BEOGRAD - Britanska tajna služba SOE iz Drugog svjetskog rata okarakterisala je komandanta Kraljevske vojske u otadžbini Dragoljuba - Dražu Mihailovića kao patriotu koji nije sarađivao sa okupatorima, navodi se u izvještaju koji je danas predstavljen u Višem sudu u Beogradu.
"General Mihailović je bio patriota, čovjek velike snage i sposobnosti", navodi se u dokumentu predstavljenom na ročištu za rehabilitaciju Mihailovića i dodaje da "nema dokaza da je bio kolaboracionista sa Nijemcima, Italijanima ni sa vladom Milana Nedića".
Taj dokument SOE sačinio je profesor na Oksfordskom univerzitetu Vilijem Mikenzi na osnovu izvještaja britanskih obavještajaca, koji su bili u posmatračkim misijama u Kraljevini Jugoslaviji tokom rata, naveo je istoričar Slobodan Marković, predsjednik Državne komisije za istraživanje okolnosti pod kojima je ubijen Mihailović.
Izvještaj britanske tajne službe strogo je povjerljiv i nosi napomenu da mogu da ga koriste samo tajne službe i britanska vlada, a na današnjem ročištu prvi put je predstavljen javnosti.
Istoričar Marković je pored tog dokumenta sudu dostavio i brojnu drugu dokumentaciju, a predao je i transkripte sjednice britanskog Parlamenta, dan prije ubistva Mihailovića 17. jula 1946, po kojima ratni ministar spoljnih poslova Entoni Idn traži odgovor od svog nasljednika na pitanje "Šta je Kraljevina Britanija učinila za generala Mihailovića, koji je bio prvi gerilac u Evropi u borbi protiv nacista".
Tadašnji britanski ministar spoljnih poslova Ervest Bevin odgovorio mu je da su sudu u Beogradu poslati izvještaji petorice britanskih oficira, koji su bili u štabu generala Mihailovića do maja 1944, u kojima se konstatuje da su on i njegov pokret stalno vodili aktivnu borbu protiv okupatora.
Sud u Beogradu ih, međutim, nije uzeo kao relevantne, a nije prihvatio ni prijedlog da ti oficiri svjedoče u Jugoslaviji, naveo je tada Bevin.
Marković je istakao da je sudenje Mhajloviću bio apsolutno montirano i u prilog tome dostavio sudu pismo tužilca u tom procesu Miloša Minića, koji je kao šef Ozne za Beograd 1945. uputio vrhu Komunističke partije Jugoslavije, odnosno godinu dana prije suđenja i strijeljanja Mihajlovića.
"Naša partija rukovodi javnim tužilaštvom, tako i Oznom i svim drugim državnim institucijama... Rukovodioci Ozne, članovi partije, izabrani su među najboljima. Tužioci i sudije moraju da imaju povjerenja u njih, kada im ne dostavljaju povjerljive podatke", naveo je Minić u tom pismu za KPJ.
Marković je sudu dostavio i zapisnike sa suđenja Mihailoviću, kao i audio snimke iz arhive Radio Beograda i naglasio da je očigledno "da su dijelovi zapisnika sa suđenja prepravljani i da ne odgovaraju audio snimcima".
Poništenje presude od 15. jula 1946. godine, kojom je Mihailović osuđen na smrt strijeljanjem, kao i vraćanje građanskih prava, zahtjevom za rehabilitaciju zatražio je njegov unuk Vojislav Mihailović, koji nije prisustvovao nijednom održanom ročištu.
Pridružili su mu se Srpska liberalna stranka, s akademikom Kostom Čavoškim na čelu, Udruženje pripadnika Jugoslovenske vojske u otadžbini, Udruženje političkih zatvorenika i žrtava komunističkog režima, profesor međunarodnog prava Smilja Avramov i drugi.
Predlagači zahtijeva tvrde da Mihajlović nije imao pravo na odbranu i nije vidio svog advokata do početka suđenja. On nije imao ni pravo na nepristrasan sud, a optužnica mu je uručena sedam dana pred suđenje.
Zahtjevom za rehabilitaciju zatraženo je poništenje presude kojom je Draža Mihailović osuđen na smrt i kojom su mu prethodno oduzeta sva građanska prava.
Mihajlović je, dva dana po donošenju sporne presude, 17. jula 1946. godine strijeljan kao državni neprijatelj "broj jedan".
Državna komisija utvrdila je da je Mihajlović ubijen na Adi Ciganliji, ali sumnja da su njegove kosti kasnije prenijete u sekundarnu grobnicu, najvjerovatnije na Ratno ostrvo, kako bi se onemogućilo da ikad budu pronađene.
Proces rehabilitacije biće nastavljen 27. januara 2012.