VAŠINGTON / BEOGRAD - Kandidati za predsjednika SAD, Barak Obama i Mit Romni, večeras će se suočiti u trećoj, posljednjoj televizijskoj debati čija je tema spoljna politika koja je tokom cijele predizborne kampanje u sjenci ekonomije.
Devedesetominutna debata u gradu Boka Raton na Floridi, koja počinje u 21 čas po lokalnom vremenu (tri časa poslije ponoći po srednjoevropskom vremenu) posljednja je prilika za direkno sučeljvanje predsjednika SAD i njegovog republikanskog rivala uoči glasanja 6. novembra.
Sudeći po prethodnim debatama i nastupima Obame i Romnija, Evropa će večeras biti van fokusa predsjedničkih kandidata, a u središtu pažnje bi mogli biti Kina, Iran, Sirija, Izrael i palestinsko pitanje, i Libija.
U odnosu na predsjednika Obamu, izazivač Romni ima oštrije stavove o Kini, Iranu i Siriji, a predstavlja se kao bliži izraelskom premijeru Benjaminu Netanjahuu.
Spoljna politika je dugo bila u zapećku predizbornih rasprava, ali je ubistvo američkog ambasadora Kristofera Stivensa i još tri Amerikanca u Bengaziju donekle vratilo međunarodne teme u kampanju
kojom su dominirala pitanja ekonomije - nezaposlenosti i rasta. Romni je agresivno kritikovao Obamu zbog bezbjednosnih propusta i što
napad na Konzulat u Bengziju nije odmah proglasio terorističkim. Iz Obaminog štaba uzvraćaju da je republikanac prebrzo reagovao i da koristi nacionalnu tragediju za skupljanje političkih poena.
Po posljednjim anketama, izborna trka je veoma neizvjesna - Obama i Romni su na nivou SAD praktično izjednačeni, ali je, zbog posebnog izbornog zakona, znatno važnije kako kandidati stoje u pojedinačnim državama jer se predsjednik SAD bira na osnovu elektorskih glasova koje prikuplja po državama.
U 41 saveznoj državi ishod je izvjestan, ali zato izborni štabovi vode ogorčenu borbu u devet takozvanih "betlgraund stejts" (bojna polja) ili "sving stejts" (neizvsne države), među kojima su najznačajnije Ohajo i Florida, budući da nose najviše elektorskih glasova.
Analize pokazuju da Romni za sada vodi na Floridi, a zbog velikog broja jevrejskih penzionera u toj saveznoj državi, debata o spoljnoj politici bi mogla da mu donese dodatne poene jer je on blizak stavovima izraelskog premijera Netajahua.
Tokom ovogodišnjeg zasjedanje Generalne skupštine UN, Obama je odbio da se sastane s Netanjahuom pravdajući se velikim obavezama.
Romni se, s druge strane, prikazuje kao mnogo bliži izraelskom premijeru koji je od SAD tražio da povuku jasnu "crvenu liniju" u politici prema nuklearnom programu Irana.
Obama je kritikovao Izrael zbog izgradnje jevrejskih naselja na spornim dijelovima teritorije okupirane Zapadne obale, a o odnosu s Netanjahuom možda najbolje govore njegove riječi iz prošlogodišnjeg privatnog razgovora, koji je slučajno snimljen, s francuskim
predsjednikom Nikolom Sarkozijem: "Vama je dojadio (Netanjahu), ali ja moram da se bavim njime češće od vas".
Romni nastoji da se postavi kao kandidat koji će uputiti jasniju vojnu prijetnju Iranu, ako režim u Teheranu ne obustavi obogaćivanje uranijuma. Obama insistira da treba da dati više vremena sankcijama i diplomatiji za sputavanje iranskog nuklearnog progrma, pri čemu vojnu intervenciju ostavlja kao posljednju opciju.
U slučaju Sirije, Romni je kritikovao Obamin pristup koji se zasniva na međunarodnom pritisku na sirijskiu vladu, ali nije najjasnije šta bi drugačije uradio od aktuelene adminstracije u Vašingtonu.
"Vol strit džornal" navodi na sajtu da bi Romni ustanovio ko među sirijskom opozicijom dijeli američke vrijednosti i onda radio sa saveznicima kako bi se obezedilo da dobiju oružje, ali ipak nije predložio da SAD direktno naoružavaju sirijsku opoziciju.
Politiku prema Kini Romni povezuje s ekonomijom u SAD i najavio je da će prvog dana u Bijeloj kući javno proglasiti Kinu "valutnim manipulatorom". Obama se protivi tome, ali je tražio kazne za Peking zbog nelojalne trgovine.