STRAZBUR - Pred Evropskim sudom za ljudska prava u Strazburu, trenutno je u radu više od 150.000 predstavki Evropljana, od čega su čak 10.000 uputili građani Srbije.
Taj broj predstavki svrstao je Srbiju na prvo mjesto po broju obraćanja svih Evropljana radi zaštite ljudskin prava, garantovanih Evropskom konvencijom o ljudskim pravima.
Iz svog sjedišta u Strazburu, Sud prati poštovanje ljudskih prava za 800 miliona Evropljana u 47 država članica Saveta Evrope koje su ratifikovale Konvenciju.
Sud je institucija Savjeta Evrope osnovana 1959.godine radi zaštite prava i sloboda garantovanih Evropskom konvencijom o ljudskim pravima, a stalna institucija zaštite ljudskih prava u Evropi postao je 1. novembra 1998. godine, kada je stupio na snagu Protokol 11 Evropske konvencije o ljudskim pravima.
Prije uvođenja ovog protokola, sudsku funkciju je, pored Suda, obavljala i Evropska komisija za ljudska prava (1954), koja je protokolom ukinuta ali je ona nastavila sa radom do 31. oktobra 1999.radi okončanja tekućih postupaka.
U gotovo 50 godina postojanja Sud je donio više od 10.000 presuda koje su obavezujuće za države na koje se odnose i dovele su do toga da vlade mijenjanju svoje zakone i administrativnu praksu u velikom nizu oblasti.
Sudska praksa čini Konvenciju moćnim živim instrumentom za savladavanje novih izazova i konsolidovanje vladavine prava i demokratije u Evropi.
Sjedište Suda nalazi se u Strazburu u Francuskoj. Zgradu Suda je projektovao Ričard Rodžers. Površina zdanja iznosi 280.000 kvadratnih metara.
Izgradnja je započeta 1991. godine.
Broj sudija je jednak broju zemalja članica Saveta Evrope koje su ratifikovale Konvenciju o zaštiti ljudskih prava i osnovnih sloboda, trenutno 47.
Sudije Evropskog suda za ljudska prava djeluju samostalno i ne predstavljaju nijednu zemlju. U radu sa predstavkama, Sud sarađuje sa Sekretarijatom koji uglavnom čine pravnici iz zemalja članica.
Evropska konvencija o ljudskim pravima je međunarodni ugovor koji mogu potpisati samo zemlje članice Savjeta Evrope, čiji je potpisnik i Srbija od 2003. godine.
Konvencija, kojom se Sud osniva i koja objašnjava način njegovog funkcionisanja, sadrži listu prava i garancija koje priznaje svaka država članica.
Sud primjenjuje Evropsku konvenciju o ljudskim pravima sa zadatkom da obezbijedi da države članice poštuju prava i garancije koje su date tim dokumentom.
On to sprovodi kroz razmatranje predstavki (aplikacija, tužbi) koje mu podnose pojednci ili, ponekad, država. Kada se ustanovi da je država članica prekršila jedno ili više prava i garantija, Sud donosi presudu koja je obavezujuća za državu na koju se odnosi i mora da djeluje u skladu sa njom.
Sudu se građani država potpisnica konvencije mogu obratiti predstavkom ako smatraju da su lično i direktno bili žrtva kršenja prava garantovanih Konvencijom ili njenim Protokolima, a prethodno su iscrpeli sve pravne lijekove pred sudovima u svojoj zemlji.
Konvencija garantuje pravo na život, pravo na pravično suđenje u građanskim i krivičnim postupcima, pravo na slobodu i bezbednost ličnosti, pravo na slobodu izražavanja, pravo na slobodu misli, savjesti i vjeroispovijesti, pravo na slobodu udruživanja,pravo na slobodu okupljanja, pravo na efikasan pravni lijek,pravo na mirno uživanje imovine I pravo na slobodne izbore.
Konvencija zabranjuje, mučenje i nečovječno ili ponižavajuće postupanje i kažnjavanje, ropstvo ili ropski položaj i prinudan rad, diskriminaciju u uživanju prava i sloboda zagarantovanih Konvencijom, protjerivanje sopstvenih državljana od strane države ili sprječavanje njihovog ulaska u zemlju, kolektivno proterivanje stranaca, smrtnu kaznu, nezakonit pritvor.