planu ima elemenata koji su napravljeni po ugledu na Republiku Srpsku.
"Zajednica srpskih opština, veze sa Srbijom, ali problem je što na Kosovu živi mnogo manje Srba nego u Srpskoj, što su u potpunosti zavisni od Beograda i što je najgore - podeljeni su u dve grupe koje žive u potpuno drugačijim uslovima", ocijenio je Simić.
On kaže da su Srbi, koji žive u četiri opštine na sjeveru, u nešto povoljnijoj situaciji od onih koji žive u Kosovskom pomoravlju, Štrpcu i drugim dijelovima južno od Ibra.
Simić je dodao da ih tu situacija teritorijalne nepovezanosti suočava sa mnogo više problema, zbog čega su podložniji uticajima Prištine.
Govoreći o mogućem stavu međunarodne zajednice prema ovakvom planu, Simić je rekao da treba sačekati reakcije, ali da se do sada pokazalo da je zapad veoma skeptičan prema Dejtonskim rješenjima i njihovoj primjeni u praksi, te da pokušava da ih izbjegne na Kosovu i Metohiji.
"Za sada možemo samo nagađati. Predsednik /Srbije Tomislav/ Nikolić predstavio je platformu ambasadorima velikih sila, tako da tek u narednim danima možemo očekivati neku reakciju, koja će ukazati kakav će biti njihov stav prema ponuđenom rešenju", rekao je Simić.
Direktor Centra za novu politiku Vladimir Todorić smatra da nije pametno praviti direktnu analogiju između sjevera Kosova i Metohije i Republike Srpske, jer koja god da bude platforma Srbija neće priznavati takozvanu državu Kosovo.
"Republika Srpska ima izbore, bira vladu, predsednika, premijera, ne može biti paralela područje sa milion stanovnika sa područjem koje ima 40.000 stanovnika", rekao je Todorić Srni.
Prema njegovom mišljenju, u platformi za sjever Kosova trebalo bi predvidjeti samoopredjeljenje pod određenim uslovima, dok za srpsku zajednicu južno od Ibra treba naći rješenje da može da se udruži.
"Ukoliko su podela i razgraničenje konačno sklonjeni sa stola, maksimum koji se može dobiti je model autonomije koji omogućava čvrsto povezivanje severa sa Beogradom i juga sa severom i pravo na samoopredeljenje", ocjenjuje Todorić.
On smatra da je medijsko objavljivanje teksta o traženju posebnog entiteta za sjever svojevrsna priprema javnosti za promjenu politike, koja će se desiti sa platformom.
Todorić smatra da je trebalo ispoštovati domaće institucije i prvo ići u parlament sa platformom, pa onda o njoj razgovarati sa najvažnijim ambasadorima, te ocjenjuje da je to građenje alibija za neke odluke koje se moraju donijeti.
Direktor Foruma za etničke odnose Dušan Janjić smatra da je platforma nepotrebna, jer vladajuća koalicija nije promijenila politiku prema Kosovu i Metohiji.
"Platforma je potrebna ako pravite novu državnu politiku. Oni su već odmakli u pregovorima, ja prosto ne znam šta bi sad ta platforma trebalo da kaže, a da to sve već nisu ispregovarali", rekao je Janjić Srni.
On smatra da pominjanje entiteta za sjever po ugledu na Republiku Srpsku može da šteti Srpskoj i srpskim interesima na Kosovu.
Prema Janjićevim riječima, Srpska se ponovo zloupotrebljava za probleme izvan nje i podmeće se kao trn u oko međunarodnoj zajednici za nešto što je ispod njenog značaja, a to su četiri opštine na sjeveru Kosova.
S druge strane, ocjenjuje, to daje argumente Prištini da optužuje Srbiju za prekrajanje Kosova.
On ističe da će platforma, ma šta u njoj pisalo, imati uticaja na domaću, kosovsku i međunarodnu javnost.
"Ovo je delikatan momenat koji kaže da će Kosovo, pa i platforma, ponovo biti zloupotrebljeni od svih političkih domaćih i stranih aktera za unutrašnje obračune u Srbiji, a ne za promociju i zadovoljavanje interesa Srbije", rekao je Janjić.
Ahtisarijev plan, koji Srbi sa sjevera odbijaju, predviđa formiranje opštine Sjeverna Mitrovica u kojoj bi mogle da budu prisutne institucije lokalne samouprave izabrane po srpskim izbornim zakonima i sudstvo, kao i bezbjedonosne strukture, dok zdravstvo, školstvo i visoko obrazovanje moraju da funkcionišu preko Prištine, odnosno uz njihov nadzor.
Platforma o Kosovu i Metohiji, prema pisanju medija, sadrži tri dijela. U prvom su opšta načela od kojih Srbija polazi da nikada neće priznati Kosovo, u drugom su prijedlozi rješenja za sjever Kosova, a u trećem garancije za jug i zaštitu kulturnog i istorijskog blaga.
Predsjednik Srbije Tomislav Nikolić je prethodnih dana predstavio platformu ambasadorima velikih sila, a narednih dana bi trebalo da bude predstavljena šefovima poslaničkih grupa, predstavnicima Srba sa sjevera, parlamentu i javnosti.