HAG - Međunarodni sud pravde u Hagu okončao je juče višednevnu javnu raspravu o proglašenju nezavisnosti Kosova, izlaganjima stavova Vijetnama i Venecuele.
Predstavnici iz ove dvije zemlje ocijenili su da je proglašenje nezavisnosti Kosova u suprotnosti s međunarodnim pravom i Rezolucijom 1244 Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija.
Većina država koje su učestvovale u raspravi o legalnosti jednostrane deklaracije o nezavisnosti Kosova pred Međunarodnim sudom pravde u Hagu ocijenila je da je ta deklaracija u skladu s međunarodnim pravom.
Tokom rasprave, koja je trajala od 1. decembra, 14 država je, uz vlasti u Prištini, podržalo kao legalnu tu deklaraciju, usvojenu u februaru prošle godine, dok je 12 zemalja, pored Srbije, tvrdilo da je deklaracijom prekršeno međunarodno pravo. Delegacija Burundija nije izričito odgovorila na pitanje koje je najvišem sudu UN postavila Generalna skupština UN: "Da li je jednostrano proglašenje nezavisnosti od strane privremenih institucija samouprave na Kosovu u skladu s međunarodnim pravom?"
Zemlje koje su podržale deklaraciju tvrdile su da međunarodno pravo i Rezolucija 1244 SB izričito ne zabranjuje secesiju, a da princip zaštite teritorijalnog integriteta važi za odnose među državama, a ne i za odnose entiteta unutar države. Pravo Kosova na samoopredjeljenje i otcjepljenje, zasnovano je, po većini država, na činjenici - utvrđenoj u dokumentima UN i presudama Haškog tribunala - da su vlasti u Beogradu godinama sistematskom represijom, koja je kulminirala kampanjom protjerivanja 1999, Albancima uskraćivale ljudska i građanska prava, kao i pravo na "unutrašnje samoopredjeljenje" kroz široku samoupravu. Nezavisnost je, po njima, bila posljedica, a ne uzrok, neuspjeha pregovaračkog procesa za utvrđivanje budućeg statusa pokrajine i "jedino održivo rješenje".
Zemlje koje su ocijenile da je ta deklaracija nelegalna bile su jednoglasne da je njome prekršen princip zaštite teritorijalnog integriteta i suvereniteta koji je "kamen temeljac" međunarodnog pravnog poretka. Rezolucijom 1244 garantovana je cjelovitost SRJ, odnosno Srbije, i propisano da budući status Kosova mora biti određen sporazumom Beograda i Prištine uz odobrenje Savjeta bezbjednosti UN, naglasile su te države. Njihov stav je bio i da se - budući da Savjet bezbjednosti UN nije utvrdio da su pregovori okončani, niti je Kosovo proglasio nezavisnom državom - mora smatrati da je politički proces za utvrđivanje statusa još u toku, a da je jednostrana deklaracija o nezavisnosti Kosova protivpravna. Teška kršenja ljudskih i građanskih prava Albanaca tokom devedesetih - koja nijedna država, uključujući i Srbiju, nije negirala - ne mogu poslužiti kao temelj i opravdanje za pravo na secesiju 2008, kada je Srbija nudila Albancima "unutrašnje samoopredjeljenje" i samoupravu kroz najviši stepen autonomije.
MSP je ostavio rok učesnicama u raspravi da do 22. decembra dostave pisane odgovore na tri pitanja koja su postavile sudije iz Maroka, Brazila i Siera Leonea, a poslije čega bi sud trebalo da prouči iznesene argumente. Prvo pitanje sudije iz Siera Leonea glasi "kako principi međunarodnog prava dozvoljavaju secesiju entiteta bez saglasnosti države", pošto su se tokom rasprave čuli brojni argumenti kojima je osporavano da međunarodno pravo zabranjuje secesiju van konteksta dekolonizacije. Brazilac Antonio Avgusto Kansado Trinidade i Marokanac Muhamed Benuna postavili su dva dugačka pitanja koja se odnose na objašnjenje konteksta i okolnosti koje su prethodile donošenju jednostrane deklaracije o nezavisnosti Kosova.
Međunarodni sud pravde će, na osnovu argumenata država, donijeti savjetodavno mišljenje koje nije obavezujuće. Za donošenje savjetodavnog mišljenja ne postoje rokovi, a u praksi odlučivanje sudija traje mjesecima.
Rasprava o legalnosti nezavisnosti Kosova bila je presedan u 60 godina postojanja Međunarodnog suda pravde po velikom broju zemalja koje su učestvovale - pisana mišljenja sudu dostavilo je 36 država - i činjenici da su nastupile sve stalne članice Savjeta bezbjednosti, uključujući prvi put i Kinu.
Obradović: Učinili smo šta smo mogli
Pravni tim Srbije zadovoljan je raspravom o legalnosti jednostrane deklaracije o nezavisnosti Kosova koja je juče završena pred Sudom pravde u Hagu, izjavio je zamjenik šefa delegacije Srbije Saša Obradović.
"Nikada do sada u nekom savetodavnom poostupku pred ovim sudom nije postojala ovolika podeljenost država koje su učestvovale u raspravi... Mislim da smo učinili sve što smo mogli", rekao je Obradović.