VAŠINGTON, NJUJORK - Za Amerikance je jutro 11. septembra 2001. počelo kao i svako drugo. Milioni su krenuli na posao, fakultete, u škole… Putnici su ulazili u avione, a Njujork se pripremao za još jedan užurbani radni dan.
Teroristički napad 11. septembra 2001.
- Četiri aviona oteta u jutarnjim satima
- Kule bliznakinje pogođene u Njujorku
- Pentagon napadnut kod Vašingtona
- U terorističkom napadu poginulo 2.977 ljudi
- Napadi pokrenuli rat protiv terorizma
Nisu ni slutili da će 102 minuta, koji su trajali od 8.46 do 10.28 tog jutra, postati jedan od najtragičnijih događaja savremene istorije. Ovaj teroristički napad, koji se desio prije četvrt vijeka, zauvijek je promijenio Ameriku, ali i cijeli svijet.
Možda vas još zanima:
Islamista koji se borio u BiH priznao krivicu za 11. septembar
Devetnaest pripadnika Al Kaide otelo je četiri putnička aviona. Dva su udarila u Kule bliznakinje Svjetskog trgovinskog centra u Njujorku, treći u Pentagon kod Vašingtona, dok se četvrti srušio u Pensilvaniji nakon pobune putnika. U ovom terorističkom napadu poginulo je 2.977 ljudi, ne računajući 19 otmičara, navodi Memorijal i muzej "11. septembar".
Prema zvaničnom izvještaju Komisije za 11. septembar, prvi avion udario je u sjevernu kulu u 8.46, a ona se srušila u 10.28.
Udari aviona
U 8.46 "American Airlines Flight 11" udario je u sjevernu kulu. U 9.03 drugi avion, "United Airlines Flight 175", pogodio je južnu.
U 9.37 treći avion udario je u Pentagon, dok se "United Airlines Flight 93" u 10.03 srušio kod Šanksvila u Pensilvaniji.
Komisija za 11. septembar navodi da su putnici na letu 93, nakon što su telefonom saznali za prethodne napade, pokušali da preuzmu kontrolu nad avionom. Vjerovatna meta bila je zgrada Kongresa ili Bijela kuća.
U 9.59 srušila se južna, a u 10.28 i sjeverna kula.
Američki Nacionalni institut za standarde i tehnologiju (NIST) potvrđuje vremena udara i rušenja. U napadima na kule poginulo je 2.735 ljudi, među kojima i 343 vatrogasca.
Posljedice se i dalje osjećaju
Napad se, međutim, nije završio rušenjem kula.
Ljudi koji su radili na mjestu napada bili su izloženi prašini i drugim štetnim materijama, a posljedice po zdravlje osjećaju se i danas.
Prema Reutersu, World Trade Center Health Program danas obuhvata više od 150.000 osoba povezanih sa spasavanjem, čišćenjem i boravkom na području pogođenom napadima. Više od 9.000 članova programa je umrlo.
Reuters je ove sedmice objavio i poseban izvještaj o prvim spasiocima koji i 25 godina kasnije umiru od bolesti povezanih sa uslovima kojima su bili izloženi na mjestu napada.
Amerika je započela rat
Za napade je odgovorna Al Kaida Osame bin Ladena, koja je u to vrijeme djelovala iz Avganistana uz zaštitu talibanskog režima.
Bin Laden je odgovornost za napade 11. septembra preuzeo 2004. godine, navodeći kao motive američku podršku Izraelu i prisustvo američkih snaga u Iraku i Saudijskoj Arabiji.
Sedam godina kasnije ubijen je u Pakistanu, u raciji koju su izvele američke specijalne snage.
Administracija tadašnjeg predsjednika SAD Džordža Buša pokrenula je vojnu operaciju u Avganistanu 7. oktobra 2001. Rat je trajao gotovo dvije decenije, a američke snage povukle su se 2021, kada su talibani ponovo preuzeli vlast.
SAD su 2003. izvršile invaziju na Irak i srušile režim Sadama Huseina. Irak nije bio odgovoran za napade 11. septembra, ali je rat postao jedan od ključnih događaja američke politike "rata protiv terorizma".
Novi bezbjednosni poredak
Poslije napada promijenjen je način na koji Amerikanci i ostatak svijeta gledaju na bezbjednost.
Aerodromske kontrole postale su strože, uvedene su nove procedure, a američke obavještajne i bezbjednosne službe dobile su šira ovlašćenja.
U SAD je osnovano Ministarstvo unutrašnje bezbjednosti.
Komisija za 11. septembar zaključila je da su napadi razotkrili ozbiljne propuste američkih institucija u prikupljanju, razmjeni i korištenju obavještajnih podataka.
25 godina kasnije
Za generacije rođene nakon 2001. godine, Kule bliznakinje su istorija. Oni koji su tog jutra bili u Njujorku, Vašingtonu ili Pensilvaniji, nikada neće zaboraviti 11. septembar.
Reuters je povodom 25. godišnjice objavio priču o ljudima čiji su životi i danas vezani za taj dan. Među njima je Skot Larsen, čiji je otac, vatrogasac, poginuo u rušenju Svjetskog trgovinskog centra.
Larsen je kasnije postao vatrogasac i zaposlio se u istoj stanici u kojoj je radio njegov otac.
Četvrt vijeka kasnije Al Kaida više nije organizacija iz 2001. godine, ali posljedice napada nisu nestale.
Kada je prvi avion udario u kulu u 8.46, Amerika još nije znala šta se događa. U 9.03 više nije bilo dileme. U 9.37 pogođen je Pentagon. U 10.03 srušio se avion u Pensilvaniji. U 10.28 nestala je sjeverna kula. Komisija za 11. septembar taj period od prvog udara do rušenja sjeverne kule, koji je zauvijek promijenio Ameriku, opisuje kroz 102 minuta.
Za 102 minuta Amerika je izgubila gotovo 3.000 ljudi. Poslije 11. septembra uslijedili su ratovi, promjene bezbjednosnog sistema, a hiljade života pogođeno je gubitkom i bolešću.
Na mjestu na kojem su se nalazile Kule bliznakinje u Njujorku podignuto je spomen-obilježje žrtvama, a izgrađene su i nove zgrade Svjetskog trgovinskog centra.
Dvadeset pet godina kasnije, 11. septembar nije samo prošlost. Posljedice tog jutra i dalje se osjete u Americi, ali i u cijelom svijetu.
