Rusija je ovih dana rasporedila fregatu Admiral Kasatonov i tanker Akademik Pašin u alžirsku luku Oran, čime je ponovo uspostavila vidljivo pomorsko prisustvo na zapadnom Mediteranu, u neposrednoj blizini Gibraltarskog moreuza. Iako je riječ o zvaničnoj vojnoj posjeti, analitičari ocjenjuju da ovaj potez ima mnogo šire geopolitičko značenje.
Raspoređivanje fregate Admiral Kasatonov u Alžir prevazilazi okvir rutinske vojne posjete i može se posmatrati kao dio šire ruske strategije očuvanja pomorskog prisustva na Mediteranu nakon značajnog slabljenja njenog položaja u Siriji.
Iako dolazak jednog ratnog broda sam po sebi ne mijenja vojni balans u regionu, njegova geopolitička simbolika i operativne mogućnosti izazivaju pojačanu pažnju članica NATO-a, posebno država koje nadziru zapadni Mediteran i Gibraltarski moreuz.
Moderna fregata s moćnim naoružanjem
Admiral Kasatonov druga je fregata klase Admiral Gorškov. Izgrađena je u Sankt Peterburgu, a u operativnu upotrebu ruske mornarice uvedena je 2020. godine.
Duga je oko 135 metara, ima deplasman od približno 5.000 tona, razvija maksimalnu brzinu od 29 čvorova i ima posadu od više od 170 članova.
Riječ je o brodu dovoljno kompaktnom za dugotrajna raspoređivanja daleko od matičnih baza, ali opremljenom naoružanjem koje se obično povezuje s mnogo većim ratnim brodovima.
Glavno udarno oružje čini vertikalni lanser 3S14 UKSK sa 16 lansirnih ćelija iz kojih se mogu ispaljivati krstareće rakete Kalibr za napade na kopnene ciljeve, protivbrodske rakete Kalibr, nadzvučne rakete P-800 Oniks i hipersonične rakete Cirkon.
Prema javno dostupnim podacima, rakete Kalibr za gađanje kopnenih ciljeva imaju domet između 1.500 i 2.500 kilometara, dok protivbrodska verzija može pogađati ciljeve na udaljenosti od 220 do 300 kilometara. Rakete Oniks imaju domet do oko 300 kilometara.
Sposobna za samostalna borbena dejstva
Protivvazdušnu odbranu broda obezbjeđuje sistem Poliment-Redut, koji kombinuje radar s aktivnom faznom rešetkom i 32 vertikalne lansirne ćelije za rakete različitog dometa.
U zavisnosti od vrste projektila, sistem može presretati ciljeve na udaljenosti do 150 kilometara i visini do 30 kilometara.
Fregata je dodatno naoružana topom kalibra 130 milimetara, sistemom bliske odbrane Palaš, protivpodmorničkim i protivtorpednim sistemom Paket-NK, sonarima Zarja M i Vinjetka, a na krmi nosi i protivpodmornički helikopter Ka-27.
Takve sposobnosti omogućavaju brodu da samostalno izvršava širok spektar zadataka – od protivvazdušne i protivpodmorničke odbrane do napada na površinske i kopnene ciljeve.
Važnu ulogu ima i tanker
Posebnu pažnju privlači i raspoređivanje tankera Akademik Pašin.
Riječ je o savremenom logističkom brodu dometa oko 8.000 nautičkih milja, koji tokom plovidbe može istovremeno snabdijevati gorivom do tri ratna broda.
Njegovo prisustvo znatno povećava autonomiju ruskih pomorskih snaga i omogućava im dugotrajnije operacije daleko od matičnih luka, bez oslanjanja na infrastrukturu drugih država.
Alžir postaje važna tačka ruske strategije
Od početka ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine mogućnosti djelovanja ruske mornarice na Mediteranu postale su ograničenije, dok je slabljenje ruskog položaja u Siriji dodatno povećalo značaj odnosa s državama poput Alžira.
Alžir je jedan od najvećih kupaca ruskog naoružanja i jedan od ključnih bezbjednosnih partnera Moskve u Africi.
Posjeta Oranu zato se može tumačiti kao pokušaj Rusije da očuva strateški uticaj na južnoj obali Mediterana.
Šta posebno zabrinjava NATO?
Iz perspektive NATO-a najveći značaj ima geografski položaj Alžira.
Zapadni Mediteran predstavlja ključni pomorski koridor između Atlantskog okeana i Sredozemnog mora, dok je Gibraltarski moreuz jedno od najvažnijih svjetskih pomorskih uskih grla.
Svako povećanje ruske pomorske aktivnosti u neposrednoj blizini tog područja zahtijeva pojačano praćenje savezničkih pomorskih i vazdušnih snaga.
Italijanski i drugi NATO izviđački letovi, kao i praćenje ruske fregate tokom prolaska kroz centralni Mediteran, pokazuju da Savez ovakva raspoređivanja shvata ozbiljno, iako ih za sada ne smatra neposrednom vojnom prijetnjom.
Obavještajni potencijal
Dodatni razlog za pažnju predstavljaju savremeni radarski i sistemi elektronskog izviđanja kojima je fregata opremljena.
Oni mogu prikupljati podatke o aktivnostima NATO brodova, aviona i komunikacionih mreža, što Rusiji omogućava detaljniji uvid u obrasce djelovanja Alijanse na Mediteranu.
Takvi podaci mogu imati značajnu vrijednost u eventualnim budućim kriznim ili ratnim scenarijima.
Ipak, analitičari upozoravaju da ne treba precjenjivati značaj dolaska jednog ratnog broda.
Alžir ne dozvoljava uspostavljanje stranih vojnih baza na svojoj teritoriji, a istovremeno održava dijalog i određene oblike saradnje s NATO-om kroz Mediteranski dijalog, nastojeći da balansira između odnosa sa Zapadom i tradicionalnog partnerstva s Moskvom.
Na političkom planu, ovaj potez ima snažnu simboliku. Moskva želi da pokaže da, uprkos ratu u Ukrajini, zapadnim sankcijama i gubitku dijela regionalnog uticaja, i dalje može da projektuje pomorsku moć daleko od svojih obala i zadrži bezbjednosna partnerstva van postsovjetskog prostora.
Istovremeno šalje poruku da ostaje važan akter u sjevernoj Africi, regionu čiji značaj za evropske članice NATO-a kontinuirano raste zbog energetike, migracionih ruta i bezbjednosti pomorskih komunikacija, prenosi tportal.