PODGORICA - Banke i drugi pružaoci platnih usluga više ne smiju da primaju uplate u gotovini od 10.000 evra ili više, a koje se odnose na prihod od prodaje nekretnina, motornih vozila, plovnih objekata... i druge pokretne i nepokretne imovine, niti povezane transakcije čiji je zbir preko te sume.
Šta donose izmjene
- Kraj izuzetaka za gotovinska plaćanja
- Limit ostaje ispod 10.000 €
- Banke odbijaju sporne gotovinske uplate
- Kazne već izrečene zbog kršenja
- EU bi mogla tražiti stroža pravila
To je predviđeno izmjenama Zakona o sprečavanju pranja novca i finansiranja terorizma (SPNFT) od 12. maja, saopšteno je iz Sektora za finansijsko-obavještajne poslove (FOJ) Uprave policije.
Ograničenje na 9.999 evra
Zakon iz decembra 2023. ograničava gotovinske transakcije pravnih i fizičkih lica od 10.000 evra i više, a od tada je onemogućio notarima i advokatima da sačinjavaju i ovjeravaju kupoprodajne ugovore u kojima se transakcije obavljaju u gotovini iznad tog iznosa.
Tadašnji zakon je ostavio nekoliko izuzetaka koji su sada izmjenama izbrisani iz zakona.
"Izmjenama i dopunama Zakona o SPNFT dodatno je prošireno ograničenje upotrebe gotovine. Kreditnim institucijama i drugim pružaocima platnih usluga propisana je obaveza da ne dozvole uplate pazara kada se odnose na promet nepokretnosti, osim ako je cijena nepokretnosti niža od 10.000 evra, kao i na uplate po pojedinačnim fakturama u iznosu od 10.000 evra ili više, kada se one odnose na promet motornih vozila, plovnih i vazduhoplovnih objekata, kulturnih dobara, dragocjenih metala, dragog kamenja, proizvoda od dragocjenih metala i dragog kamenja i satova", naveli su iz FOJ-a.
Pojašnjavaju da se ovim izmjenama od 12. maja primjenjuje opšte ograničenje gotovinskih transakcija na 9.999 evra.
"Od decembra 2023. do 12. maja ove godine važilo je ograničenje upotrebe gotovine, ali ne kao opšte i za sve, odnosno, postojali su izuzeci od primjene. Praksa koja je uspostavljena od decembra 2023. u smislu zaobilaženja ove odredbe dovela je do zaoštravanja uslova za ograničenje gotovine tako da sada važi opšte ograničenje, bez izuzetaka", kazali su iz FOJ-a.
Primjena ograničenja gotovinskih transakcija, kako su pojasnili, kontroliše se kroz postupanje obveznika po Zakonu o sprečavanju pranja novca i finansiranja terorizma, a naročito kroz nadzor nad primjenom zakona, praćenje transakcija i prijavljivanje sumnjivih aktivnosti.
"Dosadašnji podaci ukazuju da je primjena člana 65 Zakona o SPNFT, kojim je ograničena upotreba gotovine, dala konkretne rezultate. U prometu nepokretnosti evidentirano je smanjenje upotrebe gotovine za 13,65 odsto u odnosu na 2024, odnosno za 46,97 odsto u odnosu na 2023. Učešće gotovine u ugovorima o prometu nepokretnosti u 2025. iznosilo je 7,07 odsto, dok je u 2024. iznosilo 10,42 odsto", naveli su iz ovog sektora.
Izrečene kazne
Na pitanje "Vijesti" o tome da li je bilo do sada izrečenih novčanih kazni na osnovu zakonskih rješenja iz 2023. godine, a koje se odnose na kršenja odredbi o ograničenju gotovinskih transakcija, iz FOJ-a kažu da su, prema njima raspoloživim podacima, u 2024. godini izrečene dvije novčane kazne, u ukupnom iznosu od 7.000 evra, dok je u 2025. izrečeno pet novčanih kazni, u ukupnom iznosu od 25.500 evra.
Oni su pojasnili i kako se utvrđuje šta su povezane transakcije čiji zbir ne može biti veći od 10.000 evra.
"Članom 6 tačka 68 Zakona o SPNFT propisano je: povezane transakcije su dvije ili više transakcija koje se mogu smatrati međusobno povezanim zbog vremenskog perioda u kojem su izvršene, zbog primaoca ili nalogodavca, načina obavljanja transakcije, razloga zbog kojeg su transakcije izvršene ili drugih faktora na osnovu kojih se transakcije mogu smatrati povezanim", naveli su iz FOJ-a.
Pojašnjavaju da to u praksi znači da se ne posmatra samo pojedinačna uplata, već i širi kontekst transakcija.
"Na primjer, ako se jedna obaveza ili jedna kupoprodaja podijeli na više manjih gotovinskih uplata kako bi se izbjegao prag od 10.000 evra, takve transakcije se tretiraju kao povezane. Cilj ove odredbe je da se spriječi zaobilaženje zakonskog ograničenja kroz formalno razdvajanje jedne transakcije na više manjih uplata", dodali su iz FOJ-a.
Nekoliko notara kazalo je da i pored zabrane ovjeravanja ugovora o gotovinskim transakcijama koja je na snazi već godinu i po, i dalje im dolaze klijenti koji traže takve usluge jer nisu informisani o zabranama i ograničenjima iz zakona.
Moguće da dozvoljeni iznos bude još manji
Na pitanje da li će u nastavku pregovora Crne Gore i EU i procesa pridruživanja biti nekih novih pravila ili ograničenja u vezi sa gotovinskim transakcijama, i ako hoće kojih, iz FOJ-a odgovaraju da nije isključena opcija dodatnog postrožavanja određenih pravila.
"Može se očekivati da ulaskom Crne Gore u EU ograničenje maksimalnog iznosa gotovinskog plaćanja bude smanjeno iz razloga što većina evropskih država propisuje niže ograničenje od 10.000 evra. Primjera radi, ograničenje u Holandiji iznosi 3.000 evra, u Italiji 5.000, u Letoniji 7.200, u Litvaniji 5.000, u Portugalu 3.000, u Sloveniji 5.000, a u Španiji 1.000 evra", kazali su iz ovog sektora Uprave policije.
