VAŠINGTON- Skandal sa hakovanjem telefona koji potresa Veliku Britaniju bacio je novo svjetlo na Ruperta Murdoka, čiji su mediji u centru tog skandala, i na ogromni uticaj koji ovaj konzervativni mogul multimilijarder ima širom svijeta.
Kako danas u opsežnoj analizi piše agencija Asošijeted pres (AP), Murdok je u Britaniji i rodnoj Australiji osoba sa velikim političkim uticajem, dok je u SAD najpoznatiji po promovisanju konzervativnih mišljenja kroz svoje medije kao što je Foks njuz kanal.
U Kini, Murdok je poslovni čovjek koji nastoji da nađe čvrst oslonac za prodor svoje imperije Njuz korporacija (News Corporation) na strogo kontrolisano medijsko tržište te zemlje.
Natprosječno veliki politički uticaj Murdoka u Britaniji gotovo će sigurno biti umanjen s obzirom na dokaze da su se listovi u njegovom vlasništvu, Sandej tajms i ugašeni tabloid Njuz of d vorld upuštali u ilegalno hakovanje telefona, pri čemu su među metama bili jedna ubijena tinejdžerka i bivši premijer Gordon Braun.
Nije, međutim, jasno šta će se Murdokom dešavati u Australiji, dok je njegov politički angažman u SAD i drugim zemljama manji i može se desiti da ne bude toliko pogođen aferom koja potresa Veliku Britaniju.
"Njegovi listovi u Engleskoj su daleko direktnije umiješani u politiku nego bilo šta drugo što on posjeduje u Sjedinjenim Državama", rekao je Majkl Volf, glavni i odgovorni urednik magazina Advik i autor Murdokove biografije "The Man Who Owns The News" (Čovjek koji posjeduje vijesti).
Prema Volfovim riječima, Murdok ima znatan uticaj u SAD i drugim zemljama, ali je taj uticaj "mnogo manji nego u Velikoj Britaniji", pri čemu je onaj u Americi "prije svega orijentisan na regulatorna pitanja koja najviše i utiču na njegovo poslovanje".
Murdok je već decenijama najuticajniji spoljni igrač u britanskoj politici, s obzirom da se vođe svih ideoloških opredjeljenja utrkuju za njegovu naklonost, i o njemu se često govori kao o stalnom članu britanske vlade.
Hakerski skandal oslobodio je straha britanske poslanike koji su se dugo plašili Murdokove moći, pa su pozvali i njega i njegovog sina da se pojave pred parlamentarnim komitetom koji istražuje skandal - što je potez koji bi sve do nedavno bio nezamisliv.
U SAD, Federalni istražni biro (FBI) počeo je preliminarnu istragu zasnovanu na bojaznima u Kongresu, a u vezi izvještaja da je Njuz korporacija pokušavala da hakuje telefone žrtava terorističkih napada od 11. septembra 2011. godine, rekao je jedan zvaničnik američke policije, koji je tražio anonimnost.
Murdok je u Britaniji počeo da stiče moć tokom osamdesetih godina prošlog vijeka, kad mu je tadašnja, konzervativna premijerka Margaret Tačer dozvolila da kupi listove Tajms i Sandej tajms, kao i tabloide San i Njuz of d vorld. Ovaj posljednji je prvenstveno povezan sa hakerskim skandalom, i Murdok ga je ugasio prošle sedmice.
Kao kontrauslugu Tačerovoj, Murdok je preko tih listova davao snažnu podršku njenoj konzvervativnoj politici, a 1992. godine, kada je izgledalo da će kandidat laburista Nil Kinok uspjeti da porazi konzervativca Džona Mejdžora na parlamentarnim izborima, San je na prvoj strani dao ogroman naslov: "Ako Kinok danas pobijedi, nek' posljednja osoba koja napusti Britaniju ugasi svjetlo".
Tvrdi se da je upravo ovaj naslov pomogao Mejdžoru i konzervativcima da pobijede na izborima. Međutim, Murdok je kasnije prešao na stranu laburista - Toni Bler, premijer od 1997. do 2007. godine, nekoliko je puta telefonirao ovom magnatu prije no što su britanske trupe otišle u rat u Iraku, što su Murdokovi listovi širom svijeta snažno podržali.
Blerov nasljednik na premijerskoj funkciji, lider laburista Gordon Braun isprva se opirao Murdokovom uticaju, ali je ipak prisustvovao vjenčanju Rebeke Bruks (Rebekah Brooks), zvaničnice Njuz korporacije i urednice Njuz of d vorlda 2002. godine - u vrijeme kada su operativci tog tabloida upali u telefon ubijene tinejdžerke Mili Dauler (Milly Dowler) i pružili njenoj porodici lažnu nadu da je ona još živa.
Murdok se u maju 2010. godine sastao sa liderom konzervativaca Dejvidom Kameronom, ubrzo pošto je on postao novi premijer Velike Britanije, a Kameron se nedavno distancirao od Murdoka nakon što je njegov bivši šef za komunikacije - bivši urednik Njuz of d vorld - uhapšen u vezi sa hakerskim skandalom.
U rodnoj Australiji, Murdokova Njuz korporacija kontroliše 70 odsto tržišta vijesti, i njeni listovi bili su glavna platforma za one koji su skeptični u vezi sa klimatskim promjenama.
U Americi, Murdok je naturalizovani građanin te zemlje i vlasnik je niza medija koji su desno orijentisani, uključujući Foks njuz kanal i list Njujork post, a takođe poseduje uticajni list Vol strit džornal. Bio je ideološki i politički donator – prvenstveno Republikanske partije, ali i Demokratske partije SAD.
Izvinićemo se Britancima zbog prisluškivanja
Sin medijskog magnata Ruperta Murdoka saopštio je danas da će kompanija "Njuz internešenel", u okviru koje je poslovao prije pet dana ugašeni tabloid "Njuz of d vorld", u vodećim britanskim listovima objavljivati poruke izvinjenja građanima zbog skandala oko prisluškivanja telefona.
"U budućnosti ćemo uz to objavljivati obavještenja o koracima koje smo preduzeli u vezi sa počinjenim greškama", rekao je Džejms Murdok, izvršni direktor međunarodnog poslovanja matične kompanije iz Njujorka "Njuz korp".
Murdok mlađi je, pored toga, kazao da je formiran nezavisni Odbor za upravu i standarde koji će postavljati i sprovoditi jasna pravila poslovanja.
U međuvremenu, britanski premijer Dejvid Kameron pozdravio je odluku dosadašnje izvršne direktorke kompanije "Njuz internešenel" Rebeke Bruks da podnese ostavku zbog skandala oko prisluškivanja javnih ličnosti, ističući da smatra da je riječ o ispravnom potezu.
Njenu odluku pozdravio je i lider opozicione Laburističke stranke Edvard Miliband, ističući da "niko u ovoj zemlji ne treba da bude na vlasti a da ne preuzme odgovornost".