BEOGRAD - Potraga za posljednjim haškim bjeguncem, nekadašnjim predsjednikom Republike Srpske Krajine (RSK) Goranom Hadžićem, okončana je sedam godina od podizanja optužnice koja ga tereti za zločin protiv čovječnosti i kršenje zakona i običaja ratovanja.
Zapečaćena optužnica Haškog tribunala i nalog za hapšenje predati su Beogradu, odnosno Ministarstvu spoljnih poslova Srbije i Crne Gore 13. jula 2004. godine, da bi tri dana kasnije pečati bili podignuti i istog popodneva Tribunal je bio u stanju da govori o optužnici po komandnoj odgovornosti - prethodno povjerljivoj i poznatoj samo nadležnim organima.
Prema riječima tadašnjeg portparola glavnog tužioca Haškog tribunala Florens Artman, Hadžić je optužen "za zajednički kriminalni poduhvat u kome su učestvovali Slobodan Milošević, Milan Babić, Ratko Mladić, Radovan Karadžić, Jovica Stanišić i drugi".
"Hadžić je optužen uglavnom za zločine u dijelu Istočne Slavonije, odnosno za pljačke, ubijanja, strijeljanja, deportacije i druga kršenja međunarodnog humanitarnog prava prema nesrpskom stanovništvu", navela je tada Artman i objelodanila da je glavni tužilac Haškog tribunala Karla del Ponte potpisala optužnicu 21. maja, da je potvrđena 4. juna i potom predatu zvaničnom Beogradu.
Optimizam međunarodnih zvaničnika u tom periodu najbolje iskazuju riječi Florens Artman: "Optužnica i nalog za hapšenje predati su nadležnim organima, tako da hapšenje optuženog treba očekivati u najkraćem roku."
Da njene riječi nisu bile utemeljene u srpskoj realnosti dokaz je to što je hapšenje kasnilo skoro sedam godina.
Hadžiću predstoji proces pred Tribunalom za optužbe da je kao predsjednik Vlade Srpske Autonomne Oblasti Slavonije, Baranje i Zapadnog Srema (SAO SBZS), a zatim kao predsjednik RSK učestvovao u udruženom zločinačkom poduhvatu u svojstvu saizvršioca.
Svrha zločinačkog poduhvata, koji je prema navodima optužnice nastao najkasnije 25. juna 1991. i trajao bar do decembra 1993. godine, bila je da se većina Hrvata i drugog nesrpskog stanovništva silom trajno ukloni sa približno jedne trećine teritorije Hrvatske, a cilj je bio da ta teritorija postane dio nove države pod srpskom dominacijom.
Dakle, iskazano pravnom terminologijom, optužnica precizira: od 1. avgusta 1991. godine do kraja juna 1992. godine Hadžić je, djelujući sam ili u dogovoru sa drugim poznatim i nepoznatim učesnicima udruženog zločinačkog poduhvata, planirao, podsticao, naredio, počinio ili na drugi način pomagao i podržavao planiranje, pripremu ili izvršenje progona hrvatskog i drugog nesrpskog civilnog stanovništva iz SAO SBZS, odnosno RSK.
Odgovoran je, kako se navodi, za deportaciju ili prisilno premještanje hiljada Hrvata i drugih nesrpskih civila iz Iloka, Vukovara i Erduta i namjerno razaranje kuća, druge javne i privatne imovine, kulturnih institucija, istorijskih spomenika i svetih mjesta Hrvata i drugih nesrpskih stanovnika u Vukovaru, Erdutu, Lovasu, Aljmašu, Šarengradu, Bapskoj i Tovarniku.
Hadžić se u optužnici tereti na osnovu individualne krivične odgovornosti (član 7(1) Statuta), u osam tačaka za zločine protiv čovječnosti (član 5 Statuta - progoni na političkoj, rasnoj ili vjerskoj osnovi, istrebljenje, ubistvo, mučenje, nehumano postupanje, deportacija, prisilno premještanje) i u šest tačaka za kršenja zakona i običaja ratovanja.
Ove tačke optužnice se prema članu 3 Statuta odnose na ubistvo, mučenje, okrutno postupanje, bezobzirno razaranje sela ili pustošenje koje nije opravdano vojnom nuždom, uništavanje ili namjerno nanošenje štete ustanovama namijenjenim obrazovanju ili religiji i pljačku javne ili privatne imovine.
Konkretno, Hadžić se optužnicom tereti za zločine zasnovane na političkoj, rasnoj ili vjerskoj osnovi, odnosno istrebljenje ili ubistvo stotina Hrvata i drugih nesrpskih civila, uključujući žene i starije osobe u Dalju, Dalj Planini, Erdutu, Erdut Planini, Klisi, Lovasu, Grabovcu i Vukovaru.
Jedan od slučajeva obuhvaćenih optužnicom je i ubistvo blizu 300 hrvatskih ratnih zarobljenika u novembru 1991. godine. Zarobljenici su odvedeni iz bolnice u Vukovaru i strijeljani na poljoprivrednom dobru "Ovčara".
Optužnica dalje precizira dugotrajno i rutinsko zatvaranje više stotina hrvatskih i drugih nesrpskih civila u zatvorskim objektima u Hrvatskoj i izvan nje i uspostavljanje i održavanje nehumanih životnih uslova koji su uključivali stalna mučenja, premlaćivanja i ubistva zatvorenika.
Zlodjela koja se pripisuju Hadžiću odnose se i na dugotrajan i čest prisilni rad koji se sastojao od kopanja grobova, tovarenja municije za srpske snage, kopanja rovova, kao i drugih oblika fizičkog rada na linijama fronta, hrvatskih i drugih nesrpskih civila u Vukovaru, Dalju, Lovasu, Erdutu i Tovarniku.
Lista "nanijetog bola" je duga, a na njoj su, stoji u optužnici, i uvođenje restriktivnih i diskriminativnih mjera protiv hrvatskog i drugog nesrpskog civilnog stanovništva, poput ograničavanja slobode kretanja, smjenjivanja sa rukovodećih položaja u lokalnim institucijama vlasti i policiji, otpuštanja sa posla, premlaćivanja, hapšenja, deportacije najmanje 5.000 stanovnika Iloka i 20.000 stanovnika Vukovara u Srbiju.
Optužnica i nalog za hapšenje su, kada su 13. jula stigli u Beograd, istog dana proslijeđeni Okružnom sudu u Beogradu, ali je Hadžić tog popodneva oko 16 časova napustio porodičnu kuću u Novom Sadu.
Okružni sud je dan kasnije proslijedio policiji nalog za Hadžićevo hapšenje, odnosno 17 sati nakon što je nestao, pa je policija 15. jula izvjestila istražnog sudiju da haški optuženik nije na prijavljenoj adresi.
Informaciju o tome da je Hadžić u bjekstvu 19. jula 2004. godine objavila je i Del Ponte, navodeći da "tim tragača" Haškog suda posjeduje dokaze i fotografije s tačnom satnicom kada je napustio kuću u Novom Sadu.
Krug je zatvoren, Srbija je korak bliže Evropskoj uniji, a "slučaj Hadžić" će epilog dobiti u Hagu.