BRISEL, BEOGRAD - Ekspertski tim Evropske komisije zaključio je da Makedonija u potpunosti ispunjava uslove za ukidanje viza, a da Srbija i Crna Gora ispunjavaju "većinu uslova".
To u svom mjesečnom biltenu prenosi Evropska inicijativa za stabilnost, nevladina organizacija koja se bavi analizom procesa evropskih integracija zapadnog Balkana. Evropska inicijativa za stabilnost podsjeća da je procjena eksperata Evropske komisije donesena poslije sveobuhvatne analize u oblasti bezbjednosti, kontrole granica, migracija i ljudskih prava.
Analize su pokazale da su, za razliku od Makedonije, koja je ispunila sve uslove, Srbija i Crna Gora, ispunile "većinu uslova".
Evropska inicijativa za stabilnost (ESI) predviđa tri moguća scenarija za Beograd i Podgoricu: prvi je da vize ipak budu ukinute, čime bi se "odalo priznanje zbog impresivnog napretka koji su obje zemlje napravile".
Drugi scenario bio bi nepovoljan i podrazumijevao bi da se s ukidanjem viza sačeka do ispunjenja svih uslova. Treće rješenje bila bi neka vrsta kompromisa, a podrazumijevalo bi da, prije odluke, koja se očekuje krajem jula, bude urađena nova procjena stanja na terenu.
Evropska komisija je uglavnom istovjetno ocijenila Makedoniju, Srbiju i Crnu Goru kad je u pitanju bezbjednost dokumenata, a to su biometrijski pasoši, lične karte, vozačke dozvole. To je možda najvažnija stavka za konačan sud i odluku Savjeta ministara EU o tome da li neka zemlja "zaslužuje" da bude stavljena na bijeli šengenski spisak. Za Srbiju je rečeno da su vlasti do kraja aprila izdale više od 500.000 novih biometrijskih pasoša i nešto više takvih ličnih karata. EK napominje da na graničnim prelazima još nema dovoljno nužne opreme za provjeru podataka iz biometrijskih čipova u pasošima.
Srbija je, predočeno je, ostvarila "značajan napredak" u upravljanju granicama, politici davanja azila i imigracije, a u posljednjih pola godine je uložen "bitan napor" u dostizanju standarda EU u upravljanju granicama.
Srbijanske vlasti još moraju da sprovedu akcioni plan za borbu protiv organizovanog kriminala. Takođe je potrebno sprovesti i Akcioni plan u okviru Nacionalne strategije za suzbijanje pranja novca i finansiranje terorizma. Srbijanske službe su za to spremne, ali je broj istraga i presuda za takve kriminalne radnje još "veoma mali", navodi se u dokumentu.
Slična ocjena je data i za područje borbe protiv šverca i trgovine drogom.
U nacrtu izvještaja, podvlači se da su strategije i akcioni planovi Beograda za suzbijanje korupcije dosad sprovođeni i dopunjavani, ali Komisija očekuje niz podataka o onome šta još ostaje da se učini. Tako se ukazuje da Zakon o Agenciji za borbu protiv korupcije treba da stupi na snagu 1. januara 2010. I da će njime biti obuhvaćena i odgovornost na polju sukoba interesa.
Specijalizovane službe u policiji i pravosuđu djeluju i sarađuju zadovoljavajuće, ali je još mali broj presuda za korupciju, "kad se to uporedi s pokrenutim istragama". Centralizacija i pouzdanost izdavanja dokumenata su veoma dobro ocijenjeni, ali je ukazano na činjenicu da su za izdavanje pasoša licima koja borave na Kosovu, osnov i dalje stare matične knjige koje su prebačene na teritoriju unutar Srbije.
Broj lica s Kosova koji su uzela nove srbijanske pasoše je mali, ali je "teško procijeniti dalji razvoj u tom pogledu". U izvještaju se navodi i da srbijanski zakon o državljanstvu omogućava širokom broju građana bivše Jugoslavije da dobiju srpsko državljanstvo. Tako se ukazuje da je Beograd sporazume o dvojnom državljastvu zaključio sa Slovenijom i BiH, a da je dosad 2.322 lica iz BiH uzelo i državljanstvo Srbije, a ukupno 70.000 lica s državljanstvom drugih država bivše Jugoslavije.
Ministar policije Srbije Ivica Dačić izjavio je da je izvještaj Evropske komisije o viznoj liberalizaciji pozitivan za Srbiju. "Izveštaj je u osnovi veoma pozitivan i konstatuje da je Srbija gotovo u svim oblastima koje su predviđene 'mapom puta' postigla veliki napredak, a da bi bili ostvareni još bolji rezultati neophodna je materijalno-tehnička i finansijska opremljenost MUP-a i drugih ministarstva koja se bave tim pitanjima", rekao je Dačić.
Preostaje, rekao je ministar policije, da države članice daju svoje viđenje tog izvještaja, kako bi kasnije uslijedio i zvaničan prijedlog za ukidanje viza građanima Srbije, a njegovo razmatranje očekuje se u narodnim mjesecima.