LONDON - Tačno 91.731 dokument o ratu u Avganistanu postao je dostupan javnosti, pošto ih je objavio internet portal Vikiliks, izazivajući bijes Pentagona, ali i radost analitičara, koji sada imaju pred sobom pravu planinu dokaza da je stvarno stanje na avganistanskom frontu potpuno različito od onog što propagira američka ratna mašinerija.
Prije nego što su objavljeni na Internetu, dokumenti su dostavljeni "Njujork tajmsu", "Gardijanu" i "Špiglu", a od juče su dostupni svima. Objavljivanje dokumenata vremenski se podudarilo sa sve glasnijim pozivima za prekid vojnih operacija u Avganistanu. Iako su lideri 70 država, uključujući SAD i Veliku Britaniju, prošle sedmice zaključili da bi avganistanske snage bezbjednosti morale da preuzmu brigu o stabilnosti zemlje u naredne četiri godine, skica događaja koja proizlazi iz objavljenih dokumenata sasvim je drugačija. Navodi se da avganistanske snage bezbjednosti nemaju snage da se suprotstave talibanima, kao i da su njemačke trupe, stacionirane na sjeveru države, u posljednje vrijeme, uključene u pravi rat, kao i da talibane nesebično pomažu pakistanske bezbjednosne službe.
"Američki ratni dnevnik" sadrži detalje o 144 incidenta u kojima su međunarodne snage u Avganistanu ubijale ili ranjavale civile, uključujući i incident od prije dvije godine, kada su Francuzi pucali na autobus pun djece. U sličnom incidentu, američki vojnici ubili su ili ranili 15 putnika.
Poljski vojnici su, 2007. godine, iz osvete granatirali selo u kojem je bila svadba. Organizacije za ljudska prava kažu da ti dokumenti samo potvrđuju da međunarodne snage u Avganistanu kriju prave razmjere stradanja civila.
Najžešće kritike usmjerene su prema pakistanskoj obavještajnoj službi ISI, koja je od invazije na Avganistan istovremeno igrala ulogu saveznika i neprijatelja američkih snaga, pomažući izdašno talibane van granica Pakistana. Pakistan je, posljednjih godina, postao bezbjedno utočište za talibane, koji su duž avganistanske granice uspostavili mrežu baza iz kojih neometano izvode akcije protiv Amerikanaca i koalicionih snaga, a te baze, istovremeno, služe i kao prihvatni centri za regrute iz arapskih država, Čečenije, Uzbekistana i nekih evropskih zemalja.
U izvještaju iz januara 2008. godine, navodi se da je bivši šef ISI general Hamid Gul možda čak i jedan od lidera talibana, kao i da je njegov pomoćnik "pukovnik Muhamed Jusuf naložio talibaskom lideru Izatulahu Mulaviju da ubije avganistanskog predsjednika Hamida Karzaija".
Navodi se i da je Gul naređivao samoubilačke napade, snabdijevao talibane oružjem, uključujući 65 kamiona punih municije, oko 1.000 motocikala i 7.000 komada različitog naoružanja, uključujući kalašnjikove, minobacače i protivavionske projektile strijela. U izvještajima se, takođe, navodi da su američke obavještajne službe prosto nemoćne da se izbore s talasima dokumenata koji svakodnevno dolaze sa raznih strana, što je rezultat činjenice da agenti ukupno 16 američkih obavještajnih službi, pod velikim pritiskom da ne ponove greške koje su dovele do napada Al Kaide 11. septembra 2001. godine, izvještavaju i o najmanjim sitnicama.
Takođe, navodi se i da se more tih izvještaja zasniva na nepotvrđenim procjenama i prostom praćenju kretanja talibanskih snaga, dok je ozbiljan problem i analiza ogromnog broja izviđačkih misija bespilotnih letjelica, pokušaj da se na osnovu nepotvrđenih izvještaja dobije predstava o hijerarhiji unutar talibanskog pokreta, i, na kraju, sačinjavanje lista ubijenih talibana.
Ozbiljan problem, kao i mnogo puta do sada, predstavlja činjenica da informacije koje Amerikanci dobijaju od lokalnih agenata često predstavljaju proizvod želje tih ljudi da koalicionim snagama kažu ono što oni žele da čuju, nego što su valjani izvor informacija.
Dokumenti potvrđuju postojanje fantomske jedinice 373, koju čine pripadnici američkih specijalnih snaga "Delta" i "Sil", a koja ne potpada pod komandu koalicionih snaga u Avganistanu, već naređenja dobija direktno od Pentagona. Zadatak te jedinice je, kako se navodi, da "deaktivira" talibanske lidere, ili narodski rečeno, da ih zarobe ili ubiju. Sve to dešava se na osnovu strogo povjerljivog spiska neprijatelja, u kojem se nalaze imena talibana, lokalnih dilera drogom, bombaša i pripadnika Al Kaide. Odluka o hapšenju ili ubistvu tih ljudi često je ostavljena pripadnicima jedinice 373.
O toj listi "procurila" su ukupno 84 dokumenta, uključujući izvještaj od 17. juna 2007. godine, koji opisuje pokušaj te jedinice da ubije jednog od operativaca Al Kaide Abu Laita al Libija. Akcija je krenula naopako, pa je u baražu američkih projektila ubijeno sedmoro djece. U mnogobrojnim izvještajima, značajno mjesto zauzimaju i kontroverzni napadi bespilotnim letjelicama. Američke snage su, tokom borbenih operacija u Avganistanu, izgubile 38 letjelica predator i riper, dok je još devet izgubljeno tokom probnih letova.
Bijela kuća bijesna
U Bijeloj kući veoma su ljuti zbog curenja povjerljivih izvještaja i navode da bi to moglo da ugrozi živote vojnika u Avganistanu i američku nacionalnu bezbjednost. Vikiliks to negira, jer su, kako kažu, u nekim slučajevima uklonili imena i detalje koji bi omogućili identifikovanje oficira i obavještajaca.
Objavljeno
Skoro 92.000 povjerljivih dokumenata o ratu u Avganistanu
Detalji o 144 incidenta u kojima su ubijani ili ranjavani civili
Dokumenti potvrđuju postojanje fantomske jedinice 373
Američke snage su izgubile 38 letjelica predator i riper