BRISEL - Lideri Evropske unije završili su danas, 16. oktobra, samit u Briselu bez dogovora o budžetu Unije, uz nedostatak od 70 milijardi evra za finansiranje Ukrajine i nesuglasice u vezi sa energetikom i migracijama.
Istovremeno, evropski lideri pokazali su odlučnost da uspostave nove instrumente trgovinske zaštite kako bi se EU suprotstavila Kini, prenosi Juronjuz.
Lideri EU okupili su se u četvrtak i petak u Briselu, a na dnevnom redu našli su se dugoročni budžet, finansijska podrška Ukrajini, migracije, energetika i odnosi sa Kinom.
Propali pregovori o budžetu EU
Lideri Unije opširno su raspravljali o narednom Višegodišnjem finansijskom okviru (VFO), ali je ostvaren mali napredak jer su pojedine zemlje ostale pri svojim stavovima.
Pregovarački okvir, koji je irsko predsjedavanje Savjetom EU predstavilo prije nekoliko dana, a kojim je predloženo smanjenje ukupnog budžeta za 141 milijardu evra kako bi se udovoljilo štedljivijim državama članicama, zvanično je odbačen.
Predsjednik Evropskog savjeta Antonio Košta preuzeće vođenje pregovora, a očekuje se da će u narednim sedmicama predstaviti novi kompromis.
Mnogi vjeruju da bi novi prijedlog mogao biti predstavljen prije vanrednog samita zakazanog za 26. novembar, svega nekoliko dana prije izbora u Španiji.
Očekuje se da će se Košta usredsrediti na tri ključna pitanja: smanjenje nacionalnih doprinosa, preispitivanje paketa poreza na nivou EU i ponovno uvođenje instrumenata fleksibilnosti koje je irsko predsjedavanje ukinulo.
Migracije ponovo izazvale sukobe među liderima
Migracije su ponovo bile jedno od najspornijih pitanja, nakon što se prethodna rasprava u junu pretvorila u žestoku verbalnu svađu između španskog premijera Pedra Sančeza, s jedne strane, i italijanske premijerke Đorđe Meloni i danske premijerke Mete Frederiksen, s druge strane.
Ovoga puta Italija i Španija saglasile su se o prvom koraku ka rješavanju spora u vezi sa kontrolom granica, nakon niza uzajamnih kontrola uvedenih poslije krize u španskoj eksklavi Seuti.
Privremene granične kontrole Italije, koje je trebalo da isteknu u četvrtak uveče, produžene su za sedam dana kako bi se uskladile sa španskim kontrolama koje ističu 22. oktobra.
Do tada bi ministri unutrašnjih poslova dvije zemlje trebalo da postignu dogovor o mjerama koje će ih zamijeniti.
Međutim, Frederiksen je kritikovala Sančeza zbog njegovog plana da reguliše pravni status 600.000 migranata.
"Zatražila sam od Evropske komisije da ispita šta se dešava kada neka zemlja radi gotovo potpuno suprotno od onoga što radimo svi mi ostali", rekla je Frederiksen, jasno aludirajući na Španiju, iako je nije direktno imenovala.
Meloni, Frederiksen i nizozemski premijer Rob Jeten organizovali su neformalni doručak sa još 17 lidera EU prije rasprave, kako bi razmotrili "inovativna rješenja" u oblasti migracija.
Sve veću podršku dobijaju vanredne mjere koje bi omogućile privremenu obustavu podnošenja zahtjeva za azil tokom kriza.
Ipak, u konačnom tekstu zaključaka samo se poziva Evropska komisija da koordinira aktivnosti sa državama članicama u vezi sa svim oblicima instrumentalizacije migracija.
Energetska kriza dodatno podijelila Evropu
Lideri EU raspravljali su i o energetici, a Višegradska grupa (V4) i Italija zatražile su izmjene zaključaka samita kako bi se od Evropske komisije zahtijevalo da predloži nove mjere za ograničavanje kratkoročnih oscilacija cijena električne energije.
Zatraženo je i preispitivanje predloženog Sistema trgovine emisijama (ETS).
Višegradska grupa, Italija i, u manjoj mjeri, Grčka predvodile su ovu inicijativu jer se suočavaju sa nekim od najviših troškova energije u Evropi.
Njihovu zabrinutost dijele i druge države članice, koje su na kraju pozvale na koordinisan evropski odgovor na aktuelnu energetsku krizu.
Međutim, pokušaj ponovnog otvaranja pitanja ETS-a izazvao je protivljenje Finske, Danske i Švedske.
Češki premijer Andrej Babiš oštro je kritikovao porez na ugljenik, optužujući ga da narušava konkurentnost Evrope i podstiče nagli rast troškova energije.
"Cijelog dana smo, na nivou lidera, učestvovali u sastavljanju teksta tehničke prirode", rekao je jedan zvaničnik EU na marginama samita.
On je ocijenio da iz takvih zaključaka ne proizlaze nikakve nove mjere niti politike koje bi zaista pomogle državama članicama da riješe svoje probleme.