NOVI SAD - Istoričar iz Beograda Mira Radojević ističe da su austrougarski vojnici već u prvom naletu na Srbiju, tokom Prvog svjetskog rata, pokazali do tada neviđenu brutalnost prema stanovništvu - od juna do avgusta 1914. godine ubili su oko 4.000 djece, žena i starijih osoba. "Svedočenja savremenika navode da je Evropa bila skamenjena od užasa zbog sadizma i ubilačkog pijanstva austrougarskih vojnika prema nedužnom stanovništvu. I to vojnika carevine koja se hvalila visokim civilizacijskim dometima" - navodi Radojevićeva.
Ona je povodom 188 godina od osnivanja Matice srpske u Novom Sadu u besjedi pod nazivom "Srbija 1914", naglasila da se srpska vojska suprotstavila Austrougarskoj istinskim patriotizmom, naslonjenim na san o ujedinjenju svih srpskih zemalja u veliko carstvo.
"Srpska vojska izvojevala je 1914. godine dve velike pobede - u Cerskoj i Kolubarskoj bici. Posle njih je vojvoda Živojin Mišić vojnički hladno raportirao komandi srpske vojske da Austrijanaca više nema u Srbiji. Preokret, koji je srpska vojska napravila u Kolubarskoj bici ostao je da se uči u najvišim vojnim školama sveta" - podsjeća Radojevićeva.
Ona ocjenjuje da je cijena kratkotrajnog mira u Srbiji te 1914. godine bila previsoka zbog broja poginulih vojnika - srpska vojska je u žestokim bitkama izgubila 164.000 boraca, dok je na neprijateljskoj strani iz stroja izbačeno 274.000 vojnika. U Srbiji je ostalo zarobljeno oko 70.000 austrougarskih vojnika.
Upravo odnos srpskog stanovništva prema zarobljenim neprijateljskim vojnicima bila je još jedna pobjeda "male moravske kraljevine", kako su Srbiju tada zvali u Beču.
"Taj odnos bio je začuđujuće tolerantan. Srbi su svemoćnoj carevini, osim vojnog, naneli i težak moralni poraz. Pokazujući joj odnosom prema zarobljenicima visoke civilizacijske domete, kojim se ta carevina sve dotad lažno kitila", pojašnjava istoričar Mira Radojević.
Dragan Stanić, predsjednik Matice srpske, poručio je na svečanoj sjednici da će njena osnovna programska djelatnost u ovoj godini biti obilježavanje 100 godina od početka Prvog svjetskog rata.
Na svečanoj sjednici pjesniku Dejanu Aleksiću uručena je "Zmajeva nagrada“ Matice srpske za zbirku poezije "Biti".
"Zmajeva nagrada" jedna je od najuglednijih književnih nagrada u Srbiji, a uručuje se za najbolju knjigu na srpskom jeziku.
Matica srpska je najstarija književna, kulturna i naučna institucija srpskog naroda, osnovana u Pešti 16. februara 1826. godine, a 1864. godine preseljena je u Novi Sad.