NJUJORK - Tri stalne članice Savjeta bezbjednosti UN noćas su vetom spriječile učešće šefa srpske diplomatije Vuka Jeremića na konsultacijama o situaciji na sjeveru Kosova i Metohije, što je jedinstvena situacija u tom tijelu svjetske organizacije.
U Savjetu bezbjednosti UN pravo veta koristi se izuzetno rijetko, a posebno je neobično da tri stalne članice zajedno ulože veto. Po riječima ministra Jeremića, postojala je namjera da se istina o događajima na Kosovu sakrije od međunarodne javnosti.
Za prostor bivše Jugoslavije veto je u Savjetu bezbjednosti posljednji put korišćen kada je Kina spriječila produženje mandata posmatračke misije UN na granici s tadašnjom SRJ, nakon odluke vlade u Skoplju da prizna Tajvan.
Umjesto veta, diplomati velikih sila se posljednjih dvadesetak godina radije odlučuju na “prijetnju vetom” tokom zatvorenih konsultacija.
Od osnivanja UN 1945. do kraja 2007. pravo veta ukupno je iskorišćeno 259 puta, najviše tokom perioda “hladnog rata”, 199 puta. Od pada Berlinskog zida 1989. godine, međutim, broj slučajeva u kojima su se velike sile odlučivale za veto znatno je manji, pa su se, tokom prethodnih dvadesetak godina, svetski moćnici odlučili na tu nepopularnu metodu samo šezdesetak puta.
U ranoj fazi UN veto je najčešće koristio Sovjetski Savez. Samo tokom Staljinove vladavine, dakle tokom prvih deset godina postojanja UN, SSSR je uložio veto 79 puta, a i potom je toliko često prijetio vetom da je svojevremeno Andrej Gromiko, ministar spoljnih poslova ŠSR-a prozvan “Mister Njet”.
SAD su najčešće vetom onemogućavale osudu politike Izraela, ili u posljednje vrijeme problematiku izgradnje jevrejskih naselja, kao što se to dogodilo februara ove 2011. ili marta 1997.
Do kraja 2007. Rusija (ili ranije SSSR) je veto ukupno koristila 122 puta. SAD 81, ali 43 puta od 1984. i posljednjih decenija neuporedivo češće nego druge zemlje. Do tada, Kina je pravo veta iskoristila svega šest puta, Francuska 18, a Britanija 32 puta.
SAD su se često protivile i rezolucijama u kojima je osuđivana Južna Afrika u vrijeme aparthejda, čak 10 puta.
Veto u UN nerijetko je korišćen kao sastavni element složenije političke igre. Da bi se izbjegao rizik veta, ponekad je zaobilažen Savjet bezbjednosti. To se dogodilo sa agresijom NATO-a na SR Jugoslaviju 1999.