S obzirom na mali broj objavljenih naučnih radova u inostranstvu istraživača iz BiH, a time i RS, možemo zaključiti da je stepen razvoja nauke u RS još na dosta niskom nivou i na tom planu se još mnogo mora raditi. Veliki problem je manjak finansija za ovu oblast i njen razvoj, ocijenio je u intervjuu za "Nezavisne" Jasmin Komić, novi ministar nauke i tehnologije RS.
NN: Koji su to prioriteti u radu Vašeg ministarstva u ovoj, ali i narednim godinama?
KOMIĆ: Potrebno je osigurati određene uslove u pogledu strateškog razvoja, zakonodavnog okvira, razvoja ljudskih resursa i temeljne infrastrukture u RS. Treba značajno da promijenimo odnos prema naučnoistraživačkom radu i tehnološkom razvoju i izgradnji nacionalnog inovacionog sistema, a prioritetne aktivnosti u ovoj godini su realizacija programa Ministarstva za sufinansiranje, osposobljavanje mladih obdarenih za naučnoistraživački rad, izrada magistarskih teza i doktorskih radova. Tu su i programi izdavanja naučnih publikacija i naučni skupovi od značaja za RS. Ono što posebno treba istaći je izrada strategije naučnog i tehnološkog razvoja koju očekujemo do kraja godine, te zakona o naučnoistraživačkoj djelatnosti i tehnološkom razvoju, ali i kategorizacija naučnih skupova.
NN: Šta planirate da uradite u narednom periodu u sektoru tehnologije u RS, posebno kada je u pitanju sigurnost elektronskih podataka?
KOMIĆ: Aktivnosti su orijentisane na podsticaj razvoja tehnologije i inovatorstva RS, te proširenje i opremanje Inovacionog centra Banjaluka, ali i na formiranju Instituta "Mihajlo Pupin" u Banjaluci, čiji su suosnivači Institut iz Beograda i javni univerziteti RS. Biće tržišno orijentisan, samoodrživ, a u okviru njega će biti formiran naučnoistraživački centar i trebalo bi da bude otvoren za oko dva mjeseca. U saradnji sa Agencijom za informaciono društvo RS, predlažemo novi zakon o informacionoj bezbjednosti kojim se određuju pitanja uvođenja mjera i standarda iz oblasti sigurnosti elektronskih podataka. Očekujemo i finalizaciju projekta uvođenja elektronskog potpisa za organe javne uprave, a u toku su pripreme za izradu mrežnog operativnog centra. Razmišljamo i o organizovanju festivala nauke, a do kraja 2014. godine očekujemo implementaciju nacionalnog inovacionog sistema, povećanje učešća naučnika, istraživača i institucija iz RS u međunarodnim naučnoistraživačkim projektima i povećanje broja naučnih radova istraživača iz RS u naučnim časopisima koji se nalaze na poznatim svjetskim listama.
NN: Koliko sredstava u ovoj godini imate na raspolaganju iz budžeta?
KOMIĆ: Na raspolaganju imamo tri miliona KM za nauku i 500.000 za tehnologiju. Ta izdvajanja su još mala i ističe se potreba obezbjeđenja dodatnih finansijskih sredstava za ovu namjenu s obzirom na to da se radi o razvoju novih tehnologija.
NN: Da li se u RS dovoljno ulaže u nauku i tehnologiju?
KOMIĆ: Probleme malih ulaganja u ove oblasti imaju i razvijenije zemlje, a podaci govore da su u 2009. godini ukupna ulaganja u RS bila 0,3 odsto bruto domaćeg proizvoda, a direktna ulaganja iz budžeta RS su bila oko 0,05 odsto. Ako znamo da je donja granica za ulaganje u istraživanje i razvoj oko jedan odsto, a prema preporukama za zemlje EU čak i tri odsto, onda vidimo da moramo povećati ulaganja u nauku, istraživanje i razvoj, te pronaći načine za povećanje ulaganja iz budžeta. Prema strategiji cilj je da se za pet godina dođe do 0,5 odsto izdvajanja iz bruto domaćeg proizvoda, a izdvajanja iz budžeta 0,15 odsto, dakle tri puta više nego sada.
NN: Da li su prepoznate oblasti nauke i tehnologije u koje treba ulagati u RS?
KOMIĆ: Na bazi analize naučnih potencijala identifikovano je nekoliko prioriteta, a to su energetika, poljoprivreda i hrana, zaštita životne sredine i klimatske promjene, novi materijali, zdravlje, informaciono- komunikacione tehnologije, te društveno humanistička istraživanja.
NN: Koliko sredstava Ministarstvo izdvaja za sufinansiranje naučnoistraživačkih projekata?
KOMIĆ: U periodu od 2008. do 2010. realizovano je oko 300 projekata koje je Ministarstvo podržalo, a samo u 2010. sufinansirano je 98, za šta je izdvojeno oko milion KM, što predstavlja oko 35 odsto raspoloživog budžeta za ulaganje u nauku. Ipak, vidljivo je da se mnogo toga treba uraditi u oblasti istraživanja, jer su naši istraživački projekti usitnjeni, a sa malim finansijskim sredstvima se ulazi u važna istraživanja i izražena je veoma slaba povezanost sa sličnim institucijama.
NN: Ocijenite nam stepen razvoja nauke u RS i šta uraditi na planu podizanja nivoa razvoja?
KOMIĆ: Na bazi broja objavljenih naučnih radova u inostranstvu, koji je vrlo mali za istraživače iz BiH, a time i RS, možemo zaključiti da je stepen razvoja nauke u RS još na dosta niskom nivou i na tom planu se mnogo mora raditi. Veliki problem je nizak nivo finansijskih sredstava koja se ulažu u nauku i njen razvoj i trenutno smo u fazi renoviranja zakonske regulative u oblasti naučnoistraživačke djelatnosti u smislu približavanja pravilima koja vrijede u razvijenim zemljama i svojevrsnoj statističkoj inventuri stepena razvoja nauke i tehnologije u RS.
NN: Da li RS ima kapacitet za razvoj naučnoistraživačkog rada?
KOMIĆ: Kada su u pitanju ljudski potencijali, imamo, ali nisu dovoljno iskorišteni, ali nadamo se da ćemo upravo osnivanjem Instituta stvoriti dodatne uslove.