BRISEL - Stopa samoubistava u Evropskoj uniji postepeno opada, ali najnoviji podaci Eurostata pokazuju velike razlike među državama i posebno izraženu ugroženost muškaraca, koji čine više od tri četvrtine svih preminulih usljed samoubistva.
Prema podacima za 2023. godinu, u EU je od posljedica namjernog samopovređivanja preminulo više od 48.000 ljudi, dok je standardizovana stopa smrtnosti iznosila 10.4 na 100.000 stanovnika, što predstavlja blagi pad u odnosu na 10.6 godinu ranije i značajnije smanjenje u poređenju sa 12.2 iz 2013. godine.
Velike razlike među državama
Najvišu stopu samoubistava imala je Litvanija sa 18.8 smrtnih slučajeva na 100.000 stanovnika, a slijede Slovenija sa 16.4 i Mađarska sa 16.1, dok su najniže vrijednosti zabilježene na Kipru - 3.5, u Grčkoj - 4.3 i na Malti - 5.5.
Organizacija za prevenciju samoubistava Samaritans naglašava da je riječ o složenoj pojavi kod koje najčešće ne postoji samo jedan događaj ili uzrok, već kombinacija individualnih, društvenih i socijalnih faktora koji međusobnim djelovanjem mogu povećati rizik.
Muškarci čine više od tri četvrtine preminulih
Razlika između polova ostaje veoma velika - tokom 2023. stopa samoubistava među muškarcima iznosila je 16.9 na 100.000, a među ženama pet na 100.000, dok su muškarci činili 76.4 odsto svih preminulih usljed samoubistva u Evropskoj uniji.
Udio muškaraca među preminulima kretao se od 70.2 odsto u Nizozemskoj do čak 90.3 odsto na Malti, a stručnjaci upozoravaju da ne postoji jedno objašnjenje za ovu razliku, iako društvena očekivanja od muškaraca mogu otežati razgovor o suicidalnim mislima i traženje pomoći.
Samaritans navodi i da prekid partnerske veze može znatno snažnije povećati rizik od samoubistva kod muškaraca, dok su pojedini drugi faktori rizika češći kod žena, među kojima je i samopovređivanje.
Rizik raste sa godinama
Starost je takođe važan faktor, pa podaci Eurostata pokazuju da stopa samoubistava raste sa godinama i da je među stanovnicima starijim od 65 godina iznosila 17.3 na 100.000, dok je među djecom mlađom od 15 godina bila svega 0.2, navodi en.
U gotovo svim starosnim kategorijama stopa među muškarcima bila je viša nego među ženama, dok su jedini izuzetak bila djeca mlađa od 15 godina, kod kojih su vrijednosti bile približno jednake.
EU ulaže više od 1.2 milijarde evra
Evropska komisija od juna 2023. intenzivnije pristupa pitanjima mentalnog zdravlja, koje posmatra i kao važan dio društvene i ekonomske otpornosti, dok se prevencija samoubistava sprovodi kroz širi paket inicijativa za mentalno zdravlje.
Za te aktivnosti izdvojeno je više od 1.2 milijarde evra kroz programe EU4Health, Horizon Europe i Erasmus+, a Evropska komisija podržava države članice i kroz obuku nastavnika, modele vršnjačke podrške te razvoj alata za rano prepoznavanje znakova psiholoških poteškoća i pravovremeno reagovanje.