BEOGRAD - Srbiji, koja nema nuklearnu elektranu (NE), najbliža je nuklearka Kozloduj u Bugarskoj, čija uprava je nedavno saopštila da ta NE može da izdrži zemljotres jačine od sedam stepeni, a bezbjednosnim garancijama oglasile su i još neke NE u zemljama u okruženju.
U regionu su pored Kozloduja, još i NE Krško u Sloveniji - odnosno blizu granice Slovenije i Hrvatske, Černe vode u Rumuniji i Pakš u Mađarskoj.
Reaktori u bugarskoj NE Kozloduj projektovani su tako da mogu da izdrže zemljotres jačine sedam stepeni po Rihterovoj skali, jer je to, kako smatraju stručnjaci, maksimum jačine potresa koji se može očekivati na području te zemlje.
Stručnjaci bugarske nuklearke "Kozloduj" istakli su da postoje razlike između njihove i centrale Fukušima u Japanu, i da je vjerovatnoća da se dogodi havarija slična u Fukušimiju isuviše mala.
Ranije je, međutim, bilo bezbjednosnih problema sa tom NE. EU je Kozloduju upravo iz bezbjednosnih razloga, prije nekoliko godina zatvorila dva reaktora, koji su svojevremeno okarakterisani da "spadaju među deset najopasnijih u svijetu".
NE Krško je u nedjelju, poslije povećanog interesovanja za pitanja bezbjednosti rada nuklearki nakon događaja u Japanu, saopštila da je ta NE "projektovana i građena u skladu s američkom regulativom i visokim standardima za bezbjednost protiv zemljotresa".
Ti standardi osiguravaju da se, i u slučaju znatno jačih zemljotresa od onih koji su dosad zabilježeni na području gde se nalazi NE Krško, ona zaustavi na bezbjedan način, tvrdi uprava.
U NE Pakš, koja se nalazi blizu granice Mađarske s Hrvatskom (najbliže Osijeku), samo je jedanput, 10. aprila 2003. godine, zabilježen slučaj označen kao kritično stanje.
Tada je, naime, došlo do manjeg ispuštanja radioaktivnog materijala, ali i do ozračenja ljudi zaposlenih u NE. Prema podacima mađarskih vlasti, nije bilo ozbiljnih posljedica za ljude i životnu sredinu. Prvi od četiri bloka te NE trebalo bi da prestane s radom 2012. godine, ali s obzirom da proizvodi oko 40 odsto električne energije u Mađarskoj, rad će biti produžen za još 20 godina.
NE Černavoda, na jugoistoku Rumunije, ima dva reaktora od po 700 megavata i obezbjeđuje oko 18 procenata električne energije potrebne toj zemlji. I Rumunija je najavila gradnju svoje druge nuklearne elektrane, precizirajući da će to biti obavljeno do 2030. godine.
Dva nuklearna reaktora, koliko ih je u NE Černavoda, proizvode ukupno između 17 i 20 odsto električne energije Rumunije.