Zubin Potok - Hidroelektrana Gazivode, najspornija tačka posjete predsjednika Aleksandra Vučića od strateškog je značaja za opstanak i buducnost Srba na Kosovu i Metohiji.
Zašto su baš Gazivode, za koje najšira javnost do Briselskog dijaloga gotovo da nije čula, postale ključna tačka na kojoj insistiraju i Beograd i Priština?
"Gazivode su naš opstanak, naš razvoj. Bez Gazivoda Kosovo i Metohija ne bi ni postojali", objašnjava predsjednik opštine Zubin Potok Stevan Vulović zbog čega su Gazivode važne i Prištini i jedan od glavnih razloga za njihovu borbu da preuzmu kontoprlu nad Sjeverom KiM.
"Ako bismo, recimo, isključili vodu u termoelektranama, one bi ostale bez proizvodnje, to bi kao posledicu imalo prestanak snabdevanja električnom energijom, prestao bi svaki vid proizvodnje, prestalo bi snabdevanje pijaćom vodom preko 700.000 ljudi, ugasile bi se informacione tehnologije, ugasio bi se život na KiM", rekao je on nedavno za Tanjug.
Svi argumenti da je pitanje vlasništva nad hidrosistemom Gazivode kojim upravlja Javno preduzeća za vodosnabdijevanje i za proizvodnju i distribuciju električne energije "Ibar"sa sjedištem u Zubinom Potoku, nesporno su na srpskoj strani što bi trebalo da bude i presudno u eventualnoj "korekciji granica" ili "razgraničenju" Priština i Beograda , ubijeđen je on.
Oko 80 odsto površine jezera Gazivode nalazi se u opštini Zubin Potok na sjeveru Kosova, sa većinski srpskim stanovništvom, a manjim dijelom jezero pripada opštini Novi Pazar.
Gradnja ove brane i cijelog projekta hidrosistema finansirana je iz razvojnih sredstava Svjetske banke, sedamdesetih godina prošlog vijeka, a cijelokupni kredit u iznosu od nešto više od 900 miliona evra otplatila je Republika Srbija i jedan dio Đerdap.
Originalne ugovore potpisao je Josip Broz Tito. Preko 95 odsto infrastrukture tog preduzeća nalazi na teritoriji opštine Zubin Potok, a 100 odsto profita od oko 10 miliona evra godišnje, ostvaruje se na istoj teritoriji, koja, međutim, od toga nema nikakve koristi.
Direktor Javnog preduzeća za vodosnabdijevanje i za proizvodnju i distribuciju električne energije "Ibar" Srđan Vulovic navodi da ovo preduzeće, u kome trenutno radi 48 zaposlenih, godišnje proizvodi 100 gigavata sati i prema Prištini isporučuje oko 120 miliona kubnih metara vode.
Zašto su, dakle, „Gazivode" najjači srpski adut na Kosmetu?
Svu električnu energiju koju proizvede ova hidroelektrana isporučuje se JP Elektro-Kosmet iz Kosovske Mitrovice, što zadovoljava 40 odsto potrebe sjevernog Kosova.
S obzirom da nije bilo moguće da se kontroliše rad u južnom dijelu srpske pokrajine, Vlada je odlučila da 2004. godine formira novo javno preduzeće sa nazivom JP "Ibar", koje i danas radi i posluje u opštini Zubin Potok i gazduje sa imovinom preduzeća.
Imovina preduzeća podrazumijeva veliko jezero, sa velikom branom Gazivode, malo jezero sa branom Pridvorica, kanal za vodosnabdijevanje i sa dvije stanice za navodnjavanje.
Veliko jezero je dugačko 24 kilometara, površine je 11 kvadratnih kilometara i zapremine vode od 380 do 420 miliona kubnih metara, a brana Gazivode je i najveća nasuta brana u Evropi, visine 107 metara.