PRIŠTINA - Model dvije Njemačke jedno je od mogućih rješenja na kome će insistirati EU, a suština tog prijedloga je da se dopuni Ahtisarijev plan i da opštine sa većinskim srpskim stanovništvom postanu "države u državi", pri čemu Srbija ne bi morala da zvanično prizna Kosovo, ali bi morala da prihvati da sjever Kosova ostane izvan njene teritorije.
Kako Srna saznaje u izvorima bliskim kancelariji EU u Prištini, Ahtisarijevim "paketom" utvrđeni su standardi formiranja novih opština i prenošenja ovlaštenja sa centralnih na lokalne organe vlasti, sa mogućnošću međusobnog horizontalnog i vertikalnog uvezivanja sa Srbijom.
Srbija ne bi bila u obavezi da prizna nezavisnost Kosova, ali bi morala da prihvati da sjever, opštine sa većinskim srpskim stanovništvom južno od Ibra i područja oko srpskih crkava i manastira čine dio jedinstvene kosovske teritorije omeđene administrativnim prelazima na kojima kontrolu zajednički provode kosovski i srpski policajci i carinici.
Prema ovom izvoru, sjever Kosova bi imao punu ekonomsku samostalnost, svoju Skupštinu koja bi delegirala predstavnike u kosovski parlament, ali i obavezu da se sredstva koja stižu iz Srbije plasiraju preko trezora Narodne banke Kosova.
Slično rješenje bilo bi primijenjeno na opštine južno od Ibra, uz ograničenje, jer te opštine ne bi mogle da ubiru prihode od poreza i carine, ali bi imale poseban račun na koji bi se slivala "pomoć" iz Srbije.
"Ovakvo moguće odvojeno rešenje za sever i ostatak teritorije na kojima žive Srbi posledica je nedosledne politike koja je u prethodnih 12 godina vođena prema Kosovu i Metohiji" - smatra Bojan Stojanović, predsjednik Gračanice, opštine sa većinskim srpskim stanovništvom.
On kaže da je predložio premijeru Srbije Ivici Dačiću, kao i u brojnim kontaktima sa međunarodnim zvaničnicima, da se hitno formira konsultativni savjet koji bi činili predstavnici države Srbije i Srba sa sjevera i južno od Ibra. NJegova uloga bila bi objedinjavanje stavova i interesa srpske države i srpskog naroda na Kosovu i Metohiji.
"Predsednik Tomislav Nikolić i premijer Ivica Dačić moraju uspostaviti neposredan kontakt sa ljudima koji žive južno od Ibra. Moraju prekinuti uspostavljen sistem daljinskog upravljanja i ne oslanjati se više na informacije koje im serviraju samozvani istrošeni političari,kojima nije cilj zaštita srpskih interesa već sopstvenih pozicija" , kaže Stojanović.
Ideju o srpsko–srpskom dijalogu pokušava da oživi Samjuel Žbogar, izaslanik EU na Kosmetu. On smatra da se trajno rješenje ne može naći ukoliko se ne postigne puno jedinstvo Srba južno i Srba sjeverno od Ibra. Taj, "treći nivo pregovora", ima istu težinu kao i prva dva - pregovori na najvišem nivou između Prištine i Beograda i pregovori Prištine i Srba.
"Savjetujem Srbima da pokrenu pregovore unutar svoje zajednice i definišu svoje ciljeve i želje" - izjavio je nedavno Žbogar, čime je indirektno potvrdio ocjene da pitanja statusa Kosova i sjevera i statusa srpske zajednice na Kosmetu nisu riješena, niti su postojeća rješenja, kako je naveo, "u kamenu ispisana".
Kosovski političari i analitičari jedinstveni su u ocjeni da je poslije susreta Dačić – Tači "lopta u šesnaestercu Prištine". Isa Mustafa, predsjednik Demokratskog saveza Kosova, najveće opozicione partije Albanaca, smatra da je Tači pružanjem ruke Dačiću "anulirao dosadašnje rezultate na stvaranju države Kosovo".
Ono što dodatno ide naruku srpskoj strani jeste činjenica da se rukovodstvo samoproglašenog Kosova nalazi u institucionalnoj krizi.
Reforma izbornog zakona, nedefinisan status predsjednika samoproglašene države, sukobi između Tačija i opozicije, posebno sa strankom haškog pritvorenika Ramuša Haradinaja, i zahtjevi EU i SAD o bezuslovnom obračunu sa organizovanim kriminalom i korupcijom balast su koji Prištini kvari poziciju, a srpskim predstavnicima daje prednost u postavljanju uslova.
/kraj/nt